Nghệ thuật đánh thức không gian công cộng

Thời gian qua, nghệ thuật công cộng đang từng bước trở thành một phần hạ tầng văn hóa tại Hà Nội.

Một triển lãm độc đáo làm từ giấy dó truyền thống và vật liệu tái chế tại Vườn hoa Diên Hồng.
Một triển lãm độc đáo làm từ giấy dó truyền thống và vật liệu tái chế tại Vườn hoa Diên Hồng.

Không chỉ làm đẹp phố phường, những tác phẩm xuất hiện ở quảng trường, công viên, phố đi bộ… còn mở ra đối thoại giữa con người với lịch sử, thiên nhiên và cộng đồng chung quanh, góp phần tạo sức hút mới cho đời sống văn hóa-du lịch của Thủ đô.

Năm 2025, các hoạt động và tác phẩm nghệ thuật công cộng tại Hà Nội xuất hiện thường xuyên và ngày càng được nâng cao chất lượng, cho thấy một bước tiến đáng chú ý trong tư duy làm đẹp không gian đô thị bằng sáng tạo.

Vượt lên vai trò trang trí thuần túy, nghệ thuật công cộng góp phần kiến tạo thẩm mỹ cộng đồng và thêm động lực cho phát triển du lịch, dịch vụ.

Những ngày cuối tuần hay dịp lễ, Tết, tại các không gian công cộng ở Hà Nội, không khó để bắt gặp người dân và du khách dừng chân trước một tác phẩm nghệ thuật, chụp ảnh, trò chuyện, tương tác.

Có thể thấy rằng từ những buổi trình diễn ngoài trời cho tới các tác phẩm kết hợp đa hình thái, nghệ thuật đang len lỏi vào đời sống đô thị theo cách tự nhiên, gần gũi hơn bao giờ hết.

Theo nhiều kiến trúc sư, chuyên gia nghiên cứu văn hóa, với một thành phố hướng tới mục tiêu sáng tạo, những không gian nghệ thuật mở - nơi người dân có thể tiếp cận và thưởng thức nghệ thuật suốt bốn mùa, được coi là yếu tố không thể thiếu.

Dự án nghệ thuật công cộng “Chim líu chim lo, chim tỏ điều gì?” ra mắt cuối tháng 9/2025 tại công viên rừng Chương Dương (Hà Nội) và công viên Tao Đàn (Thành phố Hồ Chí Minh) là một thí dụ tiêu biểu cho sáng kiến làm giàu đẹp các điểm đến vốn ít được chú ý giữa lòng đô thị.

Tác phẩm được các nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế thực hiện, có hình dáng một “nhà cây” đầy màu sắc kết hợp công nghệ AI cùng kho dữ liệu điểu học trực tuyến, tạo thành “trạm chim” mời gọi người tham quan lắng nghe ngôn ngữ của hàng trăm loài chim hiện diện trong hệ sinh thái khu vực.

Không gian nghệ thuật vì thế trở thành điểm dừng chân, nơi con người kết nối với thiên nhiên ngay giữa lòng thành phố.

Trước đó, tại vườn hoa Cổ Tân, tác phẩm nghệ thuật công cộng “Hồi sinh” của nhà thiết kế thời trang Tia-Thủy Nguyễn đã tạo nên nhiều cảm xúc cho công chúng. Nghệ sĩ và các cộng sự đã biến thân cây xà cừ trăm tuổi bị cơn bão số 3 (Yagi) năm 2024 quật đổ thành một tác phẩm quy mô lớn, sử dụng hơn 6 tấn kim loại, hoàn thiện sau hơn 6.000 giờ lao động.

Phần tán cây được tái hiện bằng hàng nghìn chiếc lá thép và hoa thạch anh, vừa gợi nhắc dáng vẻ tự nhiên, vừa chuyển tải thông điệp về tái sinh và khả năng hồi phục của thiên nhiên sau thiên tai.

Ngoài ra, tác phẩm “Kết đoàn” khánh thành cuối tháng 10 tại Vườn hoa 19-8 tiếp tục cho thấy xu hướng đưa nghệ thuật đến gần đời sống thường nhật thay vì giới hạn trong không gian bảo tàng hay phòng trưng bày.

Vườn hoa Diên Hồng với vị trí đắc địa bên phố đi bộ Hoàn Kiếm cũng là một địa điểm thường xuyên diễn ra các triển lãm nghệ thuật công cộng độc đáo, ấn tượng…

Những năm gần đây, Hà Nội chứng kiến sự ra đời của nhiều dự án nghệ thuật công cộng. Có thể kể đến Dự án nghệ thuật công cộng Phúc Tân do nhóm 16 nghệ sĩ tình nguyện thực hiện. Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, dự án còn lồng ghép thông điệp bảo vệ môi trường, sử dụng vật liệu tái chế và khuyến khích sự tham gia của người dân địa phương.

Cầu đi bộ Trần Nhật Duật, kết nối dự án Phúc Tân với Trung tâm Văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm, cũng được “đánh thức” bằng các dàn đèn tạo hình nghệ thuật, trở thành điểm nhấn sinh động vào ban đêm.

Tại phố Phùng Hưng, những vòm cầu cũ được biến thành không gian bích họa, tái hiện ký ức Hà Nội xưa và đưa nghệ thuật đến gần hơn với cộng đồng.

Cùng với sự thay đổi về tư duy, hình thức nghệ thuật công cộng cũng ngày càng đa dạng. Nếu trước đây điêu khắc chiếm vị trí chủ đạo, thì nay nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật ánh sáng và công nghệ số ngày càng phổ biến. Các tác phẩm không chỉ là trưng bày tĩnh mà trở thành trải nghiệm gắn với không gian, thời gian, ánh sáng, âm thanh và thậm chí là yếu tố thời tiết.

Nghệ sĩ không còn là người sáng tạo đơn lẻ, mà đóng vai trò điều phối, mời gọi cộng đồng tham gia thông qua các workshop, từ khâu thiết kế đến thi công, qua đó tạo ý thức chung trong việc gìn giữ không gian sống.

Tuy nhiên, theo kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng (Hội Kiến trúc sư Việt Nam), với một thành phố 10 triệu dân như Hà Nội, số lượng không gian nghệ thuật công cộng hiện nay vẫn còn khiêm tốn.

Nhiều dự án mang tính sự kiện, tồn tại ngắn hạn, chưa đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa hằng ngày của người dân. Bên cạnh đó, không ít tác phẩm sắp đặt bị xuống cấp sau một thời gian do thiếu cơ chế quản lý và nguồn kinh phí bảo trì ổn định.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải có chiến lược dài hạn, từ khâu quy hoạch, lựa chọn vật liệu bền vững đến việc tăng cường sự tham gia và sở hữu của cộng đồng. Khi người dân trở thành một phần của quá trình sáng tạo và bảo vệ tác phẩm, tuổi thọ thẩm mỹ của nghệ thuật công cộng sẽ được kéo dài.

Trong bối cảnh Hà Nội là thành viên của Mạng lưới Thành phố Sáng tạo của UNESCO, việc phát triển các tổ hợp sáng tạo và không gian nghệ thuật công cộng được dự đoán sẽ tiếp tục khởi sắc trong năm 2026.

Với lực lượng kiến trúc sư, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo đông đảo, cùng những bước chuyển tích cực trong tư duy quản lý, nghệ thuật công cộng có cơ hội trở thành động lực cho kinh tế sáng tạo, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tùng Thiện Nguyễn Viết Đạt (đứng giữa) trực tiếp livestream bán hàng.

Khi lãnh đạo xã, phường “lên sóng” bán hàng

Thời gian gần đây, nhiều lãnh đạo xã, phường tại Hà Nội trực tiếp “lên sóng” livestream cùng người dân nhằm quảng bá sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống của địa phương. Đây là đòn bẩy quan trọng để phát triển kinh tế số từ cơ sở, nâng tầm giá trị những sản vật quê hương.

Bài toán quản trị trường học quy mô lớn sau sắp xếp

Là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, Hà Nội đặt mục tiêu giảm hơn 50% đầu mối trường học, từ hơn 2.150 trường xuống còn 1.015 trường với tiêu chí giảm đầu mối, tăng nguồn lực phát triển.

Một buổi đọc sách của các em nhỏ xã Liên Minh tại Thư viện Hạnh phúc.

Thư viện Hạnh phúc lan tỏa văn hóa đọc

Từ một không gian đọc sách miễn phí được thành lập tháng 7/2022 với 11 thành viên ban đầu, Thư viện Hạnh phúc tại xã Liên Minh (Hà Nội) do chị Trần Thị Ngọc Thúy và các thành viên sáng lập đã dần trở thành điểm sinh hoạt văn hóa.

Khách tham quan xem hoạt cảnh về đồng chí Trần Bình, một tấm gương ngời sáng về đạo đức cách mạng của người chiến sĩ Công an nhân dân trong khai mạc trưng bày tổ chức vào ngày 12/8.

“Tâm son, chí thép” của người chiến sĩ Công an nhân dân

Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công cũng chính là ngày lực lượng Công an nhân dân ra đời. 81 năm xây dựng, trưởng thành, các chiến sĩ công an đã có nhiều đóng góp và hy sinh vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng, phát triển đất nước và bình yên cuộc sống.

Phiên livestream quảng bá du lịch, các sản phẩm OCOP của xã Đoài Phương thu hút hơn 600 người xem trực tiếp.

Chuyển đổi số gắn với thực tiễn cơ sở

Thay vì phải đến cửa hàng, cầm tiền mặt để mua sắm như trước, nhiều người dân phường Xuân Phương (Hà Nội) giờ đây chỉ cần mở điện thoại, theo dõi một phiên livestream, lựa chọn sản phẩm, quét mã QR để thanh toán và nhận hàng ngay tại nhà.

Điểm trung chuyển đón, trả khách trên phố Bà Triệu (Ảnh TRÍ DŨNG)

Giải bài toán giao thông tĩnh cho Vùng phát thải thấp

Ban Đô thị Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã khảo sát về hệ thống các điểm trông giữ xe và việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh trên địa bàn thành phố. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm thực hiện Vùng phát thải thấp.

Lực lượng chức năng tham gia hộ đê hữu sông Cầu, địa bàn xã Đa Phúc, năm 2025 (Ảnh MINH ANH)

Tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai

Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dự báo tình hình thời tiết trên địa bàn Thành phố Hà Nội thời gian tới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan, khó lường. Thành phố đang chủ động, tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai.

Một tiết học của các em học sinh Trường trung học cơ sở Giảng Võ (phường Giảng Võ).

Sẵn sàng bước vào năm học mới

Năm học 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao đối với ngành giáo dục và đào tạo Thủ đô. Đây là năm học đầu tiên Hà Nội thực hiện sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ mới về chương trình giáo dục, chuyển đổi số...

Chú trọng đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thời gian qua, công tác đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo được các cấp, ngành Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thực hiện hiệu quả. Nhờ đó, thành phố đã giải quyết được nhiều việc mới, việc khó, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, góp phần quan trọng phát triển Thủ đô.

Phụ nữ xã Chuyên Mỹ thu gom phế liệu gây quỹ giúp đỡ người khó khăn.

Nhịp cầu gắn kết yêu thương

Biến phế liệu thành nguồn quỹ giúp đỡ người khó khăn, những mô hình “Biến rác thành tiền” ở nhiều địa phương của Hà Nội đồng thời còn tạo nên một giá trị bền vững hơn là hình thành thói quen sống xanh, khơi dậy tinh thần sẻ chia và vun đắp trách nhiệm cộng đồng từ những việc làm giản dị mỗi ngày.

Một buổi liên hoan tại lớp của các em học sinh trường Trung học cơ sở Thạch Bàn (phường Long Biên, Hà Nội).

Kiểm soát an toàn thực phẩm học đường bằng công nghệ

Từ năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội triển khai Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức bữa ăn bán trú. Thông qua hệ thống này, thành phố mong muốn chăm lo tốt hơn cho sự phát triển thể chất của học sinh Thủ đô.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Tam Hưng kiểm tra, đôn đốc công tác làm sạch dữ liệu đất đai trên địa bàn (Ảnh NGỌC ÁNH)

Nâng cao chất lượng quản lý dữ liệu đất đai

Xã Tam Hưng (Hà Nội) đang tập trung lực lượng làm việc ba ca, chia nhiều mũi đến các hộ gia đình, quyết tâm hoàn thành chiến dịch “45 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai”. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xã nâng cao hơn nữa công tác quản lý đất đai trên địa bàn.

Festival đã đem đến những màn trình diễn ấn tượng và giới thiệu nhiều nét tinh hoa của nền võ học Thăng Long-Hà Nội, võ học Việt Nam.

Phát huy tinh thần thượng võ Thăng Long-Hà Nội

Những màn trình diễn võ thuật trong Festival Võ thuật quốc tế 2026 tổ chức cuối tuần qua tại di tích Hoàng thành Thăng Long đã tôn vinh tinh thần thượng võ của Thăng Long-Hà Nội. Thành phố Hà Nội mong muốn tạo ra một sự kiện võ thuật quốc tế quy mô lớn, góp phần thiết thực phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuyến cống thoát nước thuộc Dự án xây dựng tuyến mương Việt Hưng-Cầu Bây tại phường Long Biên, Hà Nội. (Ảnh BẢO LONG)

Đầu tư hệ thống thoát nước theo quy hoạch

Với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, công tác thoát nước của Hà Nội sẽ được đầu tư theo hướng thông minh, đồng bộ và gắn với thực thi quy hoạch.

Hiệu quả bước đầu trong triển khai vùng phát thải thấp

Sau hơn một tháng triển khai, đề án vùng phát thải thấp trong vành đai 1, Thành phố Hà Nội được đông đảo người dân đồng thuận, ủng hộ. Ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng phương tiện xanh để giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí từng bước được nâng cao.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thực địa Dự án đầu tư Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, Đông Anh, Hà Nội (Ảnh: VIẾT THÀNH)

Gia hạn thời gian hoàn thiện điều kiện khởi công Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và 5 dự án lớn khác

Ngày 10/8, tại Kỳ họp thứ sáu, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa 17 đã thông qua Nghị quyết về việc gia hạn thời hạn hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với 6 dự án đầu tư triển khai theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) kiểm tra tiến độ dự án Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội (Ảnh HỒNG THÁI)

Tăng tốc hai dự án khu công nghệ trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang thực hiện nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó, thành phố tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để đưa hai khu công nghệ cao quan trọng sớm đi vào hoạt động.

Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Điểm Y tế Thạch Bàn, Trạm Y tế phường Long Biên, Hà Nội.

Hóa giải áp lực bằng cơ chế đặc thù cho “kinh tế bạc”

Với điểm tựa pháp lý là Luật Thủ đô, Hà Nội là địa phương đi đầu cả nước trong việc luật hóa và thí điểm cơ chế phát triển “kinh tế bạc”, giải pháp mang tính thích ứng, đồng thời chuyển hóa áp lực già hóa dân số thành động lực cho tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm trật tự xây dựng.

Hiểu đúng về miễn giấy phép xây dựng

Thành phố Hà Nội đang thí điểm miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ, tiến tới chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý bằng dữ liệu, tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính.

Chống buôn lậu qua đường hàng không

Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đứng thứ nhất về số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu và đứng thứ hai về lưu lượng hành khách xuất nhập cảnh trên toàn quốc. Cùng với đó, các hành vi gian lận thương mại, buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua cửa khẩu này có chiều hướng gia tăng với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp.

Minh bạch bữa ăn học đường

Nhằm giải quyết điểm nghẽn về nguy cơ mất an toàn bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục, Thành phố Hà Nội đang đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ từ phân định thẩm quyền, đầu tư cơ sở vật chất đến ứng dụng công nghệ giám sát để triển khai ngay khi bước vào năm học mới 2026-2027.