Đa dạng sản phẩm xuất khẩu
Từ năm 2025 đến nay, ngành nông nghiệp tỉnh Gia Lai đánh dấu bước chuyển quan trọng khi tăng trưởng không còn dựa vào mở rộng diện tích hay sản lượng, mà tập trung vào chuẩn hóa sản xuất theo hướng xanh, bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và môi trường.
Hoạt động sản xuất nông nghiệp hữu cơ và theo tiêu chuẩn quốc tế trở thành “chìa khóa” nâng tầm giá trị, mở ra cơ hội đưa nông sản Gia Lai vươn xa.
Tại các vùng nguyên liệu, cà-phê, chanh dây và chuối đang vươn lên trở thành những “lá cờ đầu” trong cơ cấu xuất khẩu của Gia Lai.
Nếu cà-phê đã khẳng định thương hiệu toàn cầu với kim ngạch khoảng 1,5 tỷ USD, thì chanh dây và chuối đang dần chiếm thị phần ở các thị trường mới như Singapore, Malaysia và vùng Trung Đông... Trong đó, chanh dây nổi lên với hơn 5.600 ha diện tích, sản lượng đạt 210.000 tấn/năm.
Những sản phẩm này không chỉ bổ sung vào danh mục xuất khẩu đa dạng, mà còn góp phần nâng tầm vị thế nông sản Gia Lai trên thị trường.
Hiện nay, các vùng nguyên liệu được chuẩn hóa với mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; nhiều doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu, nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng như cà-phê rang xay, trái cây chế biến.
Kim ngạch năm 2025 đạt hơn 3,44 tỷ USD, tăng gần 15% so với năm trước và vượt gần 20% kế hoạch. Sự tăng trưởng xuất khẩu cho thấy bước chuyển mình của nông nghiệp địa phương từ lợi thế tự nhiên sang năng lực cạnh tranh thực chất.
Ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp chia sẻ, một vùng nguyên liệu chỉ thật sự có giá trị xuất khẩu khi được tổ chức sản xuất theo chuỗi, có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và logistics.
Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu khi các quy định từ EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng khắt khe; giá cả nông sản thế giới biến động mạnh và sự cạnh tranh từ các địa phương khác buộc các sản phẩm nông nghiệp Gia Lai phải tạo khác biệt.
Nhưng cơ hội cũng rộng mở khi nhiều doanh nghiệp lớn đã tham gia xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, liên kết chặt chẽ với nông dân, tạo nền tảng cho sản xuất bền vững.
Hướng tới thị trường quốc tế
Một điểm nhấn trong bức tranh xuất khẩu nông sản ở Gia Lai là sự gia tăng rõ rệt tỷ lệ sản phẩm đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ. Toàn tỉnh hiện có khoảng 977.000ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó gần một nửa diện tích cây trồng đã áp dụng quy trình canh tác bền vững.
Riêng với ngành hàng cà-phê, nhiều doanh nghiệp chủ động chuyển sang mô hình sản xuất giảm phát thải, gắn vùng nguyên liệu với tiêu chuẩn xanh, đồng thời nâng tỷ lệ cà-phê chế biến sâu và cà-phê hữu cơ.
Những cái tên quen thuộc như Vĩnh Hiệp, Hoa Trang, Tín Thành Đạt hay Louis Dreyfus Company Việt Nam đã tạo dựng thương hiệu vững chắc trên thị trường quốc tế.
Cùng với đó, các doanh nghiệp chế biến trái cây lớn như Hưng Sơn, Quicornac, DOVECO, Nafoods… đang góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín, bảo đảm nguồn hàng ổn định và nâng cao chất lượng xuất khẩu.
Ngoài cà-phê nhân xanh, Gia Lai còn ghi dấu ấn với các sản phẩm cà-phê chế biến và cà-phê đặc sản, ngày càng được các nhà rang xay châu Âu lựa chọn.
Trong khi đó, chuối và chanh dây đã mở rộng thị trường sang EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc. Các sản phẩm khác như mật ong, hạt điều, mắc-ca, sầu riêng… đang trở thành những mặt hàng được săn đón, khẳng định sức hút của nông sản Gia Lai trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.
Điểm hấp dẫn ở đây nằm ở sự đa dạng sản phẩm, nhất là cách Gia Lai xây dựng được chuỗi giá trị bền vững, kết nối từ nông dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu, giúp nông sản địa phương không chỉ vươn xa mà còn giữ vững uy tín với các đối tác trong và ngoài nước.
Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Vinanutrifood Bình Định chia sẻ, một trong những rào cản lớn nhất khiến nông dân và các hợp tác xã nhỏ lẻ tại địa phương e dè trước cánh cửa xuất khẩu là tâm lý tự ti về quy mô sản lượng.
Tuy nhiên, xu hướng tiêu dùng tại các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu đang có những chuyển dịch bất ngờ.
Bởi trái với suy nghĩ thông thường là phải có những vùng trồng rất lớn mới có thể xuất ngoại, nhưng thực tế thị trường châu Âu hiện rất ưa chuộng các sản phẩm mang tính bản địa, được “cá nhân hóa” từ các nông hộ quy mô nhỏ (chỉ từ 5-10ha) nhưng được quản lý tốt và tuân thủ quy trình nghiêm ngặt.
“Với những kinh nghiệm xuất khẩu ở nhiều thị trường nước ngoài, chúng tôi cam kết sẽ đồng hành trực tiếp cùng các nông hộ nhỏ lẻ tại Gia Lai, cung cấp giải pháp tư vấn cá nhân hóa theo từng mô hình thực tế nhằm chuẩn hóa chất lượng, giúp nông sản địa phương tự tin thâm nhập các phân khúc thị trường trung và cao cấp”, bà Hằng khẳng định.
Ông Nguyễn Đình Kha, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Gia Lai cho biết, ngành Công thương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, trọng tâm là hỗ trợ các nhóm ngành hàng chủ lực như cà-phê, chuối, chanh dây cùng các sản phẩm OCOP có tiềm năng.
Tỉnh tiếp tục tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, kết nối giao thương quốc tế, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới như Amazon, Alibaba…
Bên cạnh đó, ngành Công thương sẽ phối hợp tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về thương mại điện tử, kỹ năng tiếp cận thị trường và xúc tiến đầu tư.
“Mục tiêu là từng bước đưa nông sản Gia Lai từ xuất khẩu thô sang xuất khẩu có thương hiệu, tham gia sâu và bền vững vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt, nông nghiệp Gia Lai đang hướng đến nền sản xuất hiện đại, gắn với tiêu chuẩn xanh, bền vững, giúp nông sản địa phương đủ sức cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường”, ông Kha nhấn mạnh.
Gia Lai đang bước vào giai đoạn phát triển mới, từng ngày nỗ lực đưa vùng đất tiềm năng này trở thành trung tâm nông sản mang tầm quốc tế.
Với định hướng sản xuất gắn liền tiêu chuẩn xanh, bền vững và chú trọng chế biến sâu, nông sản nơi đây không chỉ nâng cao giá trị mà còn mở ra hành trình khẳng định thương hiệu.
Đây là nền tảng để nông sản Gia Lai vươn ra thế giới, trở thành biểu tượng của một nền nông nghiệp hiện đại, hội nhập và đầy sức cạnh tranh.