Thích ứng ESG để vượt "rào cản xanh"

Kinh tế xanh đang trở thành xu hướng phát triển đem lại hiệu quả trong tăng trưởng kinh tế, được nhiều doanh nghiệp FDI chú trọng, coi là xu thế tất yếu. Trong bối cảnh đó việc phát triển khu công nghiệp xanh, hạ tầng xanh không chỉ là yêu cầu để đáp ứng tiêu chuẩn môi trường mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh. Do đó nếu không nhanh chóng chuyển đổi "xanh hóa", Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội đón nhận làn sóng đầu tư mới.

Tại Việt Nam, trách nhiệm đối với môi trường, xã hội và quản trị (ESG - Environmental, Social, Governance) dần trở thành yếu tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh, đặc biệt khi các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đặt ra các quy định nghiêm ngặt về chuỗi cung ứng bền vững.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, các doanh nghiệp không chỉ được đánh giá qua lợi nhuận mà còn qua ESG. ESG đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn duy trì tính cạnh tranh, thu hút nhà đầu tư và phát triển bền vững.

ESG - Xu hướng không thể đảo ngược

Hưởng ứng Ngày Thế giới không túi ni-lông (3/7), hằng năm vào ngày này, hệ thống siêu thị trên toàn quốc của Lotte Mart đã tích cực phối hợp cùng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường và Sở Công thương Hà Nội triển khai tặng túi thân thiện môi trường.

Song song đó, nhằm khuyến khích người tiêu dùng xây dựng thói quen sử dụng túi tái chế, chương trình “Hành động nhỏ-Thay đổi lớn” được thực hiện, mang đến ưu đãi tặng túi cho khách hàng. Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi hành vi mua sắm, quy trình vận hành nội bộ của doanh nghiệp cũng được cải tiến để ngày càng “xanh” hơn.

Những sáng kiến này không chỉ nâng cao trải nghiệm trong kỷ nguyên số mà còn là một bước tiến quan trọng, khẳng định cam kết bảo vệ môi trường và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững tại thị trường Việt Nam.

Theo Ông Shin JuBack, Tổng Giám đốc Lotte Mart Việt Nam, đơn vị hiện phát triển mô hình bán lẻ bền vững với ba trọng tâm: Xây dựng “chuỗi cung ứng xanh” giảm phát thải carbon, đầu tư công nghệ xanh và chuyển đổi số, khuyến khích tiêu dùng có trách nhiệm qua sản phẩm thân thiện và sáng kiến cộng đồng.

Công ty TNHH B. Braun Việt Nam là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyên sản xuất các thiết bị y tế. Với tiêu chí xây dựng chuỗi nhà máy “xanh hóa- bền vững”, doanh nghiệp đã tập trung hướng tới sản xuất xanh, không xả thải ra môi trường.

Đơn vị nhận định đây là thời điểm chín muồi để tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam và đã quyết định tăng vốn đầu tư tại Việt Nam (hiện quy mô vốn đạt hơn 150 triệu USD).

Ông Torben Miko, Tổng Giám đốc Công ty TNHH B. Braun Việt Nam cho biết “Trong 4 năm doanh nghiệp đã đầu tư thêm 30-40 triệu USD vào Việt Nam, điều này có nghĩa đơn vị cũng tuyển dụng thêm 200-300 lao động tại nhà máy ở Hà Nội. Bản thân doanh nghiệp hướng tới sản xuất xanh, không xả thải ra môi trường, tất cả công nhân viên tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng nhiều cây xanh tại khu vực làm việc, sử dụng túi vải thay thế túi ni-lông, tái chế và tái sử dụng đồ trong công việc hằng ngày".

Có thể thấy xu hướng phát triển bền vững và chính sách ESG đang có sự phân hóa mạnh mẽ sẽ tái định hình môi trường kinh doanh và tác động đến doanh nghiệp.

Để đón đầu các dự án FDI thế hệ mới, các khu công nghiệp cần chú trọng phát triển môi trường xanh, quan tâm đến ESG, giảm phát thải carbon… Việc phát triển dựa trên những quy chuẩn chặt chẽ về phát triển bền vững không những giúp địa phương thu hút vốn FDI mà còn đồng hành với doanh nghiệp trên hành trình phát triển bền vững.

Doanh nghiệp Việt không thể đứng ngoài cuộc chơi

Tại Việt Nam, Chính phủ đang từng bước thúc đẩy ESG thông qua các chính sách như: Luật Bảo vệ môi trường 2020 yêu cầu doanh nghiệp báo cáo tác động môi trường. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030 đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Chương trình Net Zero 2050 yêu cầu doanh nghiệp cắt giảm khí thải để đạt trung hòa carbon vào năm 2050.

Các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ đã có những quy định nghiêm ngặt về ESG. Ví dụ, quy định CBAM (Cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon) của EU buộc các công ty xuất khẩu vào châu Âu phải báo cáo mức phát thải CO₂. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp Việt không tuân thủ ESG sẽ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây là chương trình “Trao mạch sống xanh-Ươm tương lai bền vững” do Công ty Cổ phần dây cáp điện Việt Nam Cadivi triển khai cùng Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia. Với 3.000 cây xanh được trồng tại 6 khu rừng đầu nguồn trên khắp Việt Nam, mở đầu bằng hoạt động trồng cây tại Vườn quốc gia Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình) và Nông trường Mùa Xuân (tỉnh Hậu Giang cũ, nay là thành phố Cần Thơ) - hai khu vực có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học và bảo tồn hệ sinh thái.

Mỗi cây xanh chính là một hành động cụ thể, thể hiện quyết tâm gắn kết tăng trưởng với trách nhiệm đối với cộng đồng và thế hệ mai sau. Đây là bước khởi đầu cho kế hoạch trồng mới hàng chục nghìn cây xanh trong năm 2025, góp phần phục hồi rừng tự nhiên và tiến tới phát thải ròng bằng 0, theo định hướng của Chính phủ.

Ở góc độ sản xuất, Ông Phạm Hồng Hải, Phó Tổng Giám đốc Cadivi miền bắc cho biết, để đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, bảo vệ môi trường, bản thân doanh nghiệp đã cho ra sản phẩm dây cách điện LSHF. Đây là dòng sản phẩm mà không gây ảnh hưởng về khói độc khi xảy ra hỏa hoạn, đối với công nhân, người lao động khi tiếp xúc nhiều với sản phẩm thì cũng sẽ không bị nhiễm chì. Đây là nỗ lực của đơn vị trong việc thúc đẩy hành trình sống xanh, sống bền vững.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang là xu thế phát triển tất yếu, với vai trò là “xương sống” của nền kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp đang nỗ lực chuyển đổi theo hướng “xanh hóa”, nắm bắt cơ hội từ phát triển bền vững và kinh doanh có trách nhiệm, để đóng góp tích cực đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên theo chia sẻ của doanh nghiệp, một trong các khó khăn lớn để sản xuất xanh, chuyển đổi xanh đến từ nguồn vốn.

Theo Ngân hàng Thế giới, để “chuyển đổi xanh” Việt Nam cần nguồn vốn khổng lồ, khoảng 368 tỷ USD từ nay đến năm 2030, nhưng đầu tư công chỉ đáp ứng được phần nhỏ. Cần nhiều chính sách tài chính nhằm cụ thể hóa các chủ trương về phát triển kinh tế xanh, góp phần tạo điều kiện huy động và thu hút nguồn lực đầu tư, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, khuyến khích tín dụng xanh, trái phiếu xanh, cổ phiếu xanh.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Việt Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần chứng khoán Kafi nhận định doanh nghiệp muốn thu hút được nguồn "vốn xanh" thì bản thân doanh nghiệp "phải xanh" và phải có mục tiêu phát triển bền vững thì hiện nay những tiêu chí này đối với doanh nghiệp lớn và đầu ngành tương đối là dễ đạt được. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp cỡ trung vừa và nhỏ thì sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Do vậy, rất cần những sự hỗ trợ, đặc biệt từ phía Chính phủ trong quá trình chuyển đổi xanh. Từ đó các doanh nghiệp có thể tiếp cận được các nguồn "vốn xanh" để phát triển bền vững cũng như là bảo đảm mục tiêu về môi trường của Chính phủ trong giai đoạn tới.

Thống kê của Bộ Tài chính, trung bình 5 năm trở lại đây, bố trí chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường đạt khoảng 21.000 tỷ đồng mỗi năm. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp các bộ, ngành ban hành danh mục phân loại xanh theo nhiệm vụ, làm căn cứ để sử dụng vốn từ trái phiếu xanh.

Từ nay đến 2027, Bộ sẽ ban hành cơ chế vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon để vận hành sàn giao dịch này vào năm 2028.