Nhưng dù đi ít hay nhiều, chủ xe ô-tô vẫn luôn có những nỗi lo chung. Lo “phạt nóng, phạt nguội”, lo sửa chữa, bảo dưỡng, lo khả năng tương thích của xe với loại xăng pha cồn mới… Và vấn đề lớn nhất là thuế, phí. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô-tô Việt Nam (VAMA), người đi ô-tô trong nước đang nằm trong nhóm “gánh” nghĩa vụ tài chính so thu nhập bình quân đầu người thuộc hàng cao nhất thế giới. Trung bình một chiếc xe từ lúc rời showroom đến khi lưu thông phải chịu 8-10 loại thuế, phí khác nhau.
Đó có thể là nguyên nhân khiến dư luận phản ứng gay gắt đến vậy khi đơn vị quản lý, vận hành các dịch vụ thu phí không dừng VETC và ePass bất ngờ thông báo thu phí sử dụng ví điện tử từ tháng 8/2026. Mức thu được ấn định là 6.600 đồng/tháng với tài khoản cá nhân và 66 nghìn đồng/tháng với doanh nghiệp. Ngay sau thông báo, rất đông chủ phương tiện đồng loạt rút tiền khỏi ví điện tử, đồng thời đánh giá 1 sao với các ứng dụng thu phí để bày tỏ phản đối.
Trên các diễn đàn, chuyện thu phí ví điện tử lập tức “nóng như rang”. Phần lớn cho rằng đây là biểu hiện của “phí chồng phí”, khi các đơn vị có vị thế độc tôn, thống lĩnh thị trường tự ý áp đặt thêm chi phí bất hợp lý cho khách hàng.
Trong các vấn đề được thảo luận, nổi lên hai việc. Thứ nhất là quyền được lựa chọn. Dư luận đặt câu hỏi tại sao Công ty TNHH Thu phí tự động VETC (VETC) và Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC, đơn vị vận hành ePass) lại buộc người dùng phải nạp tiền vào ví điện tử, trong khi hoàn toàn có thể thanh toán trực tiếp, miễn phí từ tài khoản ngân hàng đã liên kết.
Thứ hai là vấn đề lợi ích. Theo thống kê, cả nước có khoảng 6,3 triệu ô-tô đã dán thẻ thu phí không dừng (ETC), trong đó có khoảng 5,3 triệu xe gia đình và 1 triệu xe của doanh nghiệp kinh doanh vận tải. Dựa trên mức phí đã công bố, các đơn vị cung cấp dịch vụ sẽ thu về khoảng 420 tỷ đồng/năm với nhóm xe gia đình, và hơn 790 tỷ đồng/năm với nhóm xe doanh nghiệp. Tổng cộng, con số lên tới hơn 1.200 tỷ đồng/năm. Thêm nữa, còn những thắc mắc về “lãi suất qua đêm” hoặc đầu tư ngoài ngành với khoản tiền nhàn rỗi (chưa sử dụng) ước tính nhiều nghìn tỷ đồng trong các ví điện tử.
Trước phản ứng từ cộng đồng lái xe cùng sự can thiệp của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công thương) và Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), VETC và VDTC đã phải ra thông báo “tạm dừng thu phí”. Nhưng phía sau sự kiện tưởng như rất tích cực này lại là băn khoăn, khi đó dường như chỉ là một cách ứng phó tức thời với “cơn bão mạng”, thay vì vai trò giám sát hoạt động doanh nghiệp và bảo vệ người dùng của các cơ quan quản lý cấp quốc gia.
Xã hội càng phát triển, việc người dân được tiếp cận, sở hữu những phương tiện giao thông văn minh như ô-tô càng dễ. Nhưng chưa hẳn do người dân giàu lên, mà cái chính là giá ô-tô ngày một rẻ đi nếu tính theo trượt giá. 10 năm trước, một chiếc xe hạng “trung bình khá” khoảng 500-600 triệu đồng, thì giờ vẫn vậy. Bởi thế, với hầu hết chủ xe, việc thêm một khoản phí, nâng cao một khoản phạt đều là nỗi lo.
Trên bình diện rộng hơn, “nghịch lý phí chồng phí” có thể coi là rào cản trên con đường hướng tới sự minh bạch và tinh thần phục vụ cộng đồng, nền tảng để phát huy hiệu quả mọi chủ trương, chính sách của tiến trình phát triển xã hội.
