Thông tin ban đầu cho biết, Trung tâm Tài nguyên môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, có chức năng cung cấp dịch vụ quan trắc môi trường cho nhiều doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn tỉnh. Qua xác minh, trong quá trình cung cấp dịch vụ, hai bị can đã móc nối, trao đổi thông tin với doanh nghiệp về kết quả các thông số môi trường sau khi phân tích. Hành vi nhằm mục đích tạo điều kiện, hỗ trợ, giữ chân khách hàng tiếp tục sử dụng dịch vụ.
Cũng liên quan tới vụ việc, sáng 1/10, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04, Bộ Công an) cho biết vừa phối hợp Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường (C05) khởi tố 3 vụ án, 28 bị can về hành vi Giả mạo trong công tác, theo khoản 2 Điều 359 Bộ luật Hình sự. Trong 28 người, tại Viện Khoa học công nghệ năng lượng và môi trường (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), nhà chức trách khởi tố một Giám đốc và một cựu Giám đốc trung tâm tại TP Hồ Chí Minh; một Phó Giám đốc trung tâm tại Đà Nẵng, hai Trưởng phòng và hai Phó trưởng phòng, một nhân viên tại Hà Nội…
Vụ việc còn liên quan một số cán bộ của Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam… Cơ quan công an sẽ tiến hành mở rộng điều tra tới nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Trước đó, cựu Cục trưởng Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Văn Thức cũng đã bị khởi tố. Ông Thức bị cáo buộc nhận hối lộ 35 tỷ đồng từ các doanh nghiệp trúng thầu dự án đầu tư, lắp đặt hệ thống trạm quan trắc không khí tự động. Nhóm đối tượng đã thông đồng cài cắm tiêu chí kỹ thuật nhằm hạn chế cạnh tranh, đồng thời nâng khống giá thiết bị nhập khẩu để lấy tiền chi ngoài hợp đồng.
Thông thường, người ta chỉ thấy các đối tượng thực hiện hành vi sửa đổi, làm sai lệch số liệu, chủ yếu để cung cấp cho doanh nghiệp, cá nhân nhằm thỏa mãn nhu cầu kinh doanh, đạt được những lợi ích về kinh tế. Nhưng trong chuyên án này, lần đầu thấy rằng, nhiều cán bộ được trao trách nhiệm quản lý, giám sát, đồng thời được giao quyền xử lý sai phạm lại là người vi phạm. Không chỉ những người thuộc cơ quan quản lý nhà nước, một số cán bộ công tác trong một số viện (nơi có chức năng nghiên cứu khoa học và đưa ra các con số tiêu chuẩn) cũng bị bắt vì sai phạm. Bước đầu, cơ quan công an xác định có khoảng 160 trạm quan trắc không khí tự động trải dài khắp cả hàng chục tỉnh, thành phố bị can thiệp chỉnh sửa số liệu từ xa qua phần mềm nhằm giúp các doanh nghiệp xả thải duy trì hoạt động mà không bị báo đỏ.
Việc cơ quan điều tra làm rõ các công ty “sân sau”, phân tích thủ đoạn, phương thức hoạt động, hành vi cố ý làm trái, làm giả giấy tờ, tài liệu của cơ quan nhà nước và các hành vi liên quan của nhiều đối tượng, nhiều cơ quan nhà nước chỉ là vấn đề thời gian.
Tin rằng, từ vụ việc những người có trách nhiệm quản lý, giám sát hoạt động quan trắc nhưng không thực hiện đúng chức trách lần lượt bị khởi tố, nhiều tổ chức, cá nhân sẽ rút ra bài học về trách nhiệm thực thi công vụ đối với cơ quan và cộng đồng.
