Không đặt nặng mục tiêu phải “check-in” nhiều địa điểm, du lịch chậm trao cơ hội để du khách dành nhiều thời gian hơn tại điểm đến, có thể hòa mình vào cuộc sống thường nhật của người dân, thong dong khám phá một phiên chợ vùng cao, học nấu một món ăn truyền thống, đạp xe ở làng chài ven biển, hay đơn giản chỉ là ngắm nhìn nhịp sống bình yên trôi qua ở một vùng quê…
Thay vì tốc độ, du lịch chậm đề cao tính trải nghiệm. Việc chậm lại một chút để có được sự cân bằng chính là giá trị đáng giá của du lịch chậm.
Từ 25 báo cáo du lịch quốc tế, hãng CNBC đưa ra dự báo về những xu hướng của ngành du lịch toàn cầu năm 2026, trong đó trọng tâm không còn đặt vào số lượng điểm đến mà hướng tới sự trải nghiệm, tính bền vững và mức độ cá nhân hóa cao.
Báo cáo cho biết, du khách ngày càng quan tâm tới những điểm đến thứ cấp, tức những điểm không phải là trung tâm du lịch lớn nhưng có khả năng cung cấp những trải nghiệm sâu. Điều này cho thấy, du lịch chậm đang trở thành lựa chọn có chủ đích của du khách toàn cầu trong xu hướng dịch chuyển từ du lịch tiêu dùng sang du lịch trải nghiệm.
Đáng chú ý, trong danh sách những điểm đến du lịch chậm hàng đầu châu Á vừa được nền tảng Agoda công bố, Hội An của Việt Nam trở thành cái tên đứng đầu danh sách, với việc sở hữu không gian phố cổ nhỏ xinh, phù hợp cho những hành trình khám phá bằng đi bộ hoặc đạp xe để hoài cổ và hòa mình vào những trải nghiệm bản địa đa dạng. Du khách có thể tham gia những lớp học nấu ăn, ghé tiệm may đo, hoặc dạo qua những cánh đồng lúa xanh mướt…
Trước đó, dựa trên phân tích dữ liệu tìm kiếm của du khách, Agoda từng vinh danh Nha Trang, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh là những địa điểm lý tưởng của du lịch chậm. Sự ghi nhận này một mặt tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn của du lịch Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế, mặt khác cũng cho thấy tiềm năng lớn ở nước ta trong phát triển du lịch chậm.
Dễ nhận thấy, những năm gần đây, xu hướng du lịch chậm ngày càng hiện diện rõ nét hơn ở Việt Nam. Bằng chứng là những mô hình khuyến khích du khách đi ít hơn để cảm nhận nhiều hơn như homestay, farmstay, du lịch nghỉ dưỡng, chữa lành, du lịch cộng đồng, trekking tours, walking tours hay du lịch bằng tàu hỏa… ngày càng phát triển.
Bên cạnh các điểm đến đã được Agoda vinh danh, nhiều địa phương khác như: Hà Nội, Huế, Ninh Bình, Thanh Hóa, Lâm Đồng, Cần Thơ… những nơi có thế mạnh về cảnh quan tự nhiên và chiều sâu văn hóa đang chứng minh lợi thế phát triển du lịch chậm. Không chỉ giúp du khách tái tạo năng lượng, du lịch chậm còn giúp kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách tại điểm đến và tạo động lực để cộng đồng địa phương gìn giữ bản sắc văn hóa.
Du lịch chậm cũng giúp phân bổ lượng khách theo hướng đồng đều hơn, tránh được nguy cơ tập trung quá đông người trong thời gian ngắn gây áp lực lên hạ tầng, tài nguyên và môi trường du lịch. Những giá trị này phù hợp với định hướng phát triển du lịch xanh, bền vững gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa của Việt Nam đã được nêu bật trong nhiều nghị quyết, chiến lược, như Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển sản phẩm du lịch mang bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm, thúc đẩy du lịch xanh, giảm phát thải…
Đây chính là những cơ sở quan trọng tạo điều kiện thuận lợi giúp du lịch chậm có thể phát triển trong dài hạn. Theo các chuyên gia, du lịch chậm ở Việt Nam đã có những bước tiến khá tích cực nhưng vẫn ở giai đoạn đầu, cần được đầu tư đồng bộ để khơi thông các điểm nghẽn. Trong đó, vấn đề lớn nhất là cần thay đổi tư duy phát triển du lịch thiên về số lượng.
Lâu nay, nhiều địa phương vẫn lấy lượng khách làm thước đo hiệu quả du lịch mà ít chú trọng tới kiến tạo chiều sâu trải nghiệm để giữ chân du khách. Hệ quả là tình trạng quá tải vào mùa cao điểm, khách đến đông nhưng về nhanh, điểm đến đối diện nguy cơ bị thương mại hóa, suy giảm bản sắc văn hóa địa phương.
Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch kiêm CEO LuxGroup cho rằng: Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, lợi thế giá rẻ sẽ dần mất đi, thay vào đó, những điểm đến có khả năng kể chuyện, tạo trải nghiệm và giữ được giá trị văn hóa, thiên nhiên mới có khả năng tạo sức hút bền vững với du khách.
Câu hỏi đặt ra không còn là đón bao nhiêu khách, quan trọng mỗi khách có thể mang lại giá trị gì. Vì vậy, du lịch Việt Nam cần phải chuyển từ du lịch đại trà sang chọn lọc, thay vì cạnh tranh bằng giá thì cạnh tranh bằng trải nghiệm, bản sắc và câu chuyện.
Cần xác định, không phải cứ lưu trú dài ngày hay di chuyển với tốc độ chậm là làm du lịch chậm. Vấn đề cốt lõi là tạo ra được những trải nghiệm sâu sắc trong sự kết nối với thiên nhiên, văn hóa bản địa.
Theo ông Phạm Văn Bẩy, Giám đốc Trung tâm Khách lẻ Vietravel miền bắc, để bắt kịp nhu cầu du khách, Vietravel đã chủ động xây dựng bộ sản phẩm “Thế hệ mới”, tích hợp tiêu chí kép ESG và LEI, với các tour tiêu biểu như: Bến Tre-Hộ chiếu Net Zero, Sống xanh cùng Mekong, các tuyến du lịch cộng đồng trong nước.
Nếu ESG giúp bảo đảm yếu tố du lịch có trách nhiệm với môi trường, cộng đồng, thì LEI tập trung vào giá trị trải nghiệm và chiều sâu cảm xúc trong hành trình. Đây là xu hướng được nhận định sẽ dẫn dắt thị trường trong giai đoạn tới. Để mở đường cho du lịch chậm, cần đặc biệt quan tâm đến khâu quản lý điểm đến nhằm tạo hình ảnh, không gian xanh thu hút du khách; có quy hoạch cụ thể để tránh sự dập khuôn, sao chép các mô hình; đồng thời khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào việc cung ứng chuỗi giá trị du lịch để tạo chiều sâu bản sắc… Khi đó, du lịch chậm sẽ góp phần định hình Việt Nam là nơi đáng để đến và quay trở lại.
