Siết kỷ cương, nâng cao năng lực thực thi để đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại

Chuyển biến trong đấu tranh chống buôn lậu

Triển khai Công điện số 65/CĐ-TTg ngày 15/5/2025 và Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Hải quan đã phát động đợt cao điểm với quy mô toàn quốc, huy động sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng trên mọi lĩnh vực và địa bàn này tạo ra thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận: không chỉ tập trung truy quét các đường dây buôn lậu quy mô lớn mà còn siết chặt quản lý trên toàn chuỗi từ sản xuất, phân phối đến tiêu thụ hàng hóa, nhằm tạo thành mạng lưới phòng vệ toàn diện.

Nhờ sự phối hợp đồng bộ và kịp thời, thời gian qua, nhiều vụ việc đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả là thuốc chữa bệnh, sữa giả, thực phẩm chức năng giả, mỹ phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc... đã bị phanh phui. Các đường dây sản xuất và quảng cáo sữa giả của Công ty Rance Pharma, Hacofood, ZHolding; vụ sản xuất thực phẩm chức năng giả tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech và Công ty Mediphar; đường dây mua bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả tại Thanh Hóa và nhiều địa phương khác; vụ thổi phồng công dụng kẹo rau củ Kera; hay hành vi sử dụng dầu ăn chăn nuôi để chế biến thực phẩm của Công ty Nhật Minh Food… đều cho thấy mức độ tinh vi, manh động và liều lĩnh của các đối tượng vi phạm. Không chỉ xâm phạm sức khỏe, quyền lợi người tiêu dùng, những hành vi này còn gây phương hại nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh, ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp chân chính và làm suy giảm niềm tin của xã hội.

Thực tiễn đấu tranh đã đặt ra yêu cầu phải có một kế hoạch tổng thể, dài hạn, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ hơn. Trên cơ sở tổng trên cơ sở Thông báo số 341/TB-VPCP ngày 01/7/2025 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2025 và tổng kết đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Tài chính (Cục Hải quan) đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 05/12/2025 về Kế hoạch hành động của Chính phủ nhằm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng từ xử lý tình huống sang thiết lập mô hình quản trị hiện đại, phòng chống buôn lậu mang tính hệ thống và bền vững.

Xây dựng nền tảng quản trị hiện đại để đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại

Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch là kiên quyết phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới chấm dứt, quét sạch tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với tinh thần quyết tâm, quyết liệt, “tuyên chiến không khoan nhượng” đối với hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, doanh nghiệp; bảo vệ an ninh, an toàn sức khỏe cho nhân dân, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn, trật tự xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững.

Nghị quyết 397/NQ-CP xác định rõ mục tiêu tổng quát: kiên quyết phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tiến tới chấm dứt, quét sạch tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với tinh thần quyết tâm, quyết liệt. Tiến tới xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ an toàn sức khỏe và quyền lợi hợp pháp của nhân dân, doanh nghiệp; giữ vững an ninh kinh tế và trật tự xã hội. Tinh thần xuyên suốt của Kế hoạch là “tuyên chiến không khoan nhượng”, coi đây là nhiệm vụ chiến lược mang tầm quốc gia, đòi hỏi sự tham gia của toàn hệ thống chính trị.

Kế hoạch phấn đấu đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế; hoàn thiện tổ chức, bộ máy đủ mạnh, phân định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, ngành, chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng cơ chế, chính sách để nhân dân, doanh nghiệp tham gia; Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức để các cấp, các ngành, người dân, doanh nghiệp tự giác, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; Huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị; sức mạnh của nhân dân, doanh nghiệp tham gia công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ...

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu nghiêm khắc đối với đội ngũ cán bộ thực thi: 100% cán bộ, công chức phải liêm chính, có bản lĩnh, không bị chi phối, không tiếp tay cho vi phạm; đồng thời mọi trường hợp bao che, dung túng, can thiệp trái phép vào quá trình xử lý sai phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh với tinh thần với tinh thần “không nhân nhượng, không có vùng cấm và không có ngoại lệ. Cùng với đó, hoạt động kiểm tra, giám sát phải được tiến hành trên nguyên tắc hỗ trợ doanh nghiệp chấp hành pháp luật, tuyệt đối không gây cản trở, không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết là mục tiêu hiện đại hóa toàn diện lực lượng thực thi. Theo đó, 100% cơ quan, đơn vị thực thi nhiệm vụ chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được trang bị, ứng dụng khoa học, công nghệ, trang thiết bị hiện đại trong quản lý, giám sát, kiểm soát hàng hóa; được đáp ứng các yêu cầu về tài chính, phương tiện, công nghệ, chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu để kiểm soát các hàng hóa kinh doanh trên thị trường. Bên cạnh đó, 100% các sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội lớn, cơ quan báo chí, truyền hình ký cam kết và đảm bảo tuân thủ không kinh doanh, quảng cáo hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Kế hoạch cũng xác định rõ việc nâng cao nhận thức xã hội là chìa khóa để ngăn chặn tận gốc tình trạng tiếp tay cho buôn lậu. Cụ thể, 100% các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh các mặt hàng liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng được tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật về hàng giả, sở hữu trí tuệ, pháp luật chuyên ngành về tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng đối với các hàng hóa do tổ chức, cá nhân kinh doanh; 100% người tiêu dùng được tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về bảo vệ quyền lợi của mình.

Để đạt được các mục tiêu trên, Kế hoạch xác định 8 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Theo đó, Kế hoạch yêu cầu đẩy mạnh hoàn thiện thể chế và tổ chức bộ máy đủ mạnh, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị cùng sự tham gia của nhân dân và doanh nghiệp trong công tác phòng, chống.

Kế hoạch đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm, liêm chính và xử lý nghiêm các trường hợp bao che, tiếp tay sai phạm theo tinh thần “không nhân nhượng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Cùng với đó là việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với các cơ quan, tổ chức cấp phép và tổ chức đánh giá sự phù hợp để bảo đảm việc đưa ra các kết luận, kết quả kiểm tra nhà nước về tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng hàng hóa và xử lý nghiêm vi phạm.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và chính quyền hai cấp trong phòng chống buôn lậu từ biên giới, cửa khẩu vào nội địa; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và trang thiết bị hiện đại trong quản lý, giám sát, kiểm soát hàng hóa, đáp ứng yêu cầu về tài chính, phương tiện, công nghệ, chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về nguy hại của buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ, giúp người dân không tiếp tay và nắm bắt kịp thời kết quả phòng, chống. Cuối cùng, Kế hoạch đề ra nhiệm vụ đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Với quyết tâm chính trị cao, sự phối hợp của cả hệ thống và sự đồng hành của doanh nghiệp, nhân dân, Nghị quyết 397/NQ-CP được kỳ vọng tạo bước chuyển toàn diện và bền vững trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, góp phần củng cố kỷ cương pháp luật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.