Đây là một thách thức khá lớn đối với Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay khi chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa là hết năm 2025.
Đánh giá về các động lực tăng trưởng, theo Viện nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, trước hết, đó là thành phố sau sáp nhập là trung tâm cộng hưởng từ ba vùng kinh tế năng động, mở ra cơ hội mở rộng thị trường, tăng sức hút đầu tư, kết nối hạ tầng, kết nối chuỗi sản xuất và nâng tầm vị thế quốc tế, tiếp cận nguồn tài chính, công nghệ tiên tiến.
Ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, ở góc độ tổng cung, sản xuất công nghiệp của thành phố đã tạo được đà phục hồi rõ rệt, nhất là nhóm ngành chế biến-chế tạo. Lũy kế 10 tháng năm 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 7,5% so với cùng kỳ trong đó chế biến, chế tạo là động lực chủ đạo với mức tăng 11,1%.
Bốn ngành công nghiệp trọng điểm và ba ngành công nghiệp truyền thống ghi nhận tốc độ tăng trưởng tốt, vượt mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp. Đáng chú ý, việc sáp nhập đã phát huy ngay lập tức lợi thế du lịch biển nổi bật của khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ).
Có thể thấy, cầu về du lịch, lữ hành tăng mạnh 2 con số với tổng thu du lịch tăng 22,4% và tổng thu dịch vụ lữ hành tăng 23,7%. Trong đó, số lượng khách quốc tế tăng 17,7% và khách du lịch nội địa tăng 10,3%. Hoạt động du lịch sôi nổi đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ của ngành dịch vụ vận tải hành khách (45,4%). Ngoài ra, tổng thu ngân sách Nhà nước ước thực hiện 652.509 tỷ đồng, đạt 97,2% dự toán Trung ương giao, đạt 93,6% dự toán Hội đồng nhân dân Thành phố giao và tăng 15,5% so với cùng kỳ.
Ông Vũ cho rằng, điều này cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy vai trò tài khóa quan trọng trong ngân sách quốc gia.
Đối với thị trường tài chính tiền tệ, tổng dư nợ tín dụng của các tổ chức tín dụng trên địa bàn đến 31/10 ước đạt 4.919 nghìn tỷ đồng, tăng 9,8% so với cuối năm 2024. Dư nợ tín dụng tiếp tục được định hướng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng thông qua các Chương trình kết nối ngân hàng-doanh nghiệp, chương trình cho vay, chương trình tín dụng chính sách, gói tín dụng hỗ trợ, đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của người dân, doanh nghiệp. Các nội dung chuẩn bị cho hoạt động của Trung tâm tài chính quốc tế và đề án nghiên cứu khu thương mại tự do cũng được đôn đốc, chỉ đạo sát sao, thể hiện quyết tâm tạo ra động lực tăng trưởng mới cho kinh tế thành phố.
Phân tích ở góc độ tổng cầu, Viện nghiên cứu phát triển thành phố cũng chỉ rõ, cầu tiêu dùng được thể hiện thông qua tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, đã tăng trưởng tích cực 2 con số là 15% so với cùng kỳ. Về đầu tư trực tiếp nước ngoài (tính đến ngày 20/10), thành phố đã thu hút được khoảng 7,23 tỷ USD, tăng 28,7%.
Tổng chi ngân sách địa phương tăng mạnh, chủ yếu ở hoạt động chi đầu tư phát triển (tăng 98,1%), cho thấy quyết tâm và nỗ lực thành phố trong lan tỏa và tạo động lực cho nền tảng phát triển của thành phố. Kim ngạch xuất khẩu và kim ngạch nhập khẩu duy trì mức tăng trưởng ổn định. Lũy kế 10 tháng năm 2025, thành phố nhập siêu hơn 4,6 tỷ USD với kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 80,9 tỷ USD, tăng 5,0% so với cùng kỳ khi doanh nghiệp đang đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước cuối năm.
Đây là những động lực tăng trưởng thấy rõ đối với sự phát triển của thành phố. Bên cạnh đó, trong thời điểm hiện nay, thành phố cũng đang có một số động lực tăng trưởng khác như: số lượng doanh nghiệp hoạt động trở lại tăng 6,3% so với cùng kỳ; công tác chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ được đẩy mạnh; công tác an sinh xã hội được bảo đảm; các vấn đề y tế, giáo dục phát triển; công tác đối ngoại tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần củng cố quan hệ hợp tác hữu nghị, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và quảng bá hình ảnh thành phố…
Bên cạnh thuận lợi, hiện nay, cũng có một số nguy cơ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế thành phố như: giải ngân vốn đầu tư công được cải thiện nhưng còn thấp; mức thuế 20% vẫn là thách thức lớn với các ngành xuất khẩu chủ lực của thành phố, từ việc tăng chi phí, giảm lợi thế cạnh tranh về giá của hàng Việt Nam tại thị trường Mỹ; số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và hoàn tất thủ tục giải thể tăng cao so với cùng kỳ; công tác giải quyết thủ tục hành chính về đất đai sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp đối mặt với những thách thức đáng kể…
Nhằm bảo đảm cho Thành phố Hồ Chí Minh có thể đạt được mục tiêu đề ra là tăng trưởng 8,5% trở lên trong năm 2025, theo Viện nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, trong quý IV này, mức tăng trưởng của thành phố phải đạt ít nhất 12,4%.
Về giải pháp, theo Viện nghiên cứu phát triển thành phố, đầu tiên, thành phố cần tập trung đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2025. Ưu tiên hoàn thành các dự án trọng điểm: thông xe 24,1km vành đai 3 trong tháng 12/2025, khởi công hạng mục chính Metro số 2. Điều chuyển vốn từ các dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân cao. Tái cơ cấu chi tiêu công giảm tỷ lệ chi thường xuyên, ưu tiên đầu tư phát triển, chống thất thoát và lãng phí.
Thứ hai, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; thực hiện nghiêm chỉ đạo cắt giảm 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính; triển khai cơ chế "luồng xanh" cho các dự án FDI công nghệ cao đồng thời tổ chức đối thoại định kỳ với doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, cải thiện môi trường kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ qua giảm thuế, vay ưu đãi để giảm tồn kho và nợ xấu.
Thứ ba, kích thích tiêu dùng và du lịch. Thành phố cần triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng cuối năm và đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại để hỗ trợ dịch vụ. Thứ tư, ứng phó với chính sách thuế quan của Mỹ. Hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các FTA (CPTPP, EVFTA, RCEP). Xây dựng hệ thống phân tích rủi ro thương mại và cảnh báo sớm. Kiểm soát chặt chẽ chỉ số giá, lạm phát để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước những biến động của thế giới. Thận trọng với tín dụng bất động sản, hỗ trợ vốn cho sản xuất chế biến, công nghệ và xuất khẩu.
