Tôi lớn lên bên một dòng sông. Con sông ấy như một phần máu thịt, một nếp ký ức khắc sâu trong từng mùa gió. Thuở nhỏ, tôi thường theo ba ra bờ sông, nhìn ông thả lưới mưu sinh. Khi mặt trời chưa kịp ló dạng, lau đã lấp lánh dưới sương, bông trắng mềm nhươi thở buổi sớm. Ba bảo: “Khi lau nở là lúc sông đã yên, lúa ngoài đồng sắp trổ”. Tôi chẳng hiểu hết, chỉ biết rằng giữa bao dữ dội của mùa lũ, sắc trắng của lau luôn khiến lòng người bớt sợ hãi.
Nhiều năm trôi qua, tôi rời xa dòng sông ấy. Thành phố nơi tôi sống cũng có sông, có gió, có những mùa hoa riêng, nhưng chẳng nơi nào có được sắc trắng mênh mang như lau quê nhà. Đôi khi, trong một chiều lặng gió, tôi lại nhớ tiếng nước vỗ bờ, nhớ dáng người lom khom thả lưới.
Một lần, tôi trở về vào mùa lau nở. Con đường xuống bờ sông vẫn lổn nhổn sỏi cát, lau mọc dày hai bên, trắng đến mức tưởng chỉ cần chạm nhẹ là tan trong không khí. Tôi đứng thật lâu, nghe lòng mình run lên. Có những điều tưởng đã quên, chỉ một khoảnh khắc thôi, lại ùa về.
Người ta vẫn nói, lau là loài hoa của ký ức. Mỗi khi sông cạn, lau lại mọc, như lời nhắc rằng: Sau bão giông, đất vẫn hồi sinh. Lau vươn lên từ phù sa mềm yếu mà kiên cường, mỏng manh mà bền bỉ. Như con người, đã quen chịu đựng, quen bắt đầu lại từ vết thương cũ.
Tôi nhớ, năm ấy lũ lớn. Cả làng chìm trong nước, nhà tôi trôi mất nửa mái. Ba cõng tôi lên gác, lội qua dòng nước đục ngầu. Sau lũ, chỉ còn bùn và những tiếng thở dài. Thế mà chẳng bao lâu, bãi sông lại phủ trắng lau. Má bảo: “Thấy chưa, đất vẫn thương mình đó con”. Lau mọc lên từ bùn, nhẹ nhàng như một phép lành. Khi ấy, tôi mới hiểu hoa không chỉ để ngắm, mà còn để tin. Tin rằng, dù thế nào, cuộc đời vẫn có chỗ để nở hoa.
Có khi, tôi thấy mình giống lau. Cũng từng bị cuốn trôi, từng gãy gập trong gió, rồi lại lặng lẽ đứng lên. Lau không đua nở, không rực rỡ, chỉ bền bỉ mà dịu dàng. Và có lẽ, chính sự lặng lẽ ấy khiến người ta nhớ.
Buổi chiều trên bãi sông, tôi chợt hiểu, con người chỉ thật sự lớn khi biết yêu những điều giản dị nhất như yêu một mùa lau, yêu dòng sông đã bồi đắp đời mình. Ngày mai, lúa ngoài đồng lại lên xanh. Dòng sông lại trong, người lại ra đồng, và lau vẫn nở như chưa từng biết đến hoang tàn. Hóa ra, hoài niệm không chỉ để nhớ, mà để nhắc rằng: Trong mỗi chúng ta, vẫn còn một mùa lau trắng trong trẻo và kiên cường, sẵn sàng nở rộ giữa những ngày tưởng chừng cạn kiệt niềm tin.
Tôi từng thấy bao người sau mùa giông lũ lại gầy dựng từ tro bùn. Họ vá mái nhà, gieo lại hạt lúa, tin rằng ngày mai sẽ sáng hơn hôm qua. Trong dáng họ, tôi thấy dáng lau nghiêng mình trong gió, mềm yếu mà bất khuất. Lau trắng như niềm tin nhỏ nhoi nhưng bền bỉ, giúp ta đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, giúp ta hiểu rằng vẻ đẹp thật sự không nằm ở chỗ rực rỡ, mà ở chỗ không chịu tàn phai.
Và rồi, trong tiếng gió luồn qua lau, tôi nghe như có lời thì thầm của dòng sông: “Cứ sống đi, dù đời có nghiêng ngả. Bởi chỉ cần còn vươn lên, con người sẽ hóa thành mùa lau trắng tinh khôi và kiêu hãnh giữa cuộc đời này”.
