Nâng cao chất lượng lý luận phê bình văn học nghệ thuật

Ngày 27/11 tới, tại Hà Nội, Hội nghị Lý luận phê bình văn học lần thứ V sẽ diễn ra với chủ đề “50 năm văn học Việt Nam từ 1975: thành tựu và xu thế”. Hội nghị do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp Hội đồng Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức.

Thời gian qua, đã có một số cuộc nhìn lại hoạt động lý luận phê bình của đất nước gần 50 năm qua, trong đó có hội thảo khoa học lớn do Hội đồng phối hợp tổ chức. Các hoạt động đó góp phần đem lại cái nhìn bao quát, những đánh giá cụ thể và đầy đủ hơn về sự phát triển, những đóng góp của công tác lý luận phê bình đối với hoạt động sáng tạo, công bố tác phẩm văn học nghệ thuật của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ. Rộng hơn, là sự nghiệp xây dựng đời sống văn hóa của nước nhà, có liên quan đến vai trò của nhiều bộ, ngành, cơ quan chức năng trung ương và địa phương.

Hội nghị liên quan đến lĩnh vực văn học chuẩn bị diễn ra. Rất cần có sự quan tâm, tham khảo và triển khai của các hội nghề nghiệp về nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, nhiếp ảnh, kiến trúc, âm nhạc, múa, văn nghệ dân gian… Rất mong sự chú trọng của Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam để cùng với các hội thành viên mở ra các diễn đàn sâu rộng về lý luận phê bình.

Một mặt, đây là sự nhìn lại, nhưng quan trọng và cấp thiết hơn, là gợi mở ra tầm nhìn về phía trước, bàn thảo và gợi ý về các hoạt động, hướng đi của công tác lý luận phê bình, phát triển và củng cố đội ngũ làm công tác này. Đặc biệt là quy tụ được nhiều đề xuất, góp ý hay, cụ thể, cặn kẽ của các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ với Đảng, Nhà nước, ngành văn hóa, các bộ, ngành liên quan trong xây dựng, phát huy chính sách hỗ trợ, đồng hành, hợp tác và khuyến khích các nhà lý luận phê bình, các hoạt động nghề nghiệp lý luận phê bình.

Có rất nhiều địa bàn cần sự áp dụng tích cực hơn của các chính sách mới, tiến bộ, phù hợp xu thế, như trong lĩnh vực đào tạo với sự thiếu hụt trầm trọng người học lý luận phê bình sân khấu, điện ảnh, nhiếp ảnh, múa… Như trong việc thực hành vào đời sống văn nghệ, đang thiếu vắng tiếng nói chuyên môn của người làm lý luận phê bình trên nhiều lĩnh vực. Như trong sự nghiệp phổ biến tri thức, nâng cao thẩm mỹ cho quần chúng nhân dân, thì vẫn còn những hạn chế, chậm trễ, khó khăn trong việc truyền tải những nhận thức, giá trị đặc sắc của các thành tựu lý luận phê bình vào nguồn tri thức phổ thông nhằm trang bị và bồi bổ cho công chúng…

Những vấn đề lớn nhưng rất thiết thực, gần gũi như thế cần được các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ nói lên, trao đổi, để cùng tìm ra chìa khóa cho thật nhiều những câu hỏi gắn bó với cuộc sống. Như làm thế nào để mọi người đến triển lãm tranh, ảnh, tượng nhiều hơn? Làm sao để người bình thường nghe nhạc, nghe hát cảm nhận rõ hơn được cái hay, và biết nhận ra chỗ nào chưa ổn? Làm gì để nhà văn, đạo diễn… tiếp thu, đón nhận ý kiến của nhà phê bình một cách cởi mở hơn? Cũng như, có thể hỗ trợ gì nhiều hơn cho các công trình lý luận phê bình xuất sắc về thù lao thực hiện, về nhuận bút, về phát hành, quảng bá, tái bản? Hoặc, trước sự thiếu hụt người học thì Nhà nước, ngành văn hóa, ngành giáo dục cần có đãi ngộ gì thiết thực về học phí, việc làm… cho những người dấn thân vào nghề lý luận phê bình…?

Chờ đợi rất nhiều ở những cuộc nhìn lại và hướng tới về lý luận phê bình với giá trị phổ biến và ý nghĩa ứng dụng cao, trên chặng đường cùng cả nước hướng về dấu son kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Lỗ hổng trong giám sát quan trắc

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Lạng Sơn mới công bố thông tin khởi tố bị can đối với Hứa Văn Chinh (46 tuổi, Phó Giám đốc Trung tâm Tài nguyên môi trường) cùng cấp dưới Hứa Thị Ngân, 39 tuổi, Phó trưởng Phòng Kỹ thuật môi trường, để điều tra tội Giả mạo trong công tác, theo điều 359 Bộ luật Hình sự.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Rút ngắn khoảng cách giữa quy định và thực tế

Cùng với sự phát triển của xã hội, công tác xây dựng luật đang có nhiều thay đổi nhanh chóng và tích cực. Theo thống kê chưa đầy đủ, chỉ trong năm 2025 vừa qua, Quốc hội nước ta đã thông qua gần 90 đạo luật. Đây là dấu ấn lịch sử trong quá trình xây dựng và sửa đổi hệ thống pháp luật cho phù hợp thực tiễn đời sống.

Không còn chỉ là lãi lỗ

Quán bún đầu ngõ ồn ào từ lúc nào. Nồi nước dùng tỏa khói nghi ngút. Chiếc xe máy vừa dắt ra đã có xe khác điền vào chỗ trống. Bà chủ đứng chắn giữa lối đi, đang phân bua với người đối diện: "Giờ làm gì cũng phải cẩn thận, không như trước được nữa".

Nghịch lý phí chồng phí

Tôi ở chung cư. Hầm để ô-tô chứa được khoảng 140 chiếc. Ngày nắng ráo, hầm xe còn già nửa. Nhưng mấy hôm nay mưa rả rích suốt, căn hầm gần như trống không. Mua xe mà chỉ được dùng “dè sẻn” khi mưa gió, rét buốt, ấy là cái khổ của nhiều người ở một đô thị quá đông đúc, phố nào cũng “cấm đỗ, cấm dừng” như Hà Nội.

Trừng phạt và nhân văn

Gần 100 lỗi vi phạm, trong đó có 96 lỗi vi phạm giao thông và tổng tiền phạt 474,6 triệu đồng là hậu quả một lái xe ở xã Xuân Lũng (Phú Thọ) phải gánh chịu do thiếu ý thức tuân thủ pháp luật. Người này rơi vào tình trạng “khóc dở, mếu dở” khi bị phạt số tiền lớn gấp nhiều lần giá trị chiếc ô-tô “cà tàng” của mình.

Không quên những người nằm xuống

Không lễ cưới, không giấy đăng ký kết hôn, những gì liệt sĩ Huỳnh Văn Quên để lại cho người yêu chỉ là câu hẹn ước “Thắng trận này, anh sẽ về cưới em”. Nhưng ông Quên mãi mãi không về. 58 năm sau ngày ông hy sinh, bà Nguyễn Thị Lệ, nay vừa được công nhận vợ liệt sĩ, đỏ hoe đôi mắt khi cầm trên tay tấm di ảnh được phục dựng của chồng.

Khi những ý tưởng thôi thì thầm

Hành lang giảng đường đại học vắng tanh. Sau một cánh cửa lớp, tiếng thầy giáo đều đều những kiến thức triết học. Bỗng giọng thầy ngừng lại, thay thế là tiếng cười của đám sinh viên.

Xây dựng môi trường sống từ mỗi gia đình

Trong một quãng thời gian ngắn, hàng loạt công ty liên quan vụ án "sở hữu kỳ nghỉ" và hàng trăm nhân viên đã bị cơ quan chức năng nhiều tỉnh, thành phố khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đây được đánh giá là sự vào cuộc nhanh chóng của cơ quan công an sau nhiều vụ việc đơn lẻ đã được người dân và truyền thông phản ánh.

Người lớn “rối” vì ghế trẻ em

Càng gần ngày 1/7, mốc quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên ô-tô có hiệu lực, dư luận về vấn đề này càng “nóng”. Hầu hết tỏ ra bối rối, hoang mang do còn nhiều bất cập, khiến ngay cả khi muốn nghiêm chỉnh chấp hành, người ta cũng chưa biết phải làm sao cho… đúng.

Khoảng lặng giữa cuộc tăng tốc

Sáng nay tôi nhận hộ một món đồ do vợ đặt trên mạng. Người giao hàng lại là một cậu bạn thời đại học. Tuy nhiều năm rồi không gặp, nhưng tôi vẫn nghe ai đó nói cậu ấy đang làm ở một cơ quan báo chí lớn. Trước cái nắm tay chần chừ trên gói hàng, cậu bạn chỉ cười khẽ: Cơ quan tớ bị giải thể rồi.

Cái bẫy và khoảng trống của sự quan tâm

Thím tôi đã hơn 70 tuổi, sống ở thôn quê. Mấy năm trước, thím thấy bà con trong xóm kháo nhau có công ty đưa xe tải về tặng quà tri ân ở trường tiểu học trong xã. Đã nghe cảnh báo chuyện bị lừa mua hàng “rởm” giá cao, thím tôi cẩn thận để hết tiền ở nhà. Thím bảo: Chỉ đến nhận quà rồi về, mất tiền sao được!