Nâng cao chất lượng lý luận phê bình văn học nghệ thuật

Ngày 27/11 tới, tại Hà Nội, Hội nghị Lý luận phê bình văn học lần thứ V sẽ diễn ra với chủ đề “50 năm văn học Việt Nam từ 1975: thành tựu và xu thế”. Hội nghị do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp Hội đồng Lý luận phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức.

Thời gian qua, đã có một số cuộc nhìn lại hoạt động lý luận phê bình của đất nước gần 50 năm qua, trong đó có hội thảo khoa học lớn do Hội đồng phối hợp tổ chức. Các hoạt động đó góp phần đem lại cái nhìn bao quát, những đánh giá cụ thể và đầy đủ hơn về sự phát triển, những đóng góp của công tác lý luận phê bình đối với hoạt động sáng tạo, công bố tác phẩm văn học nghệ thuật của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ. Rộng hơn, là sự nghiệp xây dựng đời sống văn hóa của nước nhà, có liên quan đến vai trò của nhiều bộ, ngành, cơ quan chức năng trung ương và địa phương.

Hội nghị liên quan đến lĩnh vực văn học chuẩn bị diễn ra. Rất cần có sự quan tâm, tham khảo và triển khai của các hội nghề nghiệp về nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, mỹ thuật, nhiếp ảnh, kiến trúc, âm nhạc, múa, văn nghệ dân gian… Rất mong sự chú trọng của Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam để cùng với các hội thành viên mở ra các diễn đàn sâu rộng về lý luận phê bình.

Một mặt, đây là sự nhìn lại, nhưng quan trọng và cấp thiết hơn, là gợi mở ra tầm nhìn về phía trước, bàn thảo và gợi ý về các hoạt động, hướng đi của công tác lý luận phê bình, phát triển và củng cố đội ngũ làm công tác này. Đặc biệt là quy tụ được nhiều đề xuất, góp ý hay, cụ thể, cặn kẽ của các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ với Đảng, Nhà nước, ngành văn hóa, các bộ, ngành liên quan trong xây dựng, phát huy chính sách hỗ trợ, đồng hành, hợp tác và khuyến khích các nhà lý luận phê bình, các hoạt động nghề nghiệp lý luận phê bình.

Có rất nhiều địa bàn cần sự áp dụng tích cực hơn của các chính sách mới, tiến bộ, phù hợp xu thế, như trong lĩnh vực đào tạo với sự thiếu hụt trầm trọng người học lý luận phê bình sân khấu, điện ảnh, nhiếp ảnh, múa… Như trong việc thực hành vào đời sống văn nghệ, đang thiếu vắng tiếng nói chuyên môn của người làm lý luận phê bình trên nhiều lĩnh vực. Như trong sự nghiệp phổ biến tri thức, nâng cao thẩm mỹ cho quần chúng nhân dân, thì vẫn còn những hạn chế, chậm trễ, khó khăn trong việc truyền tải những nhận thức, giá trị đặc sắc của các thành tựu lý luận phê bình vào nguồn tri thức phổ thông nhằm trang bị và bồi bổ cho công chúng…

Những vấn đề lớn nhưng rất thiết thực, gần gũi như thế cần được các nhà lý luận phê bình, các văn nghệ sĩ nói lên, trao đổi, để cùng tìm ra chìa khóa cho thật nhiều những câu hỏi gắn bó với cuộc sống. Như làm thế nào để mọi người đến triển lãm tranh, ảnh, tượng nhiều hơn? Làm sao để người bình thường nghe nhạc, nghe hát cảm nhận rõ hơn được cái hay, và biết nhận ra chỗ nào chưa ổn? Làm gì để nhà văn, đạo diễn… tiếp thu, đón nhận ý kiến của nhà phê bình một cách cởi mở hơn? Cũng như, có thể hỗ trợ gì nhiều hơn cho các công trình lý luận phê bình xuất sắc về thù lao thực hiện, về nhuận bút, về phát hành, quảng bá, tái bản? Hoặc, trước sự thiếu hụt người học thì Nhà nước, ngành văn hóa, ngành giáo dục cần có đãi ngộ gì thiết thực về học phí, việc làm… cho những người dấn thân vào nghề lý luận phê bình…?

Chờ đợi rất nhiều ở những cuộc nhìn lại và hướng tới về lý luận phê bình với giá trị phổ biến và ý nghĩa ứng dụng cao, trên chặng đường cùng cả nước hướng về dấu son kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước.

Có thể bạn quan tâm

AI và khoảng trống của chuẩn mực

Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam được công bố ngày 19/1. Một trong ba giải Tác giả Trẻ được trao cho tác giả Lâu Văn Mua với tập thơ “Nhặt xác em chất chồng bảo tàng”.

Vững bước vào kỷ nguyên mới

Hôm nay, ngày 19/1, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu khai mạc. Đây không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại nhất của Đảng, mà còn là cột mốc khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trăm triệu trái tim người dân Việt Nam đang hướng về Thủ đô với niềm tin son sắt và kỳ vọng lớn lao.

Không gian sống tạm

Trong một con ngõ nhỏ điển hình của thành phố, chiều rộng chỉ vừa đủ cho hai xe máy tránh nhau. Căn nhà năm tầng nằm im lìm cuối ngõ, tầng một chật kín xe máy.

Thực hiện đúng quy trình

Có thể hiểu rằng quy trình là một chuỗi các bước hoặc hoạt động được sắp xếp theo một trình tự logic, chặt chẽ và có hệ thống, nhằm mục đích biến đổi đầu vào thành đầu ra, để đạt được một kết quả hoặc mục tiêu cụ thể. 

Khi hấp dẫn đi cùng rủi ro

Chỉ cách nhau vài centimet, đoàn tàu lao qua giữa hai dãy quán cà-phê chật kín du khách, một hình ảnh từng khiến phố đường tàu Hà Nội trở thành biểu tượng du lịch mạo hiểm trên bản đồ thế giới.

Chặng nước rút của “dân số vàng”

Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố gần đây đưa ra cảnh báo mới nhất về sự chuyển dịch nhân khẩu học quốc gia: Nước ta sẽ kết thúc thời kỳ “dân số vàng” vào năm 2036, sớm hơn ba năm so các tính toán trước đó, để chuyển sang giai đoạn dân số già và siêu già.

Hứa hẹn từ chuyển động quyết liệt

Năm 2025 khép lại như một năm bản lề thực sự, không chỉ bởi những sự kiện lớn gắn với mốc son lịch sử dân tộc, mà còn vì trong một khoảng thời gian ngắn ngủi, đất nước đã phải đối diện với hàng loạt thử thách chồng chéo.

Biến quyết tâm thành hiện thực

Đã thành thói quen, khi những cuốn lịch đánh dấu thời gian của một năm chỉ còn lại vỏn vẹn vài tờ cuối cùng, cũng là lúc mỗi người trong chúng ta dành thời gian ngồi lại, ngẫm cho mình, cho gia đình và quê hương, đất nước những gì đã qua.

Ảo mộng khởi nghiệp

Khoảng 10 năm gần đây, “startup” (khởi nghiệp) trở thành từ khóa “quốc dân” tại Việt Nam. Từ giảng đường đại học đến quán trà đá vỉa hè, đâu đâu cũng nghe bàn chuyện gọi vốn, xây dựng hệ sinh thái hay khát vọng làm “kỳ lân”. Người người khởi nghiệp, nhà nhà khởi nghiệp.

Ảnh: NAM ANH

Chuyện điều hành giao thông và xử lý vi phạm

Mỗi quốc gia trên thế giới có những bộ luật, chính sách và phương án điều hành giao thông cũng như xử lý vi phạm rất riêng biệt. Mức độ thì tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế, công nghệ quản lý, dân trí, dân số, cơ sở hạ tầng, thu nhập và chế tài áp dụng.

Công cụ thông minh, người dùng phụ thuộc

Trên chuyến xe khách cuối năm, duy nhất bà lão đã ngoài 80 đang say ngủ. Phần còn lại đang dán mắt vào màn hình chiếc điện thoại trên tay. Ai đó vô ý, tiếng nhạc của đoạn video ngắn vang lên, phá vỡ không gian yên tĩnh khoang hành khách.

Lời giải cho bài toán ô nhiễm liên vùng

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Kết luận số 224-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW, ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Phản ứng tự nhiên hay xã hội?

Chỉ thông tin cỏn con về Ban Quản lý Chung cư HH Linh Đàm, thuộc phường Hoàng Liệt (Hà Nội) từ chối trông giữ xe điện tại tầng hầm mà lập tức thu hút sự quan tâm rộng rãi và khơi lên nhiều băn khoăn. Chẳng lẽ đó cũng là một “hiệu ứng cánh bướm” từ cú vỗ rất nhỏ giữa Thái Bình Dương?

Cuộc chơi không cần người chơi

Ly cà-phê đặt nhẹ, giọt nước lạnh trên thành cốc chảy dài. Hai người bạn thân quay đầu vào nhau, những nếp nhăn hằn sâu theo khóe mắt. Câu chuyện họ chia sẻ giống hệt hàng nghìn câu chuyện khác ngoài kia: Giá nhà tăng từng ngày, còn tiền gửi ngân hàng chỉ nhích từng năm.

Bao cấp cho người... giàu

Với quan điểm xuyên suốt “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, Đảng và Nhà nước đã triển khai, đề xuất nhiều chính sách nhân văn nhằm bảo đảm quyền học tập cho mọi trẻ em, nâng cao an sinh xã hội và giảm gánh nặng tài chính cho người dân.

Quản trị rủi ro công bằng

Những ngày qua, lũ lụt hoành hành suốt dải duyên hải Nam Trung Bộ từ Phú Yên, Khánh Hòa đến Đắk Lắk, gây thiệt hại về người và tài sản vô cùng lớn.

Việt Nam đang thiếu lao động trình độ cao. Ảnh: ANH QUÂN

Tìm đúng cánh cửa cho mình

Năm nay, các sự kiện quốc gia đều được mọi người quan tâm đặc biệt. Sau những kỳ lễ tiết tưng bừng phấn khởi, phải có một khoảng thời gian để mỗi cá nhân “nguội” lại.

Ngập do triều cường tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: THẾ ANH

“Nước tới bánh xe”

Giữa cơn mưa xối xả cuối năm, trên đoạn đường Tôn Thất Thuyết, dòng xe hơi đứng im, kiên nhẫn. Xe máy xoay xở lao lên vỉa hè để rồi cũng chịu trận vì quá đông. Nước bắt đầu dâng, nhiều đoạn không thể phân biệt lòng đường và vỉa hè. Tiến không được, lùi cũng không xong.

Ăn quá nhiều đồ ăn vặt dễ dẫn đến mất cảm giác khi vào bữa chính.

Quan tâm đúng cách

Trong thời đại phát triển như vũ bão của tên lửa, internet… vấn nạn béo phì không còn là vấn đề của riêng các nước phát triển.

Ảnh: ANH QUÂN

Xét học bạ, dễ tuyển sinh nhưng khó công bằng

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về việc có nên tiếp tục hay dừng áp dụng xét tuyển đại học bằng học bạ. Đây là một trong những phương thức phổ biến nhất nhiều năm qua, được nhiều thí sinh lựa chọn nhưng cũng gây ra những tranh luận về tính công bằng và minh bạch.

Kiểm soát lạm quyền

Một ngày đẹp trời, tôi nhận được cuộc gọi từ người quen. Anh khá am hiểu pháp luật và bày tỏ sự bức xúc: “Ông xem thế nào, giờ thấy có những hành vi lạm quyền quá mức”.

Người trẻ lạc nhịp

Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong quý III/2025, hơn 1,6 triệu thanh niên Việt Nam (15 - 24 tuổi) không có việc làm, cũng không tham gia học tập hay đào tạo nghề.

Nhẹ đầu mối, nặng lo toan

Sáng thứ 6, điểm phục vụ hành chính công phường Khương Đình (Hà Nội) đông nghẹt. Ghế ngồi đã kín chỗ, nhiều người phải đứng ra tận cửa vào. Không gian khoảng 30 m² huyên náo những âm thanh thúc giục. Anh công chức xua cao tay, nói lớn: “Các bác cứ bình tĩnh. Giờ việc của 5-6 phường gộp một, phải từ từ để chúng cháu giải quyết!”.

Giữ “đường thẳng, lối thông” từ chính quyền cơ sở

Vài chục năm trước, mỗi khi nghe thấy câu chuyện tắc đường tại một số quốc gia Đông Nam Á, tôi vẫn không tưởng tượng nổi tại sao lại có lượng xe cộ lớn đến thế tập trung tới thủ đô và các thành phố lớn bên nước bạn.

Người bán không nhầm

Hai tuần từ sau trận ngập lụt lịch sử tại Thái Nguyên, hình ảnh những chiếc ô-tô đầy bùn đất, cùng hóa đơn sửa chữa hàng chục, hàng trăm triệu đồng vẫn được thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn.

Áp lực thành công

Thành công chưa bao giờ hiện diện dày đặc như hôm nay. Chỉ cần lướt mạng xã hội, người ta dễ dàng bắt gặp vô số “tấm gương vượt khó”, “triệu phú tự thân” hay những “câu chuyện truyền cảm hứng”. Nhưng cũng chính vì thế, chưa bao giờ cảm giác thua kém và áp lực phải thành công lại lan truyền mạnh mẽ như hiện nay.