Ra mắt hai bản “du ca” thơ văn và những kỷ lục độc đáo

Ngày 22/4, Thời báo Văn học Nghệ thuật và tác giả Phạm Hồng Điệp tổ chức ra mắt tập trường ca “Khúc lãng du Cụ Mén” và cuốn truyện “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”. Một tác phẩm đưa người đọc qua các vùng, miền đất nước bằng thơ ca và tác phẩm kia là chuyến khảo cứu đời sống thủy sinh của một chú cá chép được nhân cách hóa.

Thứ Tư, ngày 22/04/2026 - 20:22

Tác giả Phạm Hồng Điệp (đứng giữa) tại lễ ra mắt sách và xác nhận kỷ lục.

Lễ ra mắt sách có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các hội văn học nghệ thuật ở trung ương và Hà Nội cùng đông đảo nhà văn, nhà thơ và nghiên cứu văn hóa, lịch sử. Không chỉ là một sự kiện giới thiệu sách mới thông thường, sự kiện cũng ghi dấu những kỷ lục độc đáo của hai cuốn sách và về chính tác giả.

Trường ca về người nông dân Việt

Tuyển tập thơ “Khúc lãng du Cụ Mén” bao gồm 100 bài thơ khắc họa xuyên suốt hình tượng một người nông dân Việt Nam vừa mộc mạc, đời thường, vừa mang khát vọng về sự phát triển và cống hiến cho cộng đồng.

Phát biểu khai mạc buổi lễ ra mắt sách, nhà văn, nhà báo Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học Nghệ thuật nhận xét: “Đây không chỉ là một tập thơ, mà là một cuốn tiểu thuyết thơ về thân phận một con người gắn bó đồng ruộng với mong muốn mang về những đổi thay phát triển của mỗi làng quê trên dải đất hình chữ S. Tập thơ có những trường đoạn được sắp xếp theo từng chương, trong đó có nhiều bài thơ không phải đứng riêng mà là sự nối mạch về một nhân vật lão nông chi điền, một người cả đời chuyên cần làm nông, cày sâu cuốc bẫm làm ra hạt lúa củ khoai và tình yêu đối với những sản phẩm thuần nông, mộc mạc, chân chất, để rồi thi vị hóa thành quả lao động của mình thành thơ ca”.

Nhà báo Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học Nghệ thuật phát biểu khai mạc buổi lễ.

Không dừng ở đó, theo hành trình cuộc đời của mình, lão nông ấy bỗng tự thân vượt ra khỏi lũy tre, ruộng lúa lên đường làm cuộc lãng du đến những miền đất mới, từ những bản làng người dân tộc thiểu số phía bắc để rồi vượt Trường Sơn đến với đại ngàn Tây Nguyên và điểm cuối dừng chân nơi đất mũi Cà Mau và trở về quê hương với bao cảm nhận mới về cuộc sống.

Nhà văn Quốc Hồng nhận xét về tập thơ: “Ẩn sau những vần thơ giản dị là một triết lý sống sâu sắc: sống lành, sống có ích cho đời, chia sẻ với cộng đồng. Tác phẩm gây ấn tượng bởi cách tiếp cận dung dị, nhưng giàu chiều sâu, khi hình tượng Cụ Mén vừa là một nhân vật văn học, vừa là biểu tượng cho người nông dân Việt Nam thời đại mới, biết vượt qua giới hạn, vươn ra “biển lớn”.

Tập thơ "Khúc lãng du Cụ Mén" đưa bạn đọc đến các vùng, miền đất nước dưới góc nhìn của một ông lão nông dân nhiều khát vọng.

Với mong muốn mở ra hành trình tiếp cận bạn đọc quốc tế, tập thơ “Khúc lãng du Cụ Mén” là tác phẩm song ngữ, được dịch giả Khánh Phương chuyển ngữ sang tiếng Anh. Cô chia sẻ: “Những bài thơ có một đời sống riêng, ẩn chứa và nâng niu những điều bình dị của cuộc sống khiến người đọc và cả người dịch bị cuốn vào lúc nào không hay. Tôi đã quen với việc giữ khoảng cách cần thiết, quen và sự tỉnh táo của nghề, nhưng với tác phẩm này, lại cho phép mình đắm chìm trong công việc chuyển ngữ bằng những rung động rất riêng trước hình ảnh đất nước, con người, không gian và thời gian như đang “phiêu” cùng Cụ Mén qua những mùa nắng mưa của bản làng miền núi, những chợ phiên, những đêm hội rộn rã…”.

Cuốn từ điển sinh học qua chuyện kể

Khác với “Khúc lãng du Cụ Mén”, cuốn “Cuộc phiêu du của Chép Hồng” của Phạm Hồng Điệp lại mở ra một không gian sáng tác hoàn toàn khác. Thông qua những chuyện kể của Chép Hồng trong chuyến phiêu du, tác phẩm tái hiện một thế giới thủy sinh đa dạng, phong phú và giàu màu sắc, nơi mỗi loài sinh vật và mỗi dòng nước đều ẩn chứa những quy luật sinh tồn và những bài học về cuộc sống.

Tập truyện "Cuộc phiêu du của Chép Hồng" như một cuốn từ điển về hệ sinh thái nước và cuộc sống của các loài thủy du.

Tập sách được xây dựng như một “từ điển sinh học”, dẫn dắt người đọc khám phá hệ sinh thái nước thông qua hành trình trưởng thành của Chép Hồng. Từ một cá thể non trẻ trong hồ nước quen thuộc, chú cá chép dần bước ra những không gian rộng lớn hơn như đồng nước, đầm lúa, vùng nước lợ… để đối mặt với thử thách, học cách thích nghi và trưởng thành.

Tôi luôn tự xác định mình không phải một nhà thơ thật sự mà chỉ là người đi dạo trên cánh đồng văn chương với tình yêu câu chữ, nhưng tôi cũng luôn tìm đến thơ và nhạc chủ yếu là để giải tỏa áp lực công việc kinh doanh, thanh lọc tâm hồn và ghi lại cảm xúc những nơi mình đi qua.

Tác giả Phạm Hồng Điệp

Đánh giá về tác phẩm, nhà văn Bùi Việt Thắng nhận định: “Cuộc phiêu du của Chép Hồng” là một tác phẩm tiêu biểu của dòng văn học xanh, nơi tinh thần cộng sinh, hiện sinh và thuận thiên được thể hiện qua một thế giới thủy sinh giàu sức gợi. Hình tượng Chép Hồng mang nhiều tầng ý nghĩa khi đó là hành trình đi tìm sự sống và chân lý của tự nhiên, nơi một thế hệ trẻ thông minh, dấn thân và sáng tạo sẵn sàng bước ra chinh phục thế giới mới.

Dù được viết dưới hình thức đồng thoại dành cho thiếu nhi, tác phẩm lại mang giá trị phổ quát, có thể chạm tới mọi lứa tuổi nhờ chiều sâu triết lý về con người, xã hội và thiên nhiên.

Những kỷ lục độc đáo

Với những nét độc đáo từ hai tập sách, nhân lễ ra mắt tác phẩm, được sự ủy quyền của Tổ chức Kỷ lục thế giới, ông Hoàng Thái Tuấn Anh, Phó Viện trưởng Viện Kỷ lục Việt Nam; Trưởng đại diện miền bắc Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã chính thức công bố và trao chứng nhận Kỷ lục Thế giới cho tập trường ca “Khúc lãng du Cụ Mén”.

Ông Tuấn Anh cũng xác nhận đây là tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam được sáng tác bằng nhiều thể thơ khác nhau nhất, bao gồm: lục bát, thất bát, tứ bát, tự do, tôn vinh tinh thần lao động, các giá trị nhân văn và mối liên kết sâu sắc giữa các cá nhân, quê hương, dân tộc và di sản văn hóa.

Tác giả ký tặng sách bạn đọc tại lễ ra mắt sách.

Tác giả Phạm Hồng Điệp cũng được trao Kỷ lục Việt Nam khi là doanh nhân sáng tác tập trường ca “Khúc lãng du Cụ Mén” là tác phẩm về hình tượng người nông dân Việt Nam có số lượng bài thơ, câu thơ nhiều nhất (100 bài thơ, tương đương 5.040 câu thơ).

Tác giả hai tập sách nêu trên - Phạm Hồng Điệp đồng thời cũng là một doanh nhân, một luật sư. Anh là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Shinec, chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền (Hải Phòng), một mô hình phát triển khu công nghiệp sinh thái và mô hình kinh tế tuần hoàn nổi tiếng phía bắc. Giữa bộn bề công việc, anh vẫn dành niềm đam mê với văn học nghệ thuật như một mối duyên.

Phạm Hồng Điệp chia sẻ: “Tôi luôn tự xác định mình không phải một nhà thơ thật sự mà chỉ là người đi dạo trên cánh đồng văn chương với tình yêu câu chữ, nhưng tôi cũng luôn tìm đến thơ và nhạc chủ yếu là để giải tỏa áp lực công việc kinh doanh, thanh lọc tâm hồn và ghi lại cảm xúc những nơi mình đi qua”.

Tuy tự nhận mình như vậy, nhưng nếu nhìn vào thành quả lao động nghệ thuật của Phạm Hồng Điệp thì thật đáng nể. Anh sáng tác thơ trong nhiều năm trở lại đây, có tới hàng trăm bài thơ được khoảng hơn 30 nhạc sĩ tên tuổi lựa chọn và phổ nhạc với không ít giải thưởng âm nhạc. Trong vòng 3 năm trở lại đây, Phạm Hồng Điệp đã xuất bản 4 tập thơ và thơ-nhạc: “Biển gọi em về”, “Cánh đồng tuổi thơ”, “Miền đất Việt”, “Bản tình ca giữa vô thường”... Và năm nay, anh cho ra mắt thêm ấn phẩm thơ “Khúc lãng du của Cụ Mén” và tập truyện “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”.

Quang cảnh lễ ra mắt hai tập sách của Phạm Hồng Điệp.

Với các tác phẩm của mình, Phạm Hồng Điệp cho thấy sức sáng tạo nghệ thuật bền bỉ và giàu nội lực, đồng thời là minh chứng tiêu biểu cho sự hòa quyện giữa tư duy doanh nhân và tình yêu văn hóa nghệ thuật, góp phần lan tỏa những giá trị Việt Nam ra cộng đồng quốc tế.

Phạm Hồng Điệp đã sáng tác hàng trăm bài thơ trong nhiều năm trở lại đây, trong đó có nhiều tác phẩm được hơn 30 nhạc sĩ phổ nhạc với không ít giải thưởng âm nhạc. 3 năm trở lại đây, anh đã xuất bản 4 tập thơ và thơ-nhạc: “Biển gọi em về”, “Cánh đồng tuổi thơ”, “Miền đất Việt”, “Bản tình ca giữa vô thường”... Và năm nay là ấn phẩm thơ “Khúc lãng du của Cụ Mén” cùng tập truyện “Cuộc phiêu du của Chép Hồng”.

NGUYỄN CƯỜNG