Ngày 21/5, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phối hợp Tập đoàn Gemadept và Viện Nghiên cứu Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Diễn đàn phát triển Hệ sinh thái Tài chính hàng hải trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời công bố sáng kiến Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế (IMFC).
Giữ lại nguồn lợi từ dịch vụ Tài chính hàng hải
Việt Nam hiện nằm trong nhóm 8 quốc gia có lượng hàng hóa lưu thông lớn nhất thế giới với tổng giá trị giao dịch qua hệ thống cảng biển ước hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm.
Tuy nhiên, nước ta mới chỉ giữ lại khoảng 4-5% giá trị dịch vụ Tài chính hàng hải, có khoảng 6-8 tỷ USD lợi tức mỗi năm vẫn chảy qua các trung tâm tài chính quốc tế như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) hay London.
Phát biểu ý kiến tại diễn đàn, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, khu vực phía nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh và cụm cảng Cái Mép-Thị Vải, nổi lên như trung tâm logistics và cảng biển quan trọng của khu vực Đông Nam Á. Các dự án như cảng Gemalink, cảng Cát Lái hay cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đã góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, Việt Nam hiện mới chủ yếu tham gia ở khâu vận chuyển, trung chuyển hàng hóa, trong khi các hoạt động mang lại giá trị gia tăng lớn như tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm và tái bảo hiểm hàng hải, thanh toán quốc tế hay quản trị rủi ro logistics vẫn được thực hiện ở nước ngoài.
Theo ông Nguyễn Công Vinh, để phát triển kinh tế biển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Việt Nam cần hình thành hệ sinh thái Tài chính hàng hải hoàn chỉnh, nơi dòng vốn, dịch vụ tài chính và hoạt động logistics được kết nối trực tiếp ngay trong nước.
Thành phố Hồ Chí Minh đang hướng tới mô hình kết nối cảng biển, logistics và tài chính quốc tế, đưa VIFC-HCMC trở thành trung tâm trung chuyển dòng vốn cho kinh tế biển Việt Nam. Việc ra mắt sáng kiến Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế được xem là bước khởi đầu để hình thành trung tâm Tài chính hàng hải mang tầm khu vực.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế giữ vai trò là cấu phần chiến lược trong quá trình nội địa hóa dòng vốn và các dịch vụ Tài chính hàng hải, qua đó tạo nền tảng để Thành phố Hồ Chí Minh từng bước vươn lên trở thành trung tâm hàng hải hàng đầu khu vực.
Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế được định hướng xây dựng theo mô hình hệ sinh thái tích hợp, kết nối các định chế tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp bảo hiểm, hãng tàu, doanh nghiệp logistics cùng các tổ chức quốc tế, từng bước hiện thực hóa mô hình “từ cảng biển đến tài chính” (port-to-finance) tại Việt Nam.
Ông Nguyễn Hữu Huân cho rằng, nếu các cảng biển như Cần Giờ, Cái Mép-Thị Vải đảm nhiệm vai trò trung chuyển hàng hóa thì VIFC-HCMC phải trở thành “cảng trung chuyển dòng vốn” cho toàn bộ nền kinh tế biển Việt Nam.
Xây dựng “bộ não” Tài chính hàng hải bằng công nghệ số
Theo đại diện Tập đoàn Gemadept, mô hình Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế được tham khảo từ các trung tâm Tài chính hàng hải lớn trong khu vực nhưng có điểm khác biệt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian giao dịch và nâng cao tính minh bạch.
Hệ sinh thái này sẽ tập trung vào các lĩnh vực như thanh toán xuất nhập khẩu và tài chính số xuyên biên giới; bảo hiểm hàng hải; các nền tảng tài chính số phục vụ logistics và thương mại quốc tế.
Ông Phạm Quốc Long, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Gemadept, cho biết, kế hoạch triển khai Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế được chia thành 3 giai đoạn. Trong giai đoạn đầu từ 1-2 năm, hệ sinh thái sẽ xây dựng nền tảng thông qua cơ chế thử nghiệm sandbox, trung tâm dịch vụ một cửa và hệ thống dữ liệu dùng chung.
Giai đoạn tiếp theo từ 2-3 năm sẽ mở rộng hệ sinh thái, số hóa quy trình và phát triển các quỹ đầu tư hàng hải công-tư. Ở giai đoạn sau, mục tiêu là hình thành sàn giao dịch phái sinh và trung tâm trọng tài hàng hải khu vực.
Theo định hướng dài hạn, Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế sẽ phục vụ quy mô lưu chuyển hơn 25 triệu TEU và thu hút thêm khoảng 10-15 tỷ USD dòng vốn đầu tư mới mỗi năm.
Tại diễn đàn, VIFC-HCMC và Gemadept đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, đồng thời ra mắt hai nền tảng công nghệ đầu tiên gồm Hệ thống thông tin cộng đồng hàng hải (MCS) và sàn giao dịch hàng hải ứng dụng công nghệ blockchain.
Theo các chuyên gia, việc số hóa chứng từ thương mại, kết nối dữ liệu giữa cảng biển, hãng tàu, doanh nghiệp logistics, ngân hàng, bảo hiểm và cơ quan quản lý sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý giao dịch từ nhiều ngày xuống còn vài phút, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các dịch vụ tài chính, bảo hiểm và công cụ quản trị rủi ro ngay trong nước.
Hệ sinh thái Tài chính hàng hải quốc tế hình thành được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho kinh tế biển, góp phần nâng cao vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh và Việt Nam trong chuỗi giá trị hàng hải toàn cầu.
