Triển vọng mới cho gạo phát thải thấp

Sau hơn hai năm triển khai đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 (Đề án), hệ thống chính sách dần hoàn thiện đã mở đường cho những thay đổi rõ nét trên đồng ruộng.

Đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk trao đổi về các chương trình canh tác lúa giảm phát thải tại Trại lúa giống Hòa Xuân. (Ảnh MINH ANH)
Đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk trao đổi về các chương trình canh tác lúa giảm phát thải tại Trại lúa giống Hòa Xuân. (Ảnh MINH ANH)

Các quy trình canh tác tiên tiến được chuyển giao đến nông dân; doanh nghiệp tập trung chuẩn hóa vùng nguyên liệu... tạo ra nền tảng vững chắc cho tiến trình xanh hóa ngành lúa gạo.

Vụ hè thu năm 2025, có 11 mô hình được triển khai với diện tích 543,5ha và 355 hộ dân tham gia; giảm chi phí 1,7 đến 4,9 triệu đồng/ha; lợi nhuận tăng từ 4,6 đến 15,8 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình.

Kỹ thuật mới, hiệu quả cao

Ông Nguyễn Cao Khải, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Tiến Thuận (xã Thạnh Quới, thành phố Cần Thơ) cho biết: Hợp tác xã hiện có khoảng 70ha lúa sản xuất theo mô hình giảm phát thải cho năng suất, chất lượng cao. Riêng vụ hè thu năm 2025, năng suất lúa đạt gần 7,9 tấn/ha, tăng so với ngoài mô hình khoảng 1,6 tấn/ha.

Trong khi đó, giống lúa giảm 50-65%; giảm 15% lượng phân bón; giảm một nửa số lần phun thuốc bảo vệ thực vật; giảm số lần tưới nước nhờ thực hiện phương pháp ngập khô xen kẽ; đồng thời thực hiện thu gom rơm rạ ra khỏi đồng ruộng. “Trừ chi phí sản xuất, lợi nhuận từ lúa và phụ phẩm tăng so với ngoài mô hình từ 7 đến 8 triệu đồng/ha. Do đó, nhiều hộ nông dân đã tăng diện tích tham gia mô hình. Dự kiến vụ đông xuân tới hợp tác xã sẽ mở rộng diện tích canh tác lúa phát thải thấp lên hơn 100 ha”, ông Khải nhấn mạnh.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính chung 11 mô hình trồng lúa chất lượng cao phát thải thấp vụ hè thu năm 2025, lượng phân bón giảm trung bình 31,3%; giảm 1 đến 3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật; giảm giống gieo sạ từ 70-130 kg/ha; hầu hết bảo đảm số lần rút nước.

Có 100% số mô hình thu gom rơm rạ khỏi ruộng, trong đó năm mô hình bán rơm với giá trị cao nhất 1 triệu đồng/ha.

Đặc biệt, về tổ chức lại sản xuất, tất cả nông dân được tổ chức sản xuất theo hợp tác xã, có liên kết đầu vào và tiêu thụ. Để tạo thuận lợi triển khai Đề án, mới đây, một công cụ đánh giá sự tuân thủ quy trình sản xuất đã được phát triển với tên gọi ViRiCert. Công cụ này được kỳ vọng trở thành “la bàn xanh” định hướng cho hàng triệu nông dân trong hành trình canh tác bền vững.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) cho biết, công cụ thiết kế hệ thống chấm điểm dựa trên 10 khâu thực hành với trọng số khác biệt cho từng yếu tố.

Trong đó, quản lý nước theo nguyên lý ướt khô xen kẽ và không đốt rơm rạ trên đồng ruộng là các ngưỡng yêu cầu bắt buộc; tiêu chí quản lý nước có trọng số gấp đôi vì đây là yếu tố quyết định nhất đến việc giảm phát thải khí nhà kính.

Điểm đặc biệt của công cụ là tính ứng dụng cao và khả năng tiếp cận dễ dàng giúp nông dân nhanh chóng tiếp cận. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, nông dân có thể truy cập website https://viricert.easyfarm.vn hoặc quét mã QR để đánh giá ngay thửa ruộng của mình theo 10 tiêu chí. Khi được chia sẻ rộng rãi, công cụ sẽ đồng hành, giúp nông dân theo dõi, cải thiện quy trình canh tác từng ngày.

Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) Lê Thanh Tùng, sự cần thiết của công cụ đánh giá không chỉ ở việc đo lường sự tuân thủ theo quy trình mà còn tạo ra cơ chế minh bạch giúp nông dân tự tin khẳng định giá trị sản phẩm xanh của mình trước thị trường.

Lợi thế mới cho xuất khẩu

Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An nhận định: Gạo chất lượng cao phát thải thấp đang ngày càng có ưu thế trên thị trường xuất khẩu. Khi doanh nghiệp xây dựng được vùng nguyên liệu đạt chuẩn, có thể chứng minh giảm phát thải thông qua đo đạc thì sẽ tăng cơ hội đàm phán mức giá tốt hơn với các nhà nhập khẩu, nhất là trong điều kiện nhiều đối tác nước ngoài đã quan tâm đến “dấu chân carbon” của sản phẩm.

“Hiện công ty đang đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu gạo phát thải thấp. Tháng 6/2025, công ty đã xuất khẩu 500 tấn sang Nhật Bản; đến tháng 9/2025 xuất khẩu 160 tấn vào thị trường Australia và tháng 12 xuất khẩu thêm khoảng 500 tấn vào thị trường này. Để gia tăng sản lượng gạo phát thải thấp, chúng tôi mong muốn sớm được duyệt các dự án thuộc Đề án để tạo liên kết chặt chẽ giữa các bên tham gia và làm cơ sở vay vốn từ ngân hàng”, ông Bình đề xuất.

Theo nhiều doanh nghiệp, giá trị thật sự của gạo phát thải thấp nằm ở “hai tầng” lợi ích là tăng giá bán trực tiếp, thiết lập thương hiệu gạo ở phân khúc cao cấp và tạo tiền đề để ngành lúa gạo Việt Nam tham gia các cơ chế tín chỉ carbon trong tương lai.

Xác định Đề án không chỉ là dự án sản xuất mà còn đóng vai trò cơ cấu lại ngành hàng lúa gạo, thời gian tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thực hiện nhiều giải pháp để mở rộng diện tích và chất lượng mô hình.

Theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, Bộ sẽ hoàn thiện ban hành quy trình đo đạc-báo cáo-thẩm định các giải pháp giảm phát thải (MRV); ban hành quy chế liên kết chuỗi; huy động nguồn lực từ đối tác quốc tế; tuyên truyền quảng bá về gạo phát thải thấp.

Về phía địa phương, sẽ xây dựng kế hoạch theo vùng sinh thái gắn với tiêu thụ; hỗ trợ hợp tác xã nâng cao năng lực, cơ giới hóa sản xuất; đào tạo, tập huấn quy trình MRV cho nông dân, hợp tác xã; rà soát diện tích mở rộng bảo đảm mục tiêu của Đề án và thực hiện phê duyệt dự án liên kết doanh nghiệp-hợp tác xã theo đề nghị của doanh nghiệp…

Trong bối cảnh thương mại gạo toàn cầu đang dịch chuyển mạnh sang các tiêu chuẩn bền vững, việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án sẽ tác động lớn đến năng lực mở rộng thị trường của doanh nghiệp Việt Nam.

Đồng thời tạo ra giá trị mới trên đồng ruộng thông qua việc thúc đẩy nông dân đổi mới sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm hơn với các tiêu chuẩn nông nghiệp xanh.

Có thể bạn quan tâm

Nghiên cứu công nghệ gen ở Công ty cổ phần Phù Sa Gernomics thành phố Cần Thơ.

Cần Thơ tạo động lực tăng trưởng mới

Thành phố Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững. Vì vậy, thành phố tập trung huy động nhiều nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này để mục tiêu trên sớm trở thành hiện thực.

Lực lượng chức năng kiểm tra hàng hóa tại một cơ sở kinh doanh.

Siết kỷ cương, bảo vệ thị trường

Theo Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ. 

Các địa phương đang đẩy nhanh rà soát, xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. (Ảnh: TTXVN)

Đẩy nhanh xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp bộ máy

Bộ Tài chính vừa có công điện yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, xử lý và đưa vào khai thác hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, tránh để tài sản công bị bỏ trống, xuống cấp hoặc sử dụng kém hiệu quả.

Lực lượng hải quan kiểm tra lô hàng quá cảnh có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại khu vực cửa khẩu. (Ảnh: CHQ)

Hải quan phát hiện 4 vụ lợi dụng quá cảnh để vận chuyển hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Lực lượng hải quan tại Lạng Sơn vừa liên tiếp phát hiện, bắt giữ và chuyển cơ quan công an điều tra 4 vụ vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu thông qua quá cảnh, với tổng trị giá hàng vi phạm gần 1,5 tỷ đồng. Các vụ việc đều liên quan Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Sơn Hà, có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Các đại biểu ra mắt mô hình Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải quốc tế (IMFC).

Xây dựng hệ sinh thái tài chính hàng hải để giữ lại dòng vốn tỷ đô

Hệ thống cảng biển Việt Nam có tổng giá trị giao dịch ước hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm, nhưng chỉ giữ lại khoảng 4-5% giá trị từ các dịch vụ tài chính hàng hải. Phần lớn lợi tức từ tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải và thanh toán quốc tế vẫn đang chảy qua các trung tâm tài chính nước ngoài.

PVOIL: Hành trình đưa nhiên liệu sinh học vào cuộc sống

PVOIL: Hành trình đưa nhiên liệu sinh học vào cuộc sống

Ngày 15/5/2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng khi xăng sinh học E10 được Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai kinh doanh đại trà trên phạm vi toàn quốc.

Lãnh đạo tỉnh Tây Ninh ấn nút khởi công Khu tái định cư xã Hòa Khánh thuộc Dự án thành phần 1-4 của Dự án đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh.

Tây Ninh thi đua 90 ngày đêm đẩy nhanh giải phóng mặt bằng Dự án Vành đai 4

Dự án Đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng tạo cú hích phát triển kinh tế-xã hội cho Tây Ninh và toàn vùng. Để kịp thời bàn giao mặt bằng phục vụ thi công, Tây Ninh phát động phong trào thi đua “90 ngày đêm” (từ 15/5 đến 12/8/2026) hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. 

Các đại biểu tham dự hội thảo về kết nối nguồn lực đầu tư và thi công dự án hạ tầng.

Kết nối nguồn lực trong đầu tư và thi công dự án

Theo định hướng phát triển hạ tầng chiến lược của Đảng và Nhà nước, giai đoạn 2026-2035, Việt Nam sẽ triển khai đồng loạt nhiều dự án trọng điểm quốc gia. Trong bối cảnh đó, kết nối nguồn lực trong đầu tư và thi công dự án là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo động lực tăng trưởng nền kinh tế.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 21/5: VN-Index mất hơn 16 điểm trước áp lực bán của khối ngoại

Phiên giao dịch ngày 21/5, dòng tiền suy yếu trong bối cảnh khối ngoại bán ròng mạnh trên cả ba sàn đã tạo áp lực lớn lên thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index giảm hơn 16 điểm, với nhóm bất động sản và năng lượng đồng loạt lao dốc, trong khi cổ phiếu ngân hàng và bán lẻ trở thành điểm sáng hiếm hoi của phiên giao dịch.

Nông dân xã Nhuận Phú Tân phát triển nghề trồng rau hẹ gần 40 năm.

Trồng rau hẹ giúp người dân Vĩnh Long ổn định cuộc sống

Gần 40 năm qua, cây rau hẹ đã trở thành sinh kế gắn bó với nhiều hộ dân ở xã Nhuận Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long. Từ một loại rau màu quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, hẹ từng bước khẳng định là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế, giúp nhiều gia đình nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho lao động địa phương.