Nâng cao chất lượng lý luận phê bình văn học nghệ thuật

Ngày 27/11 tới, tại Hà Nội, Hội nghị Lý luận phê bình văn học lần thứ V sẽ diễn ra với chủ đề “50 năm văn học Việt Nam từ 1975: thành tựu và xu thế”. Hội nghị do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp Hội đồng Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức.

Thời gian qua, đã có một số cuộc nhìn lại hoạt động lý luận phê bình của đất nước gần 50 năm qua, trong đó có hội thảo khoa học lớn do Hội đồng phối hợp tổ chức. Các hoạt động đó góp phần đem lại cái nhìn bao quát, những đánh giá cụ thể và đầy đủ hơn về sự phát triển, những đóng góp của công tác lý luận phê bình đối với hoạt động sáng tạo, công bố tác phẩm văn học nghệ thuật của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ. Rộng hơn, là sự nghiệp xây dựng đời sống văn hóa của nước nhà, có liên quan đến vai trò của nhiều bộ, ngành, cơ quan chức năng trung ương và địa phương.

Hội nghị liên quan đến lĩnh vực văn học chuẩn bị diễn ra. Rất cần có sự quan tâm, tham khảo và triển khai của các hội nghề nghiệp về nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, nhiếp ảnh, kiến trúc, âm nhạc, múa, văn nghệ dân gian… Rất mong sự chú trọng của Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam để cùng với các hội thành viên mở ra các diễn đàn sâu rộng về lý luận phê bình.

Một mặt, đây là sự nhìn lại, nhưng quan trọng và cấp thiết hơn, là gợi mở ra tầm nhìn về phía trước, bàn thảo và gợi ý về các hoạt động, hướng đi của công tác lý luận phê bình, phát triển và củng cố đội ngũ làm công tác này. Đặc biệt là quy tụ được nhiều đề xuất, góp ý hay, cụ thể, cặn kẽ của các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ với Đảng, Nhà nước, ngành văn hóa, các bộ, ngành liên quan trong xây dựng, phát huy chính sách hỗ trợ, đồng hành, hợp tác và khuyến khích các nhà lý luận phê bình, các hoạt động nghề nghiệp lý luận phê bình.

Có rất nhiều địa bàn cần sự áp dụng tích cực hơn của các chính sách mới, tiến bộ, phù hợp xu thế, như trong lĩnh vực đào tạo với sự thiếu hụt trầm trọng người học lý luận phê bình sân khấu, điện ảnh, nhiếp ảnh, múa… Như trong việc thực hành vào đời sống văn nghệ, đang thiếu vắng tiếng nói chuyên môn của người làm lý luận phê bình trên nhiều lĩnh vực. Như trong sự nghiệp phổ biến tri thức, nâng cao thẩm mỹ cho quần chúng nhân dân, thì vẫn còn những hạn chế, chậm trễ, khó khăn trong việc truyền tải những nhận thức, giá trị đặc sắc của các thành tựu lý luận phê bình vào nguồn tri thức phổ thông nhằm trang bị và bồi bổ cho công chúng…

Những vấn đề lớn nhưng rất thiết thực, gần gũi như thế cần được các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ nói lên, trao đổi, để cùng tìm ra chìa khóa cho thật nhiều những câu hỏi gắn bó với cuộc sống. Như làm thế nào để mọi người đến triển lãm tranh, ảnh, tượng nhiều hơn? Làm sao để người bình thường nghe nhạc, nghe hát cảm nhận rõ hơn được cái hay, và biết nhận ra chỗ nào chưa ổn? Làm gì để nhà văn, đạo diễn… tiếp thu, đón nhận ý kiến của nhà phê bình một cách cởi mở hơn? Cũng như, có thể hỗ trợ gì nhiều hơn cho các công trình lý luận phê bình xuất sắc về thù lao thực hiện, về nhuận bút, về phát hành, quảng bá, tái bản? Hoặc, trước sự thiếu hụt người học thì Nhà nước, ngành văn hóa, ngành giáo dục cần có đãi ngộ gì thiết thực về học phí, việc làm… cho những người dấn thân vào nghề lý luận phê bình…?

Chờ đợi rất nhiều ở những cuộc nhìn lại và hướng tới về lý luận phê bình với giá trị phổ biến và ý nghĩa ứng dụng cao, trên chặng đường cùng cả nước hướng về dấu son kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: ANH QUÂN

Xách xe ra đường

Khoảng mươi năm gần đây, làm “đối tác cho các tập đoàn vận tải đa quốc gia”, hay nói nôm na là… chạy xe ôm công nghệ, trở thành công việc “hot”. Ngày càng nhiều người đua nhau tham gia loại hình dịch vụ này, với tư duy “xách xe ra đường là có tiền”.

Dao động một chiều

“Đợt này gas, thịt, rau đắt quá, tôi phải tăng giá chú ạ” - bà chủ quán cơm bình dân thủng thẳng nói, mắt vẫn dán vào quầy đồ ăn, tay thoăn thoắt gắp món theo yêu cầu của khách.

Ứng xử phù hợp quy luật tự nhiên

Theo xu hướng phát triển, ngày càng thấy những yêu cầu mới đặt ra cho con người trong cách ứng xử với môi trường chung quanh. Trong đó, có cả những yêu cầu vốn chưa từng có với cây xanh, thú cưng, và thậm chí là cả với những con vật nuôi để làm… thực phẩm.

Thu giữ niềm tin

Ngày 3/4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (Đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh) xử phạt hành chính một cá nhân 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.

Thượng tôn pháp luật

Suốt thời gian qua, cứ cách vài ngày, mạng xã hội lại “dậy sóng” vì những video quay hành vi của các đối tượng côn đồ, hành hung người khác.

Nhu cầu thiết yếu

Ở đâu đó, tận trong sâu thẳm của văn hóa vùng miền, người ta vẫn nói rằng những cư dân của vùng Đồng bằng sông Hồng luôn có thói quen tùng tiệm, dành dụm tiền bạc và của cải bởi quá trình phát triển tự nhiên luôn gắn với những nguy cơ đấu tranh trực tiếp giữa con người với thiên nhiên và địch họa.

"Vùng xám" của quy định

Những ngày gần đây, những vấn đề chung quanh lệnh cấm xe bán tải trở thành tâm điểm dư luận. Một dòng ô-tô đa dụng, nhiều trang bị, giá thường khá đắt, từng là niềm tự hào của nhiều người. Nhưng một ngày đẹp trời, hầu hết chúng bị coi là xe tải, mắc kẹt giữa vòng vây quy định hạn chế hoạt động.

Những người “kẻ chợ”

Hà Nội - xứ Tràng An xưa vốn nổi danh là vùng đất địa linh nhân kiệt, hội tụ tinh hoa tứ xứ, nay còn đang trở thành điểm đến của những công dân toàn cầu thế hệ gen Z.

“Đặt chỗ” cho cuộc đời

Trước mỗi kỳ tuyển sinh vào lớp 10, không khí cạnh tranh trong xã hội lại “sôi” lên, nhất là tại các đô thị lớn. Trước cổng một trường THPT công lập có tiếng ở Hà Nội, hàng trăm phụ huynh dãi dầu sương gió đứng xếp hàng từ… 1 giờ sáng để mong có “suất” nộp hồ sơ cho con.

Từ những lá phiếu nhỏ bé

Đúng 7 giờ sáng 15/3/2026, các điểm bỏ phiếu trên cả nước đồng loạt mở cửa. Ở nhiều nơi, cử tri đã đến từ rất sớm để kịp bỏ những lá phiếu đầu tiên.

Vẻ vang sứ mệnh phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân

Cách đây 75 năm, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (họp từ ngày 11 đến 19/2/1951 tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang) đã ra Nghị quyết về “xuất bản tờ báo lấy tên là Nhân Dân, cơ quan Trung ương của Đảng”.

Cho một quốc gia cất cánh, vươn mình

Nhìn ngược về lịch sử, có lẽ không phải chiếc xương sườn của Adam làm nên một nửa thế giới bởi rõ ràng những người phụ nữ ở bất kỳ đâu trên Trái đất này đều có thể chứng minh rằng, họ không phải và không bao giờ là một nửa lệ thuộc vào giới đàn ông còn lại.

Hài hòa lợi ích và trách nhiệm

Tại buổi tiếp xúc cử tri ở Thành phố Hồ Chí Minh ngày 3/3 vừa qua, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cho rằng, việc lập lại trật tự vỉa hè thành phố đã làm từ lâu, như nhiều địa phương khác. Tuy nhiên, Đà Nẵng là địa phương giải quyết tốt nhất vấn đề này.

Viết lại kế hoạch 5 năm

Hai vợ chồng trẻ ngồi lại bên bàn ăn sau khi con nhỏ đã ngủ. Câu chuyện rôm rả thường ngày nhường chỗ cho sự im lặng. Người chồng mở điện thoại xem giá nhà, người vợ nhẩm tính học phí và khoản tiết kiệm.

Xóa bỏ “lệ làng”

Khi những ngày Tết Nguyên đán Bính Ngọ dần trôi qua, các cán bộ, viên chức nhà nước đã bắt đầu trở lại với những công việc thường nhật, cũng là lúc mà nhân dân cả nước bắt đầu một tháng lễ hội, ăn chơi theo đúng như những gì người ta đúc rút về một tháng Giêng xuân sắc và vui vẻ.

Niềm tin ở chợ hoa

Những ngày làm việc cuối cùng của năm ngắn dần, Tết Nguyên đán cận kề. Đường phố vẫn lèn chặt dòng xe hối hả. Có ai đó thở dài vì phải nhích từng chút một khi chờ nhịp đèn giao thông đếm chậm. Những ánh mắt dán vào ánh đèn đỏ giữa ngã tư, mà bỏ quên sắc hoa đã phủ khắp hai bên lề phố.

Luật chơi một chiều

Khách hàng thường được coi là thượng đế, là đối tượng quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Nhưng điều đó có vẻ không đúng hoàn toàn trong thị trường vàng, bạc, đá quý. Ở địa hạt này, cuộc chơi diễn ra theo luật… một chiều, lợi thế hoàn toàn thuộc về một bên.

Một nghị định, hai nhịp vận hành

Nghị định 46/2026/NĐ-CP về an toàn thực phẩm được ban hành trong bối cảnh xã hội đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng bữa ăn, sức khỏe cộng đồng và trách nhiệm của doanh nghiệp. Về nguyên tắc, rất khó phản đối một chính sách nhằm bảo vệ con người khỏi thực phẩm bẩn.

Giải pháp tình thế

Hai tuần trôi qua kể từ khi quy định cấm xe tải có tổng trọng tải từ 2 tấn trở lên hoạt động vào ban ngày (6 giờ đến 21 giờ) trong đường vành đai 3,5 của Hà Nội có hiệu lực, người dân Thủ đô vui mừng trước những biến chuyển rõ rệt về giao thông.

Lãng phí tài nguyên trên tuyến BRT Hà Nội

Đã 10 năm, tính từ khi tuyến xe bus nhanh (BRT) đầu tiên được triển khai tại Hà Nội, mang theo bao sự kỳ vọng cho một loại hình dịch vụ công cộng được cho là hiện đại lần đầu tiên được áp dụng ở Thủ đô, để rồi chỉ có thể triển khai được tuyến duy nhất trong số 8 tuyến đã được quy hoạch.

AI và khoảng trống của chuẩn mực

Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam được công bố ngày 19/1. Một trong ba giải Tác giả Trẻ được trao cho tác giả Lâu Văn Mua với tập thơ “Nhặt xác em chất chồng bảo tàng”.

Vững bước vào kỷ nguyên mới

Hôm nay, ngày 19/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu khai mạc. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại nhất của Đảng, mà còn là cột mốc khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trăm triệu trái tim người dân Việt Nam đang hướng về Thủ đô với niềm tin son sắt và kỳ vọng lớn lao.

Không gian sống tạm

Trong một con ngõ nhỏ điển hình của thành phố, chiều rộng chỉ vừa đủ cho hai xe máy tránh nhau. Căn nhà năm tầng nằm im lìm cuối ngõ, tầng một chật kín xe máy.

Thực hiện đúng quy trình

Có thể hiểu rằng quy trình là một chuỗi các bước hoặc hoạt động được sắp xếp theo một trình tự logic, chặt chẽ và có hệ thống, nhằm mục đích biến đổi đầu vào thành đầu ra, để đạt được một kết quả hoặc mục tiêu cụ thể. 

Khi hấp dẫn đi cùng rủi ro

Chỉ cách nhau vài centimet, đoàn tàu lao qua giữa hai dãy quán cà-phê chật kín du khách, một hình ảnh từng khiến phố đường tàu Hà Nội trở thành biểu tượng du lịch mạo hiểm trên bản đồ thế giới.