Trong đó, kinh tế xanh, công nghiệp xanh, du lịch chất lượng cao, logistics, kinh tế biển và kinh tế rừng được xác định là động lực quan trọng cho khát vọng bứt phá trong giai đoạn mới.
Nền tảng cho tăng trưởng
Lâm Đồng có không gian phát triển đa dạng với hệ sinh thái liên hoàn từ đại ngàn đến biển xanh, khí hậu ôn hòa; nguồn tài nguyên rừng, khoáng sản, năng lượng tái tạo phong phú. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các chuỗi giá trị nông nghiệp-chế biến-logistics-xuất khẩu; phát triển du lịch cao nguyên, du lịch biển, năng lượng tái tạo và công nghiệp xanh. Đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng nhấn mạnh: “Những lợi thế này là nền tảng quan trọng để địa phương tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, hình thành các hành lang kinh tế và cực tăng trưởng mới, tạo sự lan tỏa, kết nối với vùng kinh tế trọng điểm phía nam”.
Lâm Đồng có dư địa lớn từ tài nguyên khoáng sản như bô-xít, ti-tan, năng lượng tái tạo. Tỉnh có trữ lượng bô-xít khoảng 6,9 tỷ tấn, chiếm 73% trữ lượng cả nước. Hiện nay, hai dự án khai thác bô-xít, sản xuất alumin tại Tân Rai và Nhân Cơ đạt công suất từ 1,3-1,5 triệu tấn alumin mỗi năm; dự án nhà máy điện phân nhôm công suất 450.000 tấn/năm, dự kiến đưa giai đoạn 1 vào vận hành trong năm 2026. Những dự án này góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường alumin toàn cầu, mở ra cơ hội hình thành ngành công nghiệp nhôm hiện đại, trở thành trụ cột kinh tế quan trọng của địa phương trong tương lai.
Với hơn 1 triệu héc-ta đất sản xuất cùng các hệ sinh thái đặc trưng, Lâm Đồng có điều kiện thuận lợi về nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và hữu cơ. Địa phương hiện nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp với nhiều sản phẩm đã tạo dựng thương hiệu như hoa, rau, chè, cà-phê, thanh long, lụa tơ tằm và cá nước lạnh. Bên cạnh đó, hơn 1,1 triệu héc-ta rừng, ngư trường rộng hơn 52.000 km² với hệ thống đảo ven bờ và cảng biển, là nguồn lực quan trọng cho kinh tế rừng, kinh tế biển theo hướng bền vững.
Sự kết nối giữa đại ngàn và biển xanh cũng tạo cho Lâm Đồng lợi thế nổi trội về du lịch. Địa phương sở hữu tài nguyên du lịch đa dạng với thương hiệu du lịch Đà Lạt, Mũi Né, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, hồ Tà Đùng, cùng các di sản như không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, mộc bản triều Nguyễn, khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang... tạo nên hệ sinh thái du lịch phong phú. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Lâm Đồng đang sở hữu nhiều lợi thế phát triển có tính liên kết và bổ trợ cao, mở ra dư địa và động lực mới cho tăng trưởng kinh tế-xã hội trong giai đoạn tới”.
Gợi mở chiến lược phát triển bền vững
Theo đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, mô hình phát triển của Lâm Đồng phải bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ, có tính đột phá và khả thi; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế riêng của từng địa phương; khắc phục những điểm nghẽn hiện hữu, mở ra không gian, các vùng động lực và cực tăng trưởng mới.
Nhiều chuyên gia nhận định, việc hình thành tỉnh mới đặt ra yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển, lựa chọn trung tâm phát triển tỉnh lỵ chiến lược, phát huy tính bổ trợ giữa các vùng sinh thái và xây dựng mô hình tăng trưởng mới. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương gợi mở, định hướng phát triển theo mô hình “xanh-liên kết-đa trung tâm-sinh thái-thông minh”. Theo đó, Lâm Đồng hướng tới trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển xanh, năng lượng sạch, du lịch chất lượng cao và công nghiệp của khu vực phía nam. Để thực hiện mục tiêu này, cần tạo đột phá về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực; đồng thời, tái cơ cấu ngành, vùng, khu vực kinh tế và không gian phát triển.
Với lợi thế về bô-xít, năng lượng tái tạo và hệ thống logistics đang từng bước hoàn thiện, Lâm Đồng có điều kiện thuận lợi để hình thành hệ sinh thái công nghiệp nhôm hiện đại, tích hợp và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đại Lâm, Viện trưởng Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm công nghiệp alumin-nhôm và sản phẩm sau nhôm lớn nhất cả nước, giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược của khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Đối với lĩnh vực du lịch, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel cho rằng: “Lâm Đồng cần xây dựng thương hiệu độc quyền, định vị là “miền nguồn sống của Việt Nam”, nơi hội tụ hệ sinh thái rừng, nguồn nước và trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, qua đó nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của ngành du lịch”. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đề xuất, Lâm Đồng phát triển các trung tâm sử dụng năng lượng xanh gắn với dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học-công nghệ, tạo nền tảng cho kinh tế số và kinh tế tri thức.
Để hiện thực hóa khát vọng bứt phá, Lâm Đồng cần có những cơ chế, chính sách đặc thù cho năng lượng tái tạo, khai thác và chế biến bô-xít, phát triển các đặc khu kinh tế và hạ tầng liên kết vùng. Bên cạnh đó, tỉnh đẩy mạnh khoa học-công nghệ, xây dựng chính quyền kiến tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Đồng chí Hồ Văn Mười, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhấn mạnh: “Lâm Đồng xác định phải đổi mới toàn diện trên các lĩnh vực cùng tư duy quản trị, thu hút đầu tư và tổ chức không gian phát triển nhằm kiến tạo mô hình tăng trưởng xanh, phát triển hiện đại, bền vững, giàu bản sắc, vươn tầm trở thành cực tăng trưởng năng động trong giai đoạn mới”.
