Bài toán nhân lực trong bối cảnh mới của Thành phố Hồ Chí Minh

Trong cuộc cạnh tranh phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh không còn chỉ cạnh tranh bằng đất đai, hạ tầng hay chi phí lao động mà đang bước vào cuộc đua về chất lượng nguồn nhân lực.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUANG QUÝ)
Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Khi dòng vốn FDI, nguồn lực ngày càng hướng vào các ngành, lĩnh vực có hàm lượng khoa học công nghệ, kỹ thuật cao, việc thu hút, trọng dụng và giữ chân nhân tài trở thành điều kiện then chốt để thành phố hiện thực hóa các mục tiêu.

Không thể đón “đại bàng” nếu thiếu nhân lực chất lượng cao

Những năm gần đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã từng bước thay đổi tư duy thu hút đầu tư, từ chạy theo số lượng, dựa nhiều vào lợi thế đất đai và lao động giá rẻ sang ưu tiên chất lượng. Thành phố tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về vốn FDI với tổng vốn đăng ký lũy kế hơn 156,72 tỷ USD. Chỉ trong 9 tháng năm 2026, vốn đăng ký đạt hơn 17,2 tỷ USD, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2025 và vượt 56,6% mục tiêu 11 tỷ USD của cả năm.

Đáng chú ý, dòng vốn mới không chỉ tập trung vào sản xuất truyền thống. Thành phố đã thu hút những dự án quy mô lớn như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hơn 4,9 tỷ USD; Trung tâm dữ liệu AI Factory khoảng 2,1 tỷ USD,… Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận, cuộc cạnh tranh FDI hiện nay là cuộc đua về chất lượng thể chế, năng lực đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, hạ tầng và sức mạnh của doanh nghiệp nội địa.

2aobor3ojmihha4iep3yf0cfzvsbtqpxweth0p3g.jpg
Kỹ sư làm việc tại phòng thí nghiệm Khu Nông nghiệp Công nghệ cao. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu: Thành phố không chỉ cần sàng lọc những dự án chất lượng mà phải xây dựng được hệ sinh thái nhân lực đủ khả năng hấp thụ dòng vốn và công nghệ mới.

Nói cách khác, muốn đón được những “đại bàng công nghệ”, Thành phố Hồ Chí Minh phải có đủ kỹ sư, chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản trị chất lượng cao. Nếu thiếu nguồn nhân lực tương ứng, khả năng lan tỏa công nghệ, hình thành chuỗi giá trị và tạo ra năng lực nội sinh sẽ bị hạn chế.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, sự thay đổi nhu cầu này đã diễn ra rất rõ. Ông Dương Khai Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam cho biết, trước đây doanh nghiệp thường đặt câu hỏi về đất đai, nhà xưởng và chi phí. Nay câu hỏi là “kỹ sư ở đâu?”, “nhân sự quản lý ở đâu?”, “nguồn nhân lực quốc tế ở đâu?” Và quan trọng hơn là sau khi đến Việt Nam, nhân lực có ở lại lâu dài hay không.

Những thay đổi này cũng được đề cập và định hướng rất rõ tại Nghị quyết 09 ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị, Thành phố hướng tới trở thành đô thị đặc biệt, hiện đại, năng động, sáng tạo, có năng lực cạnh tranh quốc tế; giữ vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics và hội nhập quốc tế của Việt Nam, đồng thời có vị thế ngày càng nổi bật tại Đông Nam Á.

Để Thành phố đáng sống và đáng làm việc

Nếu thu hút nhân tài là bước đầu thì giữ chân họ mới là bài toán khó hơn. Với nhân lực quốc tế, quyết định ở lại một thành phố không chỉ phụ thuộc vào mức lương hay chức vụ. Đó còn là câu chuyện về dịch vụ về giáo dục, y tế, môi trường sống của gia đình, con cái họ. Theo các chuyên gia, có bốn nhóm vấn đề được nhân tài quốc tế quan tâm nhiều: nguồn nhân lực chất lượng cao, giấy phép lao động-thị thực-cư trú, điều kiện sống cho gia đình và thông tin, dịch vụ dành cho nhân tài quốc tế.

Bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc vận hành Manpower Việt Nam cho rằng, Thành phố hiện không chỉ cạnh tranh nhân lực với các đô thị trong nước mà đã bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu. Theo bà, trong 5 đến 10 năm tới, Thành phố Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể trở thành “trung tâm nhân tài quốc tế” để không chỉ thu hút mà còn có khả năng trở thành nơi cung ứng nhân tài ra thế giới.

2aobor3ojmwesv0khejkvwqm5tm11050mui9vetk.jpg
Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều chính sách thu hút nhân tài. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Chiến lược thu hút nhân tài có liên quan mật thiết với môi trường sống. Ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam, cho rằng môi trường sống bền vững là nền tảng để xây dựng gia đình, cộng đồng thịnh vượng và phát triển thế hệ tương lai. Từ kinh nghiệm đầu tư, doanh nghiệp này cho rằng hạ tầng và chính sách của thành phố có vai trò quan trọng đối với việc hình thành hệ sinh thái dành cho nhân tài. Giao thông công cộng, nhất là metro, không chỉ giải quyết bài toán đi lại mà còn tác động trực tiếp đến khả năng thu hút chuyên gia quốc tế.

Ở khu vực công, bài toán thu hút nhân tài cũng đang cho thấy những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Từ năm 2018, Thành phố đã triển khai thu hút nhưng sau 5 năm thực hiện theo quy định cũ chưa tuyển dụng được cá nhân nào. Một nguyên nhân được xác định là chế độ tiền lương, thu nhập và ưu đãi chưa đủ hấp dẫn để cạnh tranh với khu vực ngoài nhà nước.

Sau khi Nghị quyết 98 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh được ban hành, giai đoạn 2022-2023, thành phố hoàn thành thi tuyển 13 chức danh lãnh đạo, quản lý tại 7 cơ quan, đơn vị.

2aobor2fbbyonuynyykz1d1fndrskrucz2gtktvq.jpg
Thành phố Hồ Chí Minh thu hút nhân tài bằng nhiều chính sách đặc biệt. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Ông Lê Văn Thăng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, các nguồn lực đều rất quan trọng nhưng yếu tố quyết định khả năng tạo đột phá là con người, nhất là những chuyên gia, nhà khoa học và nhân tài có khả năng dẫn dắt, tổ chức thực hiện và biến tri thức thành kết quả cụ thể.

Chính vì vậy, quan điểm thu hút nhân tài được định hình theo hướng không chạy theo số lượng mà tập trung vào những cá nhân thật sự xuất sắc, có khả năng giải quyết các bài toán lớn. Tinh thần “đúng người-đúng việc-đúng sản phẩm-đúng đãi ngộ” được cụ thể hóa bằng nguyên tắc “Bốn gắn”: gắn với nhiệm vụ, sản phẩm, đo lường và đãi ngộ tương xứng. Đồng thời, chính sách đặt ra ba “không”: không chạy theo số lượng, không dùng chính sách thu hút nhân tài như một hình thức tuyển bổ sung nhân sự và không hạ chuẩn để rút ngắn quy trình.

Năm 2026, sau thời gian tạm dừng để sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, thành phố rà soát lại nhu cầu trên toàn địa bàn. Đến nay, 4 đơn vị đề xuất 27 vị trí cần thu hút, tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, AI, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, quy hoạch, kiến trúc và quản lý dự án.

Mô hình tại Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy hiệu quả. Giai đoạn 2015-2023, đơn vị thu hút được 7 chuyên gia. Giai đoạn 2026-2030, đơn vị cần thu hút 9 vị trí, tương ứng 10 chuyên gia trong các lĩnh vực có hàm lượng chất xám cao. Tuy nhiên, việc thẩm định hồ sơ chuyên gia nước ngoài, Việt kiều còn mất thời gian; mức hỗ trợ thuê nhà tối đa 7 triệu đồng/tháng cũng được cho là chưa theo kịp chi phí thực tế.

Theo Sở Nội vụ, yêu cầu về “nhân tài” cũng cần được nhìn rộng hơn các tiêu chí học thuật truyền thống. Một người có nhiều công bố quốc tế, học hàm, học vị cao chưa chắc có khả năng đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm vào sản xuất. Ngược lại, một kỹ sư có năng lực thực chiến, làm chủ quy trình và xử lý tốt bài toán sản xuất có thể chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chí học thuật.

Trong bối cảnh và yêu cầu phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ cạnh tranh để giành lấy người tài mà có thể trở thành nơi tạo ra, kết nối và xuất khẩu nhân tài. Đây mới là bước chuyển căn bản từ “thu hút nhân lực” sang “xây dựng hệ sinh thái nhân tài”, nền tảng để thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và hiện thực hóa mục tiêu đề ra.

Có thể bạn quan tâm

Tạo môi trường đầu tư, thu hút FDI thế hệ mới

Tạo môi trường đầu tư, thu hút FDI thế hệ mới

Năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số và thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài. Để đi tới những mục tiêu này, không chỉ là mở rộng không gian phát triển, mà còn là tạo dựng một môi trường đầu tư đủ thuận lợi để doanh nghiệp có thể tin tưởng, lựa chọn và đồng hành lâu dài.

Phân luồng giao thông phục vụ thi công tuyến Metro 2 (Bến Thành-Tham Lương)

Thành phố Hồ Chí Minh: Hàng loạt thay đổi phân luồng giao thông phục vụ thi công tuyến Metro số 2

Từ 10/10, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục điều chỉnh, phân luồng giao thông tại nhiều khu vực để phục vụ thi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành- Tham Lương). Người dân cần đặc biệt lưu ý các thay đổi tại khu vực trung tâm, Bảy Hiền và Trường Chinh nhằm ảnh hưởng đến việc lưu thông nhất là vào khung giờ cao điểm.

Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến nền hành chính phục vụ

Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến nền hành chính phục vụ

Xác định cải cách hành chính là động lực phát triển, đồng thời là thước đo năng lực quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, Thành phố đang đẩy mạnh cải cách trên tất cả các lĩnh vực. Bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn không ít hạn chế, đòi hỏi Thành phố tiếp tục có những giải pháp kịp thời, hiệu quả.

Khu vực làng hoa Gò Vấp ngập như sông sau cơn mưa chiều 7/10. (Ảnh: TẤT ĐẠT)

Thành phố Hồ Chí Minh: Nhiều tuyến đường có mức độ ngập tăng so với năm trước

Chiều 8/10, tại cuộc họp báo định kỳ thông tin về tình hình kinh tế-xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, nhiều tuyến đường có mức độ ngập tăng so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chiều sâu ngập, thời gian ngập và tốc độ rút nước có sự thay đổi tùy điều kiện mưa, triều cường.

Tuyến metro số 1 Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)

Cơ chế mới, cách làm mới

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng về thể chế phát triển đối với Thành phố Hồ Chí Minh.

Tìm lời giải cho bài toán xanh hóa khu công nghiệp

Tìm lời giải cho bài toán xanh hóa khu công nghiệp

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn nhất nước, hình thành chuỗi giá trị công nghiệp từ công nghệ cao, chế biến chế tạo và công nghiệp năng lượng, cảng biển. Đây là cơ hội để thành phố tạo ra động lực phát triển mới, nhưng cũng đặt ra thách thức giải bài toán môi trường.

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Chương trình di dời, giải tỏa nhà trên và ven kênh rạch đang được Thành phố Hồ Chí Minh quyết liệt triển khai. Hành trình hồi sinh những dòng kênh không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn kiến tạo nền tảng cho một Thành phố Hồ Chí Minh xanh, hiện đại, đáng sống và phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

Bắt chó thả rông tại phường Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Quyết tâm phòng, chống bệnh dại

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương đã và đang quyết tâm đẩy lùi bệnh dại. Trong đó, ngành y tế tăng cường tuyên truyền hướng dẫn và cảnh báo với người dân còn chính quyền cũng đang ráo riết bắt chó thả rông.

Hướng dẫn người nộp thuế làm thủ tục kê khai tại Thuế Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh làm sạch mã số thuế, chuẩn hóa dữ liệu

Chiến dịch làm sạch mã số thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh giúp định hình lại chính xác bức tranh tình hình hoạt động thực tế doanh nghiệp trên địa bàn. Việc rà soát, xử lý hàng trăm nghìn mã số thuế tồn đọng và tháo gỡ vướng mắc pháp lý nhằm chuẩn hóa dữ liệu minh bạch, tạo nền tảng phát triển môi trường kinh doanh lành mạnh.

Lực lượng Thanh niên xung phong thành phố những ngày đầu xuất quân lên biên giới Tây Nam. (Ảnh: Tư liệu Thanh niên xung phong)

Hành trình áo xanh từ Thành phố mang tên Người

Sau ngày miền nam giải phóng, Thành phố Sài Gòn-Gia Định vẫn ngổn ngang những khó khăn chồng chất. Trước thực tế đó, Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đã tập hợp hàng vạn thanh niên tham gia lao động sản xuất, khai hoang, phục hóa, hàn gắn vết thương chiến tranh, khắc phục tệ nạn xã hội do chế độ cũ để lại…

Thành phố Hồ Chí Minh bứt phá trên bảng xếp hạng tài chính toàn cầu, vươn lên thứ hạng 67. (Ảnh: TÙNG ANH)

Trung tâm tài chính quốc tế bứt phá thứ hạng, thu hút nguồn vốn ngoại

Liên tục bứt phá trên bảng xếp hạng tài chính toàn cầu và vươn lên thứ hạng 67, Thành phố Hồ Chí Minh có đà tăng tốc ấn tượng trong xây dựng trung tâm tài chính quốc tế. Cùng với mốc lịch sử nâng hạng thị trường chứng khoán, thành phố đứng trước thời cơ nâng cao chất lượng hệ sinh thái tài chính và đón nhận các dòng vốn ngoại.

Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ theo mô hình kinh tế xanh. (Ảnh: CAO TÂN)

Kinh tế tuần hoàn, động lực chuyển đổi xanh

Trước yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một định hướng phát triển có ý nghĩa chiến lược đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ là giải pháp quản lý môi trường, kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng của đổi mới mô hình tăng trưởng đổi xanh.