Ghi nhận tại hai dự án trọng điểm là Dự án cải tạo, chỉnh trang bờ bắc kênh Đôi và Dự án cải tạo, chỉnh trang rạch Xuyên Tâm đã hình thành nhiều km bờ kè dọc tuyến kênh, thi công đường và hệ thống hạ tầng, tạo bộ mặt đô thị khang trang, sạch đẹp hy vọng sớm đổi đời cho hàng nghìn hộ dân sinh sống ven kênh. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (Ban Hạ tầng) là chủ đầu tư hai dự án trọng điểm này.
Thi công cấp tập bờ kè dọc kênh
Dọc tuyến đường Nguyễn Duy, phường Phú Định không khí thi công tại các gói thầu của dự án cải tạo, chỉnh trang bờ bắc kênh Đôi diễn ra nhộn nhịp. Nhất là hạng mục kè được hình thành rất nhanh, chạy dọc ven kênh so với thời điểm 2 tháng trước.
Bà Hồng Thanh, ngụ tại 950 đường Nguyễn Duy nhìn về phía căn nhà đối diện đang tháo dỡ nằm sát mép kênh cho biết: “Gần đây giờ chỉ còn 1, 2 căn nhà như vậy chưa bàn giao nhưng nay họ đã chấp hành bàn giao mặt bằng rồi. Mới đó mà đã thấy kè bờ xây dựng san sát, nhà cửa bên này cũng sơn sửa khang trang hơn”. Ở phía đối diện tuyến kênh, một số hộ dân sinh sống ở mặt tiền đường Nguyễn Duy, Hoài Thanh cũng tranh thủ sửa sang lại nhà sau khi lùi vào trong để bàn giao đất cho chính quyền địa phương mở rộng đường.
Đại diện chủ đầu tư cho biết, hiện nay công trình còn vướng 22/1.604 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng. Do đó, chủ đầu tư chưa thể triển khai công tác thi công đồng bộ trên toàn tuyến. Tuy nhiên, địa phương cũng đang tích cực vận động các hộ dân còn lại bàn giao mặt bằng nên đơn vị thi công phấn đấu sớm hoàn tất khối lượng còn lại theo kế hoạch.
Theo Ban Hạ tầng, Dự án cải tạo, chỉnh trang bờ bắc kênh Đôi là một trong những dự án di dời, cải tạo nhà trên và ven kênh rạch mà thành phố đang được tập trung triển khai. Trong đó gói xây lắp 1 đạt khoảng 55% khối lượng, gói xây lắp 2 đạt khoảng 75%, gói xây lắp 3 đạt khoảng 20%. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 7.300 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2023-2028. Dự án sẽ xây dựng khoảng 4,3km kè phía bờ Bắc kênh Đôi; mở rộng đường Hoài Thanh, đường Nguyễn Duy có lộ giới khoảng 12m, xây dựng mới cầu Hiệp Ân 2; xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên tuyến; xây dựng 1 bến thủy hành khách.
Cùng với Dự án cải tạo, chỉnh trang bờ bắc kênh Đôi với 1.600 hộ dân phải di dời, đặc biệt Dự án cải tạo, chỉnh trang rạch Xuyên Tâm với 2.200 hộ dân phải giải tỏa hiện đã được 4 địa phương nằm trong dự án hoàn tất công tác bàn giao mặt bằng trong tháng 6 năm nay nên hiện các đơn vị thi công khẩn trương xây dựng. Theo Ban Hạ tầng, công tác bàn giao mặt bằng toàn dự án này cơ bản đạt tỷ lệ cao. Các đơn vị thi công đang ưu tiên thi công tuyến kè dọc kênh (dài khoảng 6km); thi công hạ tầng hai bên và nạo vét bùn thải cả tuyến kênh.
Trong các gói thầu, gói thầu XL-03, đoạn từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật, đã thực hiện khoảng 72% khối lượng. Dự tính trước ngày 2/9, khoảng 1,4km phần đường bên trái tuyến thuộc phường An Nhơn sẽ được thông xe kỹ thuật. Gói thầu này được đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026.
Lên kế hoạch thực hiện 115 dự án chỉnh trang ven kênh, rạch
Cùng với những công trình chỉnh trang đô thị đang thi công, thành phố cũng lên kế hoạch thực hiện chương trình chỉnh trang đô thị quy mô lớn trong giai đoạn 2026-2030, hướng đến di dời hơn 41.000 căn nhà ven kênh, rạch mang lại không gian sống văn minh, xanh sạch cho hàng nghìn hộ dân.
Mục tiêu quan trọng đi kèm là thành phố thực hiện chỉnh trang và chống ngập, từ đó khai thông toàn bộ dòng chảy các trục kênh rạch nội đô, tăng khả năng thoát nước, kết hợp bờ kè, công viên cây xanh và phát triển giao thông- du lịch đường thủy.
Theo Sở Xây dựng thành phố, đơn vị đã hoàn tất và trình Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành kế hoạch thực hiện Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025-2030.
Cụ thể, thành phố dự tính thực hiện 115 dự án tại 53 phường, xã, với tổng vốn đầu tư khoảng 396.875 tỷ đồng. Các dự án không chỉ dừng ở việc di dời nhà ở mà còn hướng tới xây dựng đồng bộ bờ kè, đường giao thông, hệ thống thoát nước, thu gom nước thải, công viên và cây xanh. Qua đó, những khu vực dân cư ven kênh, rạch sẽ từng bước được chỉnh trang, tạo lập không gian đô thị khang trang hơn.
Trong số các khu vực triển khai, khu vực Quận 8 (cũ) có quy mô lớn nhất, với 19 tuyến kênh, rạch và dự tính di dời khoảng 14.950 căn nhà. Trước mắt, trong năm 2026, thành phố đặt mục tiêu di dời khoảng 2.921 căn nhà, khởi công dự án rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp. Thành phố đã chuẩn bị 1.202 căn hộ, nền đất phục vụ tái định cư.
Đến năm 2027, số căn nhà được di dời lũy kế dự tính đạt 5.139 căn. Thành phố phấn đấu hoàn thành, đưa vào sử dụng 3.510 căn nhà ở xã hội từ nguồn vốn ngoài ngân sách và khởi công 11 dự án đầu tư công.
Năm 2028 được xác định là giai đoạn tăng tốc, với mục tiêu di dời lũy kế 26.508 căn, tương đương 63,8% kế hoạch. Năm 2029 -2030, tiến tới di dời đạt 41.540 căn (100% kế hoạch) đồng thời tập trung thi công hoàn thành hạ tầng, công viên cây xanh, nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng.
