Cần sự kết nối đồng bộ, liên thông
Phát biểu tại chương trình bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố cho rằng, sự kết nối đồng bộ, liên thông, hỗ trợ lẫn nhau giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không là một trong những yêu cầu chiến lược để Thành phố Hồ Chí Minh nâng cao năng lực kết nối, đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và tạo động lực đột phá phát triển kinh tế-xã hội. Mặc dù được quan tâm đầu tư, hệ thống giao thông của thành phố hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn như: một số tuyến, công trình chưa được kết nối đồng bộ, năng lực của từng phương thức vận tải chưa được phát huy đầy đủ, việc kết nối giữa các phương thức vận tải còn những hạn chế nhất định và chưa thực sự liên thông.
Thực tiễn đòi hỏi thành phố phải có cách tiếp cận tổng thể: tập trung vào các công trình trọng điểm, sử dụng hiệu quả ngân sách đi đôi với huy động nguồn lực xã hội, đồng thời tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc về quy hoạch, đất đai và giải phóng mặt bằng và tăng cường phối hợp giữa các ngành, các địa phương, nhằm đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Tại chương trình, cử tri thành phố bày tỏ sự quan tâm về một số nội dung như: thực trạng của giao thông thành phố hiện nay, giải pháp để giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông, ngập nước; các nguồn lực huy động đầu tư cho hệ thống giao thông trên địa bàn; phương án phân bổ nguồn lực để đầu tư hạ tầng đồng bộ, hiệu quả; vấn đề quy hoạch và việc kết nối giữa các loại hình giao thông; định hướng triển khai mô hình TOD như thế nào để không chỉ phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, mà còn khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai và các nguồn lực hình thành từ quá trình phát triển TOD…
Cử tri Nguyễn Minh Thông (xã Nhà Bè) đặt vấn đề về thực trạng hạ tầng của từng loại hình giao thông hiện nay trên địa bàn thành phố. Thành phố sẽ xác định thứ tự ưu tiên đầu tư như thế nào để các loại hình giao thông hỗ trợ và kết nối với nhau tốt hơn?
Cử tri Nguyễn Thị Minh Phương (phường Thủ Đức) đặt câu hỏi về hiệu quả vận hành khai thác tuyến Metro số 1 và thực trạng kết nối với các loại hình giao thông khác cũng như hạ tầng phục vụ kết nối; thành phố có giải pháp gì tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận và sử dụng Metro trong thời gian tới?
Hay cử tri Nguyễn Văn Trung (phường Hòa Hưng) lại đặt vấn đề về cơ chế nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn để tạo sự đột phá trong huy động nguồn lực cho phát triển giao thông; thành phố sử dụng nguồn lực nhà nước như thế nào để thu hút thêm nguồn lực khu vực tư nhân và các nguồn vốn khác cùng tham gia đầu tư phát triển hạ tầng giao thông trên địa bàn?
Mạng lưới giao thông khung chưa hoàn chỉnh
Trao đổi với cử tri về nội dung này, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, theo quy hoạch, thành phố có 3 tuyến vành đai với tổng chiều dài khoảng 362km, 8 tuyến cao tốc dài khoảng 445km và 13 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài khoảng 500km. Tuy nhiên, tỷ lệ đất giao thông trên đất xây dựng đô thị hiện mới đạt khoảng 13,67%, thấp hơn chỉ tiêu 16%-26% của giai đoạn 2025-2030.
Ông Lâm cũng chia sẻ, hiện nay, mạng lưới giao thông khung của thành phố vẫn chưa hoàn chỉnh. Vành đai 2 còn khoảng 13,75km chưa hoàn thành; các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài, Thành phố Hồ Chí Minh-Chơn Thành và một số dự án nâng cấp quốc lộ đang trong quá trình thi công hoặc chuẩn bị đầu tư. Tình trạng ùn tắc vẫn diễn biến khá phức tạp tại 9 khu vực cửa ngõ và trung tâm thành phố.
Đối với đường sắt đô thị, mạng lưới quy hoạch gồm 28 tuyến với tổng chiều dài khoảng 1.024km. Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên đã đưa vào khai thác thương mại, Metro số 2 Bến Thành-Tham Lương đã khởi công, trong khi nhiều tuyến khác đang được chuẩn bị đầu tư.
Giao thông đường thủy có lợi thế từ hệ thống sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, các tuyến kênh rạch và cụm cảng Cát Lái-Hiệp Phước-Cái Mép Thị Vải, song khả năng khai thác còn hạn chế do thiếu bến bãi và các đầu mối trung chuyển phù hợp. Tỷ lệ vận tải hành khách công cộng hiện mới đáp ứng khoảng 7% nhu cầu đi lại.
Trước thực trạng này, Sở Xây dựng xác định ưu tiên hoàn thiện các tuyến giao thông liên vùng, đường vành đai, các trục kết nối cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và trung tâm logistics; đồng thời phát triển đường sắt đô thị, khai thác vận tải đường thủy và hoàn thiện hệ thống trung chuyển
Đối với câu hỏi của cử tri về hiệu quả tuyến Metro số 1, đại diện lãnh đạo Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, từ ngày 22/12/2024 đến ngày 30/9/2026, Metro số 1 đã thực hiện 147.915 lượt tàu, phục vụ khoảng 39,2 triệu lượt hành khách. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, lượng hành khách đạt hơn 18 triệu lượt, tăng khoảng 17,5% so với cùng kỳ.
Hiện thành phố có 68 tuyến xe buýt kết nối 14 nhà ga Metro, cùng các bãi giữ xe và phương tiện trung chuyển khác. Tuy nhiên, việc tiếp cận nhà ga tại một số khu vực vẫn chưa thuận tiện. Hệ thống mái che, lối đi bộ, điểm đón trả khách và bãi giữ xe chưa được đầu tư đồng bộ.
Trên thực tế, thời gian đi lại trên toàn tuyến Metro chỉ khoảng 30 phút, nhưng nếu hành khách phải mất nhiều thời gian để đến ga hoặc di chuyển từ ga đến điểm cuối hành trình thì lợi thế của Metro sẽ giảm đáng kể. Để khắc phục, Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 thành phố sẽ nghiên cứu tăng tần suất tàu trong giờ cao điểm, nâng cao năng lực vận chuyển, phối hợp phát triển các phương tiện trung chuyển và những giải pháp hỗ trợ người dân tiếp cận Metro thuận tiện hơn.
Phát huy vai trò vốn nhà nước dẫn dắt các nguồn lực xã hội
Đối với vấn đề kẹt xe, Phó Giám đốc Sở Tài chính Trương Tấn Vũ cho biết, thành phố đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2035 giải quyết dứt điểm tình trạng kẹt xe, thông qua việc hoàn thiện đường sắt đô thị, các tuyến đường giao thông trọng điểm, đường trên cao và hệ thống vận tải hành khách công cộng.
Theo định hướng cân đối nguồn lực được trao đổi, thành phố dành khoảng 200.000 tỷ đồng cho 98 dự án giải quyết điểm nghẽn giao thông; khoảng 120.000 tỷ đồng cho 37 dự án kết nối liên vùng, liên tỉnh. Thành phố cũng dành 26.000 tỷ đồng cho 59 dự án giải quyết điểm ngập và khoảng 58.000 tỷ đồng cho 59 dự án chỉnh trang đô thị, xử lý nhà trên và ven sông, kênh, rạch. Thành phố xác định thứ tự ưu tiên dựa trên mức độ cấp bách trong xử lý ùn tắc, ngập nước, khả năng kết nối cùng hiệu quả kinh tế-xã hội, môi trường.
Các dự án được ưu tiên dựa trên khả năng giải quyết ùn tắc, giảm ngập, tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường và hiệu quả đầu tư.
Về giải pháp huy động nguồn lực xã hội, thành phố dự kiến sử dụng khoảng 140.000 tỷ đồng vốn ngân sách sẽ tham gia các dự án PPP khởi công mới, hướng tới huy động khoảng 800.000 tỷ đồng từ các nhà đầu tư. Phương án này nhằm phát huy vai trò vốn nhà nước dẫn dắt các nguồn lực xã hội, đồng thời ưu tiên cho các công trình có tác động lan tỏa và khả năng tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng.
Như vậy, việc phát triển giao thông trong giai đoạn tới không thể chỉ dựa vào ngân sách. Tuy nhiên, huy động vốn xã hội cũng đòi hỏi phải có dự án khả thi, cơ chế hợp tác minh bạch, phân định rõ trách nhiệm và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Phó Giám đốc Sở Tài chính Trương Tấn Vũ nhấn mạnh để bảo đảm hiệu quả, yêu cầu phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, đơn vị quản lý khai thác công trình và các cơ quan phối hợp, gắn với cơ chế theo dõi tiến độ, kiểm soát nguồn vốn và hiệu quả thực hiện.
Kết luận chương trình, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Nguyễn Trường Nhật Phượng ghi nhận các ý kiến, câu hỏi của cử tri và những nội dung trao đổi, giải đáp của các sở, ngành.
Trên cơ sở những vấn đề được đặt ra tại chương trình, Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố tập trung chỉ đạo một số nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, cần tiếp tục rà soát những điểm nghẽn giao thông theo từng khu vực, hành lang và phương thức vận tải; xác định danh mục dự án ưu tiên, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, hạn chế dàn trải.
Đồng thời, sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách, hoàn thiện cơ chế hợp tác công tư, khai thác nguồn lực đất đai gắn với phát triển giao thông và đô thị trên nguyên tắc công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Đối với các dự án đang triển khai, cần rà soát cụ thể những khó khăn, vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn và thủ tục đầu tư; xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, tiến độ và kết quả xử lý, không để kéo dài do thiếu phối hợp.
Đối với các dự án chuẩn bị đầu tư, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch, đất đai, nguồn vốn và các hạ tầng liên quan; tính toán đầy đủ khả năng kết nối giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không và hệ thống giao thông công cộng.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố nhấn mạnh yêu cầu tăng cường theo dõi, kiểm tra và đánh giá hiệu quả sau đầu tư. Hiệu quả của dự án giao thông không chỉ được đo bằng tiến độ, khối lượng hoàn thành hay tỷ lệ giải ngân mà cần được đánh giá qua khả năng giảm ùn tắc, rút ngắn thời gian đi lại, giảm chi phí logistics, nâng cao khả năng kết nối và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo các sở, ngành, địa phương khẩn trương cụ thể hóa các nội dung đã trao đổi thành nhiệm vụ, giải pháp và tiến độ thực hiện; gắn trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị với kết quả cụ thể, đồng thời công khai thông tin để cử tri theo dõi, giám sát.
