Hoàn thiện hành lang pháp lý tái thiết đô thị

Tái thiết đô thị không còn là khái niệm chuyên môn trong các đồ án quy hoạch hay văn bản chỉ đạo của các cấp, ngành. Tại Hà Nội, quá trình tái thiết đô thị đang chuyển động, hiện hữu.

Khu tập thể Trung Tự, phường Kim Liên, Thành phố Hà Nội sẽ được cải tạo lại.
Khu tập thể Trung Tự, phường Kim Liên, Thành phố Hà Nội sẽ được cải tạo lại.

Những bài toán vốn rất hóc búa đang dần có lời giải với mục tiêu cải thiện chất lượng đô thị, khai thác hiệu quả không gian, kiến tạo thành phố đáng sống.

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã tạo hệ thống thể chế đặc thù, vượt trội. Hành lang pháp lý này giúp Hà Nội chuyển từ tư duy “bảo tồn-cải tạo” sang “tái thiết giá trị”, giải phóng nguồn lực đất đai, kiến tạo không gian hiện đại, thông minh, xanh, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hiến.

Luật Thủ đô năm 2026 trao cho Hà Nội gần 200 thẩm quyền đặc thù, phân cấp triệt để về quy hoạch, đất đai, đầu tư, tài chính và cải tạo đô thị. Luật cho phép thành phố chủ động quyết định chính sách, tiêu chí tái thiết, xử lý mật độ dân cư, môi trường và phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Trong nhiều năm qua, quá trình đô thị hóa của Hà Nội chủ yếu gắn với việc mở rộng và hình thành các khu vực phát triển mới. Nhưng trước những áp lực ngày càng lớn, những điểm nghẽn trở nên khó hóa giải nếu không có giải pháp tổng thể. Thành phố Hà Nội đã xác định phải thực hiện cải tạo, tái thiết những khu vực hiện hữu mà hệ thống hạ tầng, không gian đô thị và điều kiện sống cần được nâng cấp.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định tái cấu trúc tập trung vào nội đô lịch sử mật độ cao, hạ tầng quá tải; ưu tiên bảo tồn khu vực Ba Đình, Hồ Gươm, phố cổ, phố cũ, Hồ Tây và trục sông Hồng. Mô hình “nén-xanh” giảm mật độ xây dựng, tăng tầng cao (cho phép xây công trình 40-50 tầng ở một số khu trung tâm), tích hợp đường sắt đô thị và không gian ngầm theo TOD.

Quỹ đất dôi dư ưu tiên dành cho công viên, cây xanh, mặt nước và tiện ích công cộng; giải quyết tận gốc ùn tắc, ngập úng, thiếu không gian xanh đồng thời tái cấu trúc đất đai...

Theo Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, việc bổ sung cơ chế đặc thù là bước đi cần thiết vì cơ chế chung khó giải quyết khối lượng công việc lớn của Thủ đô. Quan trọng nhất là tạo cơ chế các bên cùng có lợi.

Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quy hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát lợi ích đất đai; doanh nghiệp có phương án đầu tư khả thi; người dân được bảo đảm quyền lợi chính đáng về chỗ ở, tái định cư và giá trị tài sản.

Triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026, Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã cụ thể hóa một số chính sách cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển TOD. Nghị quyết đưa công tác này vào khuôn khổ toàn diện thay vì xử lý riêng lẻ.

Các loại hình dự án gồm: Chỉnh trang công trình, nhóm công trình; bảo vệ, tu bổ khu vực giá trị văn hóa-lịch sử-kiến trúc-cảnh quan; tái thiết khu vực đô thị và dự án hỗn hợp; khu vực thực hiện là nơi có công trình nguy hiểm, xuống cấp, không bảo đảm quy chuẩn xây dựng và phòng cháy, chữa cháy, thiếu hạ tầng kỹ thuật-xã hội, mật độ dân số vượt tiêu chuẩn...

Cách tiếp cận này phù hợp thực tế khi thành phố có rất nhiều chung cư cũ, hạ tầng quá tải; nhiều địa phương còn thiếu trường học, bãi đỗ xe, chỉ tiêu cây xanh chưa đạt chuẩn. Tái thiết đô thị được triển khai trên quy mô đơn vị nhà ở hoặc cả khu vực, bảo đảm cân đối hạ tầng kỹ thuật và xã hội, đồng bộ giao thông, trường học, không gian công cộng.

Cơ chế mới cũng cho phép hình thành khu đô thị đa mục tiêu gắn cải tạo, tạo quỹ nhà ở xã hội, tái định cư, công vụ và thương mại; điều chỉnh cơ cấu sử dụng đất, nhà ở và chỉ tiêu quy hoạch phù hợp hạ tầng. Đây là nguồn lực tái đầu tư quan trọng.

Tuy được áp dụng nhiều chính sách, cơ chế đặc thù, nhưng không đồng nghĩa nới lỏng quản lý mà đòi hỏi kiểm soát chặt mật độ, hạ tầng và lợi ích công cộng; khai thác không gian ngầm, không gian trên cao phải tuân thủ quy hoạch.

Mục tiêu của thành phố là thông qua quá trình tái thiết để cải thiện thực chất hạ tầng và điều kiện sống của người dân; tổ chức lại không gian đô thị hợp lý hơn; bổ sung các công trình công cộng, hạ tầng xã hội còn thiếu và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định.

Tái thiết quy mô lớn đòi hỏi nguồn lực cũng rất lớn. Đến năm 2045, dự tính, Hà Nội cần khoảng 64,84 triệu tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2035 nhu cầu vốn cũng khoảng 14,5 triệu tỷ đồng.

Để tái thiết đô thị, tư duy quản trị đô thị của Thành phố Hà Nội đã có bước chuyển quan trọng với tầm nhìn dài hạn, tổng thể; bố trí nguồn lực theo mô hình tài chính song hành, thu hút nhà đầu tư chiến lược và khu vực tư nhân; tăng vai trò Nhà nước trong dự án chỉnh trang, tái thiết.

Điều quan trọng, Hà Nội cần những bước đi, cơ chế, chính sách cụ thể; tháo gỡ những nút thắt trong thực thi nhằm bảo đảm đồng thuận xã hội; kiểm soát quy hoạch, bảo vệ lợi ích công và quyền lợi người dân.

Có thể bạn quan tâm

Phối cảnh Điện Kính Thiên sau khi được phục hồi.

Hình mẫu về hợp tác trong bảo tồn di sản

Điện Kính Thiên thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) được khởi công phục dựng ngày 29/9 là kết quả của quá trình nghiên cứu khoa học lâu dài, với sự hợp tác, hỗ trợ, giám sát chặt chẽ của UNESCO. 

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Triển khai các nội dung của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 (gọi tắt là Luật Thủ đô 2026) về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các quy định này. 

Người dân xã Suối Hai cùng nhau làm sạch đường làng ngõ xóm (Ảnh HỒNG LÊ)

Lan tỏa nếp sống xanh

Từ những buổi ra quân vệ sinh môi trường vào sáng thứ bảy hằng tuần, phong trào “Sáng-Xanh-Sạch-Đẹp” đang lan tỏa từ phố phường đến làng quê Hà Nội. Không chỉ làm sạch cảnh quan, những việc làm này còn góp phần hình thành ý thức tự giác, lối sống văn minh và trách nhiệm của mỗi người với môi trường sống chung.

Phố Nguyễn Tuân sau khi được mở rộng đã khang trang, giảm ùn tắc (Ảnh DUY KHÁNH)

Nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Nhờ cách làm chủ động, quyết liệt từ chỉ đạo, điều hành đến thực thi, cho nên dù chưa hết tháng 9, phường Thanh Xuân (Hà Nội) đã cơ bản hoàn thành, thậm chí vượt kế hoạch hai nhiệm vụ quan trọng, là giải ngân đầu tư công và thu ngân sách của cả năm 2026.

Các chuyên gia đề xuất thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số vẫn cần lấy di sản là trung tâm, nhưng cần cách “kể chuyện” mới để phù hợp với truyền thông đương đại.

Xây dựng thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số

Hà Nội được định hướng trở thành đô thị kết nối toàn cầu, trung tâm văn hóa của châu lục và thế giới trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh đó, xây dựng thương hiệu Hà Nội phù hợp với thời kỳ mới là yêu cầu cấp thiết.

Công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại xã Quảng Bị.

Hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ

Sau gần hai tháng nỗ lực, đến ngày 23/9, Thành phố Hà Nội đã hoàn thành công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 230 nghĩa trang trên địa bàn, sớm hoàn thành kế hoạch đề ra.

Tăng tính thiết kế cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Khâu thiết kế sản phẩm vẫn là thách thức không nhỏ đối với các nghệ nhân, làng nghề và doanh nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Để cải thiện chất lượng, Hà Nội tổ chức các cuộc thi thiết kế mẫu mã, góp phần thúc đẩy nghệ nhân đổi mới, bám sát xu hướng công nghiệp văn hóa và nhu cầu thị trường.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng tặng quà học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Trường tiểu học Thiên Đức, xã Phù Đổng (Ảnh THÁI QUANG)

Cho những đêm hội trăng rằm thêm vui

Những ngày này, từ phố phường đến các miền quê Hà Nội, không khí Trung thu đang rộn ràng khắp nơi. Tiếng trống hội, tiếng múa lân hòa cùng sắc đèn ông sao... tạo nên một mùa trăng đầy sắc màu. Sự quan tâm, chăm lo của cấp ủy, chính quyền các cấp đã góp phần mang đến cho thiếu nhi những đêm hội trăng rằm vui tươi và ý nghĩa.

Trung tâm Văn hóa, nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm rực rỡ với những loại đèn Trung thu xưa được phục dựng.

Sức sống mới của Trung thu xưa

Ở Hà Nội, có một địa chỉ chất Trung thu xưa luôn “đậm đặc” nhất, đó là phố cổ Hà Nội. Những không gian văn hóa tại đây sinh động với đèn lồng, đèn ông sao, con giống dân gian, tiến sĩ giấy, ngựa giấy, đồ chơi linh vật xưa... Đặc biệt hơn, những nét đẹp Trung thu được hồi sinh cùng giới trẻ.

Sông Hồng, đoạn qua phường Hồng Hà, Thành phố Hà Nội.

Tăng khả năng tiếp cận của người dân với sông Hồng

Việc lấy ý kiến đối với đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 và phương án hướng tuyến của Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500 đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân, chuyên gia, nhà khoa học.

Học viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Hà Nội trình diễn mô hình nghiên cứu, ứng dụng.

Sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Thành phố Hà Nội đã rà soát, sắp xếp đồng bộ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm giảm đầu mối, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Lực lượng chức năng hướng dẫn người dân sử dụng thuốc phòng bệnh sau mưa lũ.

Tổng vệ sinh môi trường sau mưa lũ

Với phương châm lũ rút đến đâu dọn dẹp vệ sinh môi trường đến đó, các địa phương ở Hà Nội chịu ảnh hưởng mưa lũ đang tổng vệ sinh môi trường và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm sức khỏe người dân.

Đại diện các ban, ngành, đoàn thể và người dân tham gia diễu hành hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 (28/9). (Ảnh MAI TRANG)

Chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh dại tại cộng đồng

Ngày 24/9, tại xã Thạch Thất (thành phố Hà Nội), Sở Y tế Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Thạch Thất tổ chức mít- tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 (28/9) nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành và người dân trong chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh dại tại cộng đồng.

Các nhà khoa học thảo luận về kết quả khai quật khảo cổ năm 2026 tại khu vực nền Điện Kính Thiên.

Chuẩn bị khởi công phục dựng Điện Kính Thiên

Theo thông tin từ Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội, thành phố Hà Nội sẽ khởi công phục dựng Điện Kính Thiên đúng vào dịp Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực do Chính phủ Việt Nam, UNESCO đồng tổ chức vào cuối tháng 9, đầu tháng 10/2026.

Một buổi sinh hoạt, vui chơi thu hút đông đảo người dân tham gia tại Nhà văn hóa hạnh phúc Tổ dân phố số 5 phường Phúc Lợi (Ảnh KIM DUNG)

Nhà văn hóa hạnh phúc ở phường Phúc Lợi

Ngay từ khi thành lập, phường Phúc Lợi (Hà Nội) luôn xác định nâng cao chất lượng đời sống nhân dân là yêu cầu, mục tiêu hàng đầu. Từ quan điểm đó, đầu tháng 8/2026, phường Phúc Lợi đã thí điểm mô hình nhà văn hóa hạnh phúc tại phường và được người dân đón nhận, tham gia.

Màn diễu hành của các nghệ nhân tại Bảo tàng Hà Nội đem đến sự gần gũi cho giới trẻ khi tìm hiểu về nghệ thuật truyền thống.

Di sản gần gũi hơn với giới trẻ

Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II năm 2026 đã thu hút hơn 250.000 lượt khách. Ứng dụng công nghệ, tăng tương tác và đổi mới cách “kể chuyện” di sản đã tạo sức hút mới, đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với giới trẻ.

Trung tâm điều độ, vận hành toàn tuyến đường sắt 2A Cát Linh-Hà Đông (Ảnh HANOI METRO)

Tăng hiệu quả vận hành đường sắt đô thị

Hai tuyến đường sắt đô thị Hà Nội đang vận hành ổn định, nhưng hiệu quả khai thác còn hạn chế. Gỡ nút thắt tài chính, liên thông vé là yêu cầu cấp thiết để phát huy vai trò chủ lực của đường sắt đô thị trong hệ thống giao thông đô thị.

Lực lượng chức năng xã Xuân Mai di dời người dân đến nơi an toàn (Ảnh NGỌC MAI)

Dồn sức hỗ trợ người dân vùng lũ

Sau khi đạt đỉnh, mực nước các sông chảy qua địa bàn Hà Nội xuống chậm nhưng vẫn ở mức cao, gây ngập úng tại nhiều khu dân cư, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất của người dân. Các địa phương đang khẩn trương hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ, chủ động giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Mô hình “Chim Lạc vươn mình” của tổ dân phố Viên Sơn, phường Sơn Tây tham gia hội thi “Trung thu Thành cổ - Sơn Tây xứ Đoài”.

Rộn ràng không khí đón Tết Trung thu

Từ những mô hình đèn Trung thu rực rỡ sắc màu, trò chơi dân gian, chương trình văn nghệ đến những mâm cỗ được chuẩn bị công phu, không khí Tết Trung thu đang lan tỏa tại nhiều xã, phường thuộc Hà Nội.