Một số tuyến đường có mức độ ngập tăng
Một số tuyến đường ngập sâu hoặc nước rút chậm chủ yếu do mưa lớn vượt tần suất thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, mưa diễn ra trên diện rộng và mưa trùng thời điểm triều cường đạt đỉnh.
Theo ông Phạm Quốc Huy, Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, một số tuyến đường có mức độ ngập tăng, gồm: Phan Huy Ích thuộc phường Tân Sơn, phường An Hội Tây; Quốc Hương, Thảo Điền và đường R12 thuộc phường An Khánh; các tuyến đường nhánh, hẻm như Mã Lò tại phường Bình Trị Đông; các hẻm đường Công Nghệ Mới, đường Liên ấp 123 và đường Đê bao 23 tại xã Tân Vĩnh Lộc.
Trong đó, khu vực Thảo Điền, Quốc Hương và Nguyễn Văn Hưởng đã có trong danh mục vị trí ngập nặng, thuộc nhóm ưu tiên xử lý, dự kiến hoàn thành trong tháng 10 năm 2026. Trong năm 2026 thành phố sẽ đưa vào quản lý và vận hành công trình thủy lợi Bờ tả sông Sài Gòn (đoạn còn lại) từ rạch Cầu Ngang đến khu đô thị Thủ Thiêm (bao gồm cống ngăn triều và bơm) sẽ giúp giảm đáng kể tình hình ngập ở các khu vực này.
Ông Huy thông tin, mưa diễn ra trên diện rộng, kéo dài liên tiếp nhiều ngày vượt khả năng tiêu thoát của các tuyến sông, kênh, rạch hiện hữu dẫn đến nước sông kênh rạch dâng cao làm hạn chế khả năng thoát nước tự nhiên của hệ thống thoát nước. Qua theo dõi ghi nhận các tuyến chính như kênh A, kênh B, kênh C, kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên, kênh Lương Bèo, kênh Trung Ương,… đều có mực nước dâng cao sau mưa và rút chậm.
Đồng thời, hệ thống thoát nước được đầu tư từ lâu, kích thước không bảo đảm điều kiện biến đổi thời tiết cực đoan như thời gian qua, tốc độ đô thị hóa nhanh một số khu vực đường nhánh, hẻm không được đầu tư cống hoặc cống nhỏ.
Sở Xây dựng cũng đánh giá, các khu dân cư, đô thị mới sau khi hình thành trong khi các chủ đầu tư không kịp thời hoàn thiện các thủ tục bàn giao cho đơn vị quản lý, hệ thống hạ tầng nói chung, tuyến cống nói riêng không phát huy hiệu quả. Tình trạng ngập xuất hiện tại các khu vực này đang phổ biến, cụ thể khu dân cư An Phú, khu dân cư Hiệp Bình Chánh…
Một nguyên nhân khác là công tác quản lý, vận hành hệ thống cống theo phân cấp do Ủy ban nhân dân xã/phường chưa thực hiện đồng bộ; tình trạng lấn chiếm tại các tuyến kênh tiêu thoát vẫn còn tồn tại; khiếm khuyết hệ thống chưa kịp thời khắc phục (miệng thu lấp bít, tuyến cống kết nối hạ nguồn cao hơn cống chính…) dẫn đến tình trạng thoát nước kém, ngập kéo dài nhiều ngày. Đơn cử ngập kéo dài ở đường Đê bao 2-3, đường Công nghệ mới (hẻm 39, 41), Mã Lò, kênh Liên xã…
Theo Sở Xây dựng, việc cải tạo riêng lẻ chưa đủ giải quyết ngập nếu hạ lưu còn bồi lắng, thu hẹp hoặc bị triều chặn dòng. Hiệu quả chống ngập phụ thuộc vào sự liên thông giữa cống nhánh, cống chính, kênh và cửa xả. Vì vậy, các công trình phải được hoàn thành, kết nối và vận hành đồng bộ, đi cùng công tác duy tu thường xuyên.
Tập trung cho 2 công trình chống ngập do triều
Sở Xây dựng Thành phố cũng đưa ra giải pháp căn cơ nhằm giải quyết tình trạng ngập úng theo quy hoạch và tầm nhìn 100 năm.
Theo đó, khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện hoàn thành Dự án Giải quyết ngập do triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) thuộc Quy hoạch thủy lợi chống ngập nước khu vực Thành phố theo quy hoạch 1547/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ để hình thành tuyến kiểm soát triều khép kín, duy trì mực nước nền thấp trong hệ thống kênh rạch và hỗ trợ tiêu thoát nước khi mưa kết hợp triều.
Hoàn thiện các đoạn tuyến còn lại của các dự án kênh lớn như Xuyên Tâm, Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên, Văn Thánh, Kênh Đôi… Kết hợp rà soát toàn bộ hệ thống cống-kênh-cửa xả để xác định và xử lý dứt điểm các điểm nghẽn cổ chai làm giảm khả năng dẫn nước của toàn tuyến, trong đó tập trung vào các đoạn mất độ dốc do sụt lún, các đoạn thu hẹp tiết diện, các vị trí bồi lắng nặng và các cửa xả bị triều dâng gây chặn dòng.
Đặc biệt, tại Thành phố Hồ Chí Minh (cũ), các công trình chống sạt lở bán đảo Thanh Đa (đoạn 2, 3, 4) dự kiến hoàn thành trong năm 2026, cùng với việc hoàn thành Dự án Giải quyết ngập triều khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 1 trong tháng 11 năm 2026, mang lại giải pháp kiểm soát ngập triều cấp vùng.
Đồng thời, các dự án cải tạo hạ tầng thoát nước quan trọng cũng sẽ được đưa vào sử dụng, như dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương-Bến Cá-Rạch Nước Lên, giúp giảm ngập thường xuyên cho các tuyến đường như Nguyễn Văn Quá.
Tại thành phố Thủ Đức (cũ), các dự án cải thiện thoát nước cục bộ dự kiến hoàn thành trong năm 2025-2026 bao gồm: Dự án xây dựng mới cống Rạch Cầu Ngang và Dự án cải tạo hệ thống thoát nước khu vực chợ Thủ Đức, nhằm tăng cường khả năng tiêu thoát nước tại các khu vực ngập thường xuyên của Thành phố.
Về giải pháp lâu dài, Thành phố xây dựng cơ chế phối hợp liên vùng với Tây Ninh, Đồng Nai về vận hành hồ chứa thượng nguồn, cung cấp dữ liệu thủy văn và điều tiết dòng chảy, bảo đảm sự thống nhất theo lưu vực và hạn chế áp lực tại hạ lưu Thành phố Hồ Chí Minh.
