Không lên rừng là nhớ!
Chúng tôi về Mường Tè trong mùa mưa, đất trời vùng này là vậy, đang nắng đỏ lửa đấy, lại ròng ròng đổ nước ngay. Muốn lên thăm bà con La Hủ chỉ duy nhất quốc lộ 4H độc đạo, nghĩa là cứ nhằm dòng Đà giang mà ngược. Qua ngã ba Nậm Củm, xã Mường Tè rẽ phải 15 km là tới đất Pa Ủ. Nghe đâu người La Hủ về đây lập bản chỉ mấy mươi năm gì đó. Ngày đầu lưa thưa vài nóc nhà dựng quanh đồn biên phòng, phần lớn là nhà của các cán bộ xã là chính chứ phần lớn người dân ở xa, heo hút mãi trên những dãy núi cao.
Nay thì Pa Ủ khác xưa rồi! Để thấy những mái nhà tôn mới đỏ au, san sát dọc theo các tuyến đường liên xã, liên bản như ngày hôm nay là cả một kỳ tích… Đó là những chi tiết mở đầu câu chuyện giữa chúng tôi và Trung tá Vũ Đức Phương, Chính trị viên Đồn Biên phòng 309 xã Pa Ủ.
Bên ấm trà nóng hổi đặc quánh vị chè rừng Pa Ủ, được biết Trung tá Phương quê Hưng Yên, nhưng anh đã “phải lòng” với bà con nơi này từ lâu. Năm 2003, khi anh tốt nghiệp Học viện Biên phòng và gắn bó với đồng bào Tây Bắc cho đến nay, kinh qua nhiều vị trí công tác, bám chốt nhiều địa bàn vùng cao, chỉ riêng với bà con La Hủ nay đã gần 5 năm.
Đồn Biên phòng Pa Ủ quản lý, bảo vệ 28,186 km đường biên giới quốc gia, với năm cột mốc (từ mốc 37 đến mốc 41). Từ vị trí đóng quân của đồn lên biên chưa có đường giao thông. Để lên được đó, các anh đi theo những con đường nhỏ rậm rịch cỏ gai.
Tuần tra trong ngày nắng còn đỡ, chứ mùa mưa thì khá vất vả. Theo định kỳ mỗi tháng tuần tra một lượt, có khi đột xuất thì bất kỳ thời gian nào, nên việc băng rừng, vượt suối là thường xuyên. Trung bình để tuần tra hết các mốc phải từ năm đến bảy ngày. Có những điểm cao như mốc 37, 41 do địa hình hiểm trở, nhiều vách núi cheo leo, nơi này quanh năm sương mù dày đặc. Để lên được đó các anh phải bám vách núi bấm chân mà tiến, nên ba-lô của các anh ví như một cái kho tổng hợp, mọi nhu yếu phẩm sinh hoạt cần thiết nhất với một người đi rừng lúc nào cũng sẵn sàng.
Đặc biệt là bật lửa trong túi các anh luôn dự phòng vài chiếc, chỉ với ba hòn đá bắc nồi là có cơm ấm bụng, và chỉ có hơi ấm từ bếp mới xua bớt cái lạnh rừng đêm. Dù vất vả gian nan đến đâu, với các chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Pa Ủ mỗi mốc giới, gốc cây, phiến đá, bìa rừng nơi này đã trở nên quen thuộc, lâu lâu không gặp lại thấy nhớ...
Bộ đội đã thành dân bản
Câu chuyện xa nhà với Trung tá Vũ Đức Phương đã trở nên bình thường. Cách đây hơn bốn năm anh nhận nhiệm vụ về công tác tại Đồn Biên phòng Pa Ủ. Nhớ lại ngày đầu gặp Bí thư Đảng ủy xã Phản Phu Lô, đồng chí có tếu: “Bộ đội lên đây chắc lại sớm về thôi mà!”, tuy chỉ là câu đùa, nhưng anh cảm nhận như một dấu chấm hỏi làm anh nghĩ suy nhiều: Phải làm gì giúp bà con xóa đói, giảm nghèo, thay đổi nhận thức, cải thiện cuộc sống… những câu hỏi không khi nào nguôi trong tâm chí những người lính như anh. Sau khi nắm bắt tình hình địa bàn. Hằng ngày, anh và các chiến sĩ của mình trực tiếp xuống bản “cầm tay chỉ việc”, giúp bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, như làm lúa nước, chăn nuôi gia súc, gia cầm, trồng dược liệu…
Năm 2016, Đồn cùng các cấp, các ngành huyện, xã triển khai mô hình nuôi bò tập trung áp dụng ở hai bản Tân Biên và Mu Chi. Nhận thấy bà con La Hủ vốn chưa quen với cách thức chăn nuôi khoa học, nên nhiều dự án đưa về hiệu quả không cao, con giống kém phát triển, tỷ lệ chết nhiều. Rút kinh nghiệm từ những chương trình trước sẽ không giao con giống cho bà con tự chăm sóc mà các chiến sĩ cùng bà con chăn thả, chăm sóc tập trung, như vậy bảo đảm tỷ lệ con giống sinh trưởng phát triển tốt. Qua đó, giúp bà con tiếp thu, tích lũy được kinh nghiệm trong chăn nuôi.
Từ đàn bò ban đầu giao nhận là 40 con, các anh giao cho 40 hộ, sau gần ba năm với sự giúp đỡ của các chiến sĩ biên phòng trong cung cách chăn thả, chăm sóc, đến nay đàn bò phát triển lên 52 con. Theo kế hoạch 2020, đàn bò sẽ nhân đôi, khi ấy Đồn sẽ bàn giao cho các hộ gia đình tự chăm sóc.
Cùng với mô hình nuôi bò tập trung là mô hình thâm canh lúa nước. Năm 2018, Đồn kết hợp với các hộ gieo cấy thử nghiệm giống lúa thơm với diện tích hơn 1 ha, bước đầu cho thu hoạch với năng suất 2 tấn/ha. Năm 2019, các anh cùng bà con tiếp tục thử nghiệm và mở rộng diện tích lên 2,5 ha. Về bản Hà Xi khi được hỏi về mô hình mới này như thế nào, ông Hoàng Hừ Xa, Bí thư Chi bộ bản Hà Xi khẳng định: “Sang năm mô hình này áp dụng đại trà thì cái ăn của bà con La Hủ không phải lo nghĩ. Với năng suất và chất lượng gạo lúa lai, chắc chắn người La Hủ không chỉ đủ ăn mà sẽ có hàng hóa trao đổi với thị trường”.
Được biết có được mô hình lúa nước như ngày hôm nay, các anh cùng bà con ngày đêm đào mương dẫn thủy từ khe suối về bản. Để bảo đảm nguồn nước tưới tiêu cho những chân ruộng lúa nước, mới đây các anh đầu tư đường ống dẫn nước dài hơn 40 m từ đầu nguồn về ruộng, kinh phí trích từ những đồng lương ít ỏi của anh em trong Đồn.
Nhiều năm qua các anh luôn sát cánh với các thầy, cô nhà trường vận động, tuyên truyền con em đi học. Với chương trình “Nâng bước chân em đến trường”, Đồn đã đỡ đầu hai em học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong học tập. Gia đình nghèo, bố mẹ thường xuyên đi làm xa nhà, giờ đây hằng tháng Ly Ngọc Xuân, Vàng Nhù Bơ được trợ giúp 500 nghìn đồng/tháng, chương trình này kéo dài hết lớp 12. Tại bản Xà Hồ, hai năm trước trong mùa mưa, đường vào bản lầy lội đến ống chân. Nay là con đường bê-tông sạch sẽ dài hơn 3 km nối Xà Hồ với đường liên xã.
Gần 5 năm Trung tá Phương và đồng đội gắn bó với đồng La Hủ trong “cuộc chiến” xóa đói, giảm nghèo và cùng bà con hoàn thành tốt nghĩa vụ, trách nhiệm biên giới. Mới đây về bản họp, người anh nóng lên trong vòng tay xiết chặt của đồng chí bí thư đảng ủy xã năm nào đã nghỉ hưu, nay là già bản Ly Lo Bơ, cùng cái đập đập tay vào lưng như biểu thị một lời cảm ơn…
