Không quên những người nằm xuống

Không lễ cưới, không giấy đăng ký kết hôn, những gì liệt sĩ Huỳnh Văn Quên để lại cho người yêu chỉ là câu hẹn ước “Thắng trận này, anh sẽ về cưới em”. Nhưng ông Quên mãi mãi không về. 58 năm sau ngày ông hy sinh, bà Nguyễn Thị Lệ, nay vừa được công nhận vợ liệt sĩ, đỏ hoe đôi mắt khi cầm trên tay tấm di ảnh được phục dựng của chồng.

Trong căn nhà nhỏ ở ấp Bình Lợi, xã Vàm Cỏ (Tây Ninh), di ảnh liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã thế chỗ tấm bằng Tổ quốc ghi công trên ban thờ. Gần 60 năm qua, cả đại gia đình mòn mỏi ngóng tin để đưa hài cốt của ông về quê nhà. Tâm nguyện ấy đau đáu, khắc khoải trong lòng cha mẹ liệt sĩ đến tận lúc nhắm mắt xuôi tay. Với người ở lại, nỗi thương nhớ người chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong Chiến dịch Mậu Thân 1968 cũng chưa bao giờ nguôi. Bao năm nay, bà Lệ ở vậy thờ chồng, trọn bổn phận làm dâu với gia đình ông Quên.

Hành trình tìm kiếm liệt sĩ Huỳnh Văn Quên chỉ là một trong rất nhiều câu chuyện xúc động của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó là một chiến dịch thiêng liêng, gấp rút, một cuộc chạy đua với thời gian đúng nghĩa của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, nhà khoa học và lực lượng thanh niên để đưa các liệt sĩ về với gia đình.

Trên lĩnh vực báo chí, tuyên truyền, cũng âm thầm diễn ra một “cuộc đua” khác. Theo quy luật nghiệt ngã của thời gian, mỗi ngày trôi qua, lại thêm những người mẹ liệt sĩ không kịp chờ đón con về, thêm những nhân chứng già yếu, đã mờ nhòe ký ức xưa. Chiến tranh càng lùi xa, khoảng trống chứng nhân lịch sử càng lớn.

Khi “những người muôn năm cũ” lặng lẽ đi xa, làm sao để nuôi dưỡng ngọn lửa trân trọng, biết ơn trong tâm khảm thế hệ trẻ, những người sinh ra giữa hòa bình và nhịp sống số hối hả hôm nay?

Câu trả lời có lẽ nằm ở chính cách những câu chuyện được kể. Chiến tranh không chỉ có những chiến dịch lớn, những chiến thắng lẫy lừng. Chiến tranh còn là tuổi 18, 20 của những chàng trai, cô gái để lại phía sau những ước mơ, hoài bão và cả mối tình đầu để lên đường bảo vệ Tổ quốc. Đó là cách những “Mãi mãi tuổi hai mươi” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” hay chuyện về mối tình son sắt, thủy chung của vợ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên gây xúc động.

Khi người trẻ nhìn thấy ở các thương binh, liệt sĩ hình bóng chính mình cùng độ tuổi, cùng khao khát sống mãnh liệt nhưng khác biệt về bối cảnh và quyền được chọn lựa, niềm thấu cảm mới thật sự xuất hiện. Sự trân trọng, biết ơn lúc này giống như sợi dây kết nối tâm hồn giữa các thế hệ.

Bên cạnh đó, cách thức “trao truyền ký ức” cũng cần một ngôn ngữ mới. Khi các nhân chứng lịch sử dần vắng thưa, chính nghệ thuật, công nghệ và trải nghiệm phải đảm nhận vai trò cầu nối. Nhìn những dự án phục dựng ảnh liệt sĩ bằng AI, hay những thước phim tài liệu ngắn thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội, chúng ta nhận ra rằng: Giới trẻ chưa bao giờ xem nhẹ lịch sử, họ chỉ đang tìm kiếm một phương thức tiếp cận phù hợp thời đại mình.

Mỗi dịp cuối tháng 7, những nén hương, ngọn nến lại được thắp lên tại hàng nghìn nghĩa trang liệt sĩ, mang theo sự trân trọng, biết ơn và lời hứa của thế hệ hiện tại với những người đã hy sinh xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Thời gian có thể làm mờ những dòng tên trên bia đá. Nhưng nếu sự thấu cảm đã gieo mầm trong thế hệ trẻ, ngọn lửa tri ân sẽ không bao giờ tắt, những người nằm xuống sẽ không bao giờ bị lãng quên.

Có thể bạn quan tâm

Khi những ý tưởng thôi thì thầm

Hành lang giảng đường đại học vắng tanh. Sau một cánh cửa lớp, tiếng thầy giáo đều đều những kiến thức triết học. Bỗng giọng thầy ngừng lại, thay thế là tiếng cười của đám sinh viên.

Xây dựng môi trường sống từ mỗi gia đình

Trong một quãng thời gian ngắn, hàng loạt công ty liên quan vụ án "sở hữu kỳ nghỉ" và hàng trăm nhân viên đã bị cơ quan chức năng nhiều tỉnh, thành phố khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đây được đánh giá là sự vào cuộc nhanh chóng của cơ quan công an sau nhiều vụ việc đơn lẻ đã được người dân và truyền thông phản ánh.

Ảnh: MINH Lê

Những lá thư tay

Giữa một lần trò chuyện, người bạn tôi, giờ đã thành ông nội cho biết, anh vẫn thường xuyên viết cho con gái những lá thư bằng giấy. Trong mấy chục năm qua, và cho tới giờ, những lá thư ấy vẫn được anh viết cho con - cô con gái đang sống và làm việc ở một quốc gia cách anh cả chục nghìn cây số. “Mình muốn con gái nhìn thấy những dòng chữ được viết bằng bút mực. Thấu được tình cảm của người cha hàng ngày vẫn đang quan tâm, lo lắng và dõi theo con gái của mình…”.

Người lớn “rối” vì ghế trẻ em

Càng gần ngày 1/7, mốc quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên ô-tô có hiệu lực, dư luận về vấn đề này càng “nóng”. Hầu hết tỏ ra bối rối, hoang mang do còn nhiều bất cập, khiến ngay cả khi muốn nghiêm chỉnh chấp hành, người ta cũng chưa biết phải làm sao cho… đúng.

Khoảng lặng giữa cuộc tăng tốc

Sáng nay tôi nhận hộ một món đồ do vợ đặt trên mạng. Người giao hàng lại là một cậu bạn thời đại học. Tuy nhiều năm rồi không gặp, nhưng tôi vẫn nghe ai đó nói cậu ấy đang làm ở một cơ quan báo chí lớn. Trước cái nắm tay chần chừ trên gói hàng, cậu bạn chỉ cười khẽ: Cơ quan tớ bị giải thể rồi.

Cái bẫy và khoảng trống của sự quan tâm

Thím tôi đã hơn 70 tuổi, sống ở thôn quê. Mấy năm trước, thím thấy bà con trong xóm kháo nhau có công ty đưa xe tải về tặng quà tri ân ở trường tiểu học trong xã. Đã nghe cảnh báo chuyện bị lừa mua hàng “rởm” giá cao, thím tôi cẩn thận để hết tiền ở nhà. Thím bảo: Chỉ đến nhận quà rồi về, mất tiền sao được!

Đại học “mất giá”

Tôi còn nhớ như in một ngày hè của hơn 20 năm trước. Sau buổi thi đại học cuối cùng, mặt trời đỏ lửa, nhưng lòng tôi phơi phới. Dù chưa biết kết quả, việc làm tốt bài thi cho tôi niềm tin rằng mình sẽ “vượt vũ môn”. Áp lực đỗ đại học khi ấy đúng là tảng đá lớn đè lên tôi, lên cả cha mẹ và gia đình của một thế hệ tôi.

Người kể chuyện và sự thật

Tiếng người nói mỗi lúc một to, rồi thêm cả tiếng vỡ của một đồ vật gì đó bằng thủy tinh. Cánh cửa một căn hộ chung cư cao cấp bật mở. Người phụ nữ chạy ra ngoài, loạng choạng rồi ngã xuống hành lang. Ít phút sau, mọi thứ yên ắng trở lại.

Dạy dỗ và rèn giũa

Ở thời điểm hiện tại, trẻ em có lẽ là nhóm được xã hội dành nhiều sự quan tâm hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đây. Nếu như một thời, quan niệm “yêu cho roi cho vọt” từng được xem là cách rèn người trong hoàn cảnh thiếu thốn, thì ngày nay, việc nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ em được nhìn nhận toàn diện hơn.

Thủ đô mất điện

Thủ đô mất điện

Trong mấy ngày “nắng như đổ lửa”, sức chịu đựng của một bộ phận người dân Hà Nội còn bị thử thách thêm bởi tình trạng mất điện, hoặc điện chập chờn tại nhiều khu vực. 

Lựa chọn một chiều

Ngày 1/6 tới là thời điểm ấn định cho việc thay thế xăng A92 và A95 (xăng khoáng, xăng không chì) bằng xăng sinh học E10 (hàm lượng ethanol = 10% so với xăng cũ). Càng thấy nhiều ý kiến liên quan tới việc làm sao sử dụng loại xăng này cho an toàn, hiệu quả.

Nhiều tuyến đường huyết mạch của Thủ đô đang dần lộ diện. Ảnh: KM

Liều thuốc cho trái tim cả nước

Trong mỗi cơ thể người, trái tim và khối óc là hai bộ phận quan trọng nhất nhằm duy trì sự sống. Đối với một quốc gia, những chủ trương lớn được sinh ra từ khối óc của những người đại diện cho nhân dân, được nhân dân tin tưởng lựa chọn. Và trái tim, nhất là với mỗi người dân Việt Nam, luôn luôn là Thủ đô Hà Nội.

Bản quyền chiếm chỗ trước

“Tôi đã quá quen với việc bị ăn cắp chất xám”, câu nói chua xót của một nhạc sĩ trong nước hé lộ mảng màu tối ở môi trường được coi là văn hóa. Người ta “ăn cắp” sau lưng tác giả và không chỉ dừng lại ở đó. Hàng loạt nghệ sĩ bị cảnh báo vi phạm bản quyền chính tác phẩm của mình trên các nền tảng số phổ biến như YouTube.

Cuộc chiến với "giấy phép con"

Trong bộ vest lịch lãm, vị giám đốc một doanh nghiệp tư nhân ở Hải Phòng chậm rãi bước đến cầm micro. Trong không gian một buổi tọa đàm về cải cách thủ tục hành chính và gỡ bỏ rào cản pháp lý cho doanh nghiệp (diễn ra tháng 8/2025), đó là khoảnh khắc chúng tôi mong đợi.

Khu vực giải tỏa phục vụ dự án đường vành đai 2 (Hà Nội). Ảnh: HẢI NAM

Hy sinh cho “chiến dịch”

Những ngày này, đi quanh Hà Nội sẽ thấy Thủ đô như một đại công trường. Những công trình chống ngập lớn đang cấp tập được triển khai và sẽ phải hoàn thành trước khi mùa mưa tới.

Giá cao và quyền được lựa chọn

Sau phản ánh của người tiêu dùng về việc một đĩa cơm "vỉa hè" trên đường Võ Thị Sáu (TP Huế) có giá 100.000 đồng, chính quyền địa phương đã nhanh chóng vào cuộc. Đến hẹn lại lên, cứ vào dịp nghỉ lễ, những đĩa cơm "chặt chém" lại xuất hiện dày đặc trên mặt báo.

Hài hòa lộ trình “xanh hóa”

Mới đây, Bộ Công thương công bố dự thảo Thông tư sửa đổi một số điều của Thông tư 50/2025/TT-BCT ngày 7/11/2025, quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.

Những con đường Nam Bắc

Là thế hệ sinh ra sau năm 1975, chúng tôi thường được nhắc nhớ rằng đất nước ta có mấy nghìn năm lịch sử, với những dấu son hào hùng gắn liền với công cuộc đấu tranh xây dựng, giữ gìn và bảo vệ Tổ quốc. Theo suốt chiều dài đó là cả chặng đường dài mở mang bờ cõi, dựng nên nền văn hiến.

Tiết giảm ăn chơi ngày lễ

Không giống quãng thời gian vài năm về trước, gần đây người ta có những khoảng thời gian thuận lợi hơn mỗi dịp nghỉ lễ. Một phần do những ngày làm việc được thu gọn lại, hoặc được hoán đổi nhằm tạo điều kiện cho người dân có thêm đợt nghỉ dài hơn, phù hợp nhu cầu du lịch, nghỉ dưỡng xa với gia đình, bè bạn.

Ảnh: ANH QUÂN

Xách xe ra đường

Khoảng mươi năm gần đây, làm “đối tác cho các tập đoàn vận tải đa quốc gia”, hay nói nôm na là… chạy xe ôm công nghệ, trở thành công việc “hot”. Ngày càng nhiều người đua nhau tham gia loại hình dịch vụ này, với tư duy “xách xe ra đường là có tiền”.

Dao động một chiều

“Đợt này gas, thịt, rau đắt quá, tôi phải tăng giá chú ạ” - bà chủ quán cơm bình dân thủng thẳng nói, mắt vẫn dán vào quầy đồ ăn, tay thoăn thoắt gắp món theo yêu cầu của khách.