Trưng bày thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Bộ Nghệ thuật và Chính sách văn hóa vùng Ulyanovsk Liên bang Nga, nhân kỷ niệm 156 năm Ngày sinh lãnh tụ V.I. Lenin (22/4/1870-22/4/2026), 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam-Liên bang Nga (1950-2026) và năm chéo hợp tác về khoa học và giáo dục Việt Nam-Liên bang Nga với nhiều hoạt động, sự kiện khác nhau được tổ chức ở cả hai nước.
Phát biểu tại sự kiện, Tiến sĩ Vũ Mạnh Hà, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh khẳng định: V.I. Lenin là Nhà tư tưởng vĩ đại, lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Học thuyết Mác-Lenin chính là ánh sáng soi đường cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Tiến sĩ Vũ Mạnh Hà cho biết, trong lịch sử mỹ thuật Xô viết, có một chủ đề đặc biệt được ra đời từ cuộc cách mạng, đó chính là chủ đề về hình tượng vị lãnh tụ của nhân dân lao động, được gọi là “Leniniana” (chủ đề về V.I. Lenin).
Như một loại hình nghệ thuật mới, chủ đề này đã được xây dựng xuyên suốt nhiều thập kỷ. Khởi nguồn từ những bức chân dung lấy cảm hứng từ những tấm ảnh gốc hay được thực hiện trực tiếp từ nguyên mẫu khi Người còn sống, hình tượng vị lãnh tụ kính yêu của giai cấp lao động hiện lên đầy chân thực và sống động qua nét vẽ của các họa sĩ danh tiếng đương thời.
Sau khi V.I. Lenin qua đời, chủ đề Leniniana bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nhiệm vụ giờ đây không chỉ đơn thuần là khắc họa chân dung vị nguyên thủ quốc gia đã khuất, mà còn gánh vác sứ mệnh xây dựng một hình tượng anh hùng - lãng mạn về một nhà cách mạng vĩ đại, một nhân vật lịch sử tầm cỡ thế giới.
Trong tất cả các loại hình mỹ thuật, bao gồm cả đồ họa, việc xây dựng hình tượng V.I. Lenin - nhà cách mạng, vị lãnh tụ, nhà tư tưởng và người bạn của giai cấp công nhân, nông dân, đã bắt đầu được triển khai một cách mạnh mẽ.
“Thành quả tập thể của các họa sĩ thuộc nhiều thế hệ với phong cách, bút pháp và trường phái dân tộc khác nhau đã đặt nền móng vững chắc cho chủ đề Leniniana” - Tiến sĩ Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh.
Với 156 hình tượng V.I. Lenin được lựa chọn kỹ lưỡng từ Bộ sưu tập của Khu Lưu niệm V.I. Lenin ở Ulyanovsk - quê hương của Người, Trưng bày chuyên đề không chỉ là sự kiện nghệ thuật mà còn mang chiều sâu lịch sử và giá trị văn hóa to lớn.
Theo Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội V.V. Murashkin, Trưng bày chuyên đề càng có ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức tại Việt Nam, ở chính Bảo tàng mang tên vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam - Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bởi mối liên hệ giữa V.I. Lenin và Hồ Chí Minh thể hiện sự gắn bó sâu sắc về tư tưởng và tinh thần, đã ảnh hưởng đến vận mệnh của cả các dân tộc.
Những tư tưởng của V.I. Lenin về quyền tự quyết của các dân tộc, về đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và bất công xã hội đã tìm thấy sự đồng điệu mạnh mẽ trong trái tim của người thanh niên Nguyễn Ái Quốc. Chính việc tiếp cận với học thuyết của V.I. Lenin đã trở thành bước ngoặt quyết định, định hình con đường chính trị của Người và truyền cảm hứng cho cuộc đấu tranh giành độc lập của Việt Nam.
“Mong rằng triển lãm không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là biểu tượng cho cuộc đối thoại bền bỉ giữa nhân dân Việt Nam và Liên bang Nga, là minh chứng cho sự trân trọng lịch sử và khát vọng tăng cường hiểu biết lẫn nhau” - ông V.V. Murashkin bày tỏ.
Nội dung Trưng bày được bố cục thành 9 phần, bao gồm: “Tôi sinh ra ở Simbirsk”; Bắt đầu hoạt động cách mạng; Con đường cách mạng - Thời kỳ lưu vong; Vị lãnh tụ cách mạng; Chân dung vẽ khi sinh thời; “Ta sẽ xây dựng một thế giới mới…”; Trong những giây phút nghỉ ngơi; V.I.Lenin và trẻ em; Sống mãi trong sự nghiệp. Từ đây, Trưng bày dẫn dắt công chúng đi theo hành trình đầy xúc động về cuộc đời và sự nghiệp của V.I. Lenin thông qua ngôn ngữ hội họa, đồ họa, ...
Ở đó, người xem được chiêm ngưỡng hình tượng cậu bé Vô-lô-đi-a thời niên thiếu trong vòng tay gia đình tại Simbirsk, một Vladimir Ilyich Ulyanov- người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đầy nhiệt huyết trong những ngày đầu hoạt động cách mạng cũng như bản lĩnh phi thường của Người trong những năm tháng lưu vong. Đặc biệt, trưng bày còn tái hiện khoảnh khắc chói lọi của ngày 25/10/1917, khi Người chèo lái con tàu Cách mạng Tháng Mười Nga đến bến bờ thắng lợi.
Công chúng cũng được tiếp cận những khoảnh khắc giàu sức lay động, với hình ảnh lãnh tụ V.I. Lenin trong những phút nghỉ ngơi hay khi bên các em nhỏ. Ở đây, một vĩ nhân gánh vác vận mệnh thế giới hiện ra vô cùng nhân hậu, giản dị và thông thái.
Tại Trưng bày chuyên đề này, Bảo tàng Hồ Chí Minh còn giới thiệu một số hiện vật, tài liệu tiêu biểu thể hiện tình đoàn kết bền chặt, hữu nghị sâu sắc cùng tình cảm tốt đẹp của Đảng, chính quyền, nhân dân Liên Xô dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân Việt Nam.
Trưng bày mở cửa đón khách tham quan từ nay đến tháng 11/2026.
Nhân dịp này, Bảo tàng Hồ Chí Minh, do ông Vũ Mạnh Hà, Giám đốc là đại diện và Khu Lưu niệm V.I. Lenin (Liên bang Nga), do ông Kuzin Vitaly Ivanovich, Quyền Giám đốc là đại diện đã ký kết thỏa thuận hợp tác trong hoạt động khoa học và văn hóa giai đoạn 2027-2029.
Các bên thống nhất hợp tác thực hiện các dự án nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và văn hóa nói chung trong lĩnh vực bảo tàng, các hoạt động trưng bày phục vụ khách tham quan và giáo dục về di sản văn hóa; tổ chức, tham gia các hội nghị chung, hội thảo khoa học và thực tiễn, thảo luận bàn tròn theo chủ đề; trao đổi các trưng bày tạm thời, các trưng bày chung; trao đổi kinh nghiệm trong khuôn khổ các dự án chung…
Thỏa thuận hợp tác là dấu mốc quan trọng, góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ hợp tác giữa hai đơn vị, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh tụ V.I. Lenin - những biểu tượng lớn của phong trào cách mạng thế giới.
