Mắt thu vẫn xanh mùa cũ

Mùa thu đón cô bằng những cơn mưa sụt sùi cả quãng đường từ sân bay về khu phố cổ. Chuyến bay đêm muộn mằn cất cánh chậm hơn hai tiếng so với lịch trình. Cô nhắn tin cho Linh không phải chờ rước. Cô có thể tự đi taxi về khách sạn. Chí ít cũng tròn trịa mười lăm năm cô mới ra lại Thủ đô. Quãng thời gian dằng dặc đó biết bao đổi thay, đời người cũng đi thêm một đoạn.
Minh họa: NGUYỄN MINH
Minh họa: NGUYỄN MINH

Linh cười rộn ràng trong điện thoại khi cô báo mình có khoảng mười ngày ở Hà Nội cho chuyến công tác mà đáng ra mình không hề can dự. Vào khoảnh khắc quan trọng nhất thì anh đồng nghiệp nhận tin vợ sinh. Cô chỉ điền vào chỗ trống phút cuối cùng, tất tả kiếm khách sạn, rồi lại loay hoay đặt vé, chưa kể phải đọc cả sấp tài liệu để có thể đàm phán một cách thành công nhất. Ngày cô tiếp nhận, sếp vỗ vai bảo ráng đi em, nhất định thành công mới về, còn không thì kiếm chồng ngoài ấy nhé! Ông sếp cười rõ to như trêu ghẹo, nhưng lời dặn phải thành công khiến cô thấy áp lực quá đỗi.

Linh sắp xếp cô ở ngay chính khách sạn nhà mình đang kinh doanh, nằm trong ngõ nhỏ của phố cổ. Từ khách sạn đi vài bước chân là ra được Nhà thờ lớn, loanh quanh khu đó đồ ăn đầy cho cô thỏa thích khám phá. Cô gật gù cứ mặc Linh sắp xếp, miễn thuận lợi cho cô được gần Linh để bù lại khoảng thời gian quá lâu hai đứa chưa gặp nhau.

Cơn mưa vẫn dai dẳng trút vào đêm những tủi hờn. Mưa bạt gió in hằn vệt nước lên kính xe. Mưa rào rạo những thanh âm khiến cô quay quắt lòng mình về khoảng đời mang tên một người. Lâu lắm rồi cô mới nhớ chuyện cũ. Những bộn bề lo toan của cuộc mưu sinh với cơm áo gạo tiền nơi thị thành hối hả nhất nước luôn chẳng còn chút thời gian nào để người ta trống trải mà nghĩ ngợi những điều đã khiến mình buồn. Nỗi buồn tự khắc bị cuốn đi theo nhịp quay của guồng sống. Cứ vậy dần dà mất hút trong tâm tư mình. Chẳng ai có thể buồn lâu ở một đại đô thị đang rùng mình chuyển đổi. Chẳng ai có thể rảnh rang trong một xã hội kim tiền vun vút. Và chẳng ai có thể buồn mãi bởi một con người. Ngoài kia là muôn triệu ảnh hình khiến mình cần nhớ trong cuộc đời này.

Linh bảo cô là người chọn lựa nỗi buồn. Tưởng chừng cô sẽ là đứa mạnh mẽ nhất, nhưng ngày cô cắt phăng mái tóc dài thì hóa ra cô là đứa yếu đuối nhất. Hai đứa con gái trọ trong căn phòng nhỏ ở một khu ven đô thị thành ngày đó giờ đã về hai nẻo khác nhau. Mỗi đứa một câu chuyện đời. Thoảng khi nhắn tin cùng nhau để tỉ tê, rồi lại hỏi nhau chừng nào mới được như ngày xưa. Ngày mà mưa chẳng thể ướt lòng mình.

*

Ngày đó hai đứa con gái gặp nhau chung mái trường đại học. Linh chọn rời xa Hà Nội để đến với vùng nắng ấm phương nam này sau một nỗi buồn lớn bởi sự gãy đổ của bố mẹ. Cứ đi cho quên trước cái đã. Chừng nào lòng thao thiết quá thì tìm về. Cô từ miền tây lên thị thành với ước mơ học cái gì đó mang về xóm nhỏ nằm cuối cái đầm sen

Cố Giang để người dân xóm mình đỡ nghèo.

Hai đứa tiếc tiền nên trọ ven đô. Hằng ngày bám các tuyến xe bus ruổi rong chừng hai năm thì lót tót sắm xe máy. Ngoại trừ giờ học thì chạy làm thêm. Làm quần quật để có tiền học, khỏi phải xin tiền của gia đình. Ngay năm thứ tư đại học, Linh chưa kịp tốt nghiệp thì hay tin mẹ mất sau cơn đột quỵ, hối hả về và chẳng trở lại. Căn phòng trọ ven đô vẫn một mình cô ở.

Sau kỳ thực tập, cô thi thêm văn bằng hai và đậu học bổng thạc sĩ ở một trường bên Úc. Đời cô cũng bắt đầu một ngã rẽ.

*

Cô bước vào phòng chờ trước với chút hồi hộp nhưng không phải là lần đầu tiên cô thuyết trình cho một dự án của công ty, nên thoáng chút thôi, rồi cô cũng trấn an bản thân mình lại. Công ty cô với dự án này đã đặt nhiều tâm huyết. Rất nhiều lần cô cùng đồng nghiệp bôn ba khắp các vùng trồng sen và dệt lụa để nghiên cứu, đặt hàng, thậm chí bàn phương án bao tiêu sản phẩm đầu ra. Lụa làm bằng tơ sen sẽ tạo một dấu ấn đặc sắc với không chỉ người Việt mà còn du khách nước ngoài. Cô đã từng mặc chiếc áo dài lụa làm bằng tơ sen, vẽ hình bông sen hồng đang bung cánh rực rỡ để tiếp kiến vị đoàn khảo sát của công ty đối tác. Cô hy vọng với ấn tượng đó, cô sẽ dễ dàng thuyết phục họ cho công ty cô làm những mẫu quần áo bằng chất liệu đặc biệt này. Không dịp nào quảng bá lụa tơ sen hay bằng một Hội nghị kinh tế quốc tế sắp được diễn ra ở Thủ đô vào cuối năm nay.

Nghe gọi tên công ty mình, cô bước vào, mọi người ngỡ ngàng thoáng chút rồi lại mời cô trình bày. Cô bắt đầu cho chạy các mẫu hình đã gửi lên màn chiếu lớn và thuyết trình. Tà áo dài xanh mầu cốm mới, khẽ bay theo từng bước di chuyển. Một ánh mắt cũng liên tục nhìn xoáy vào người nói. Bất giác cô thấy lại khoảnh khắc mình đã chạm ánh mắt mùa thu đó. Cô ngập ngừng và khẽ trấn tĩnh lại. Xong bài thuyết trình cô quay lại một lần nữa nhìn ánh mắt ấy rồi cúi đầu chào ra về.

Cô lang thang giữa hàng cây xanh mướt.

Tháng 9 gõ lên phố những tiếng gió xôn xao.

*

Linh bảo có chắc đó là Nam, chàng sinh viên kinh tế ngày trước cạnh bên phòng hay sang ăn ké những bữa cơm muộn. Cô nghĩ mình không lầm. Ngày đó Nam chỉ trọ một mình, học kinh tế nhưng lại ôm chiếc máy ảnh lang thang khắp nơi chụp choẹt. Nhớ có một lần đêm giáng sinh, hai đứa con gái đèo nhau ra tận khu trung tâm chơi lễ. Nam hành nghề chụp hình ngay phố đi bộ. Thế là một đêm bị hai cô gái hành cho đủ các kiểu ảnh. Ấy vậy mà Nam cười tươi chẳng hề mệt mỏi. Nam hay nói xác suất con người ta gặp nhau ở thành phố triệu người này chỉ là nhỏ nhoi như cát bụi, nên cứ vui đi. Đời không vui sống phí hoài một kiếp người.

Nam cứ vậy ló đầu qua xin cơm ké chẳng cần biết bữa cơm đó các cô có nấu dư hay không. Chịu hết xiết, Linh hỏi thẳng thích ai mà cứ mặt dày thế này. Trai xứ Nghệ mà đi cua ghệ là cứ giở đúng cái bài chai lỳ ra thôi. Nam cười hề hà. Nhưng, lần nào ăn xong đến ca của cô rửa chén thì lại thấy Nam sốt sắng chạy ào vào rửa phụ. Linh cười ngặt nghẽo. Mặt cô đỏ lửng. Nam thì cứ tủm tỉm bê mâm chén chạy vào trong bếp.

Nhưng, đó chỉ là thanh xuân của tuổi mới lớn. Ngày cô ngỏ lời đi tu nghiệp bốn năm bên Úc. Nam lặng lẽ rít thuốc rồi gật gù bảo cô cứ đi. Nếu còn thương nhau cũng sẽ có ngày gặp lại. Thế mà, sự gặp lại hôm nay khiến cô hoang hoải lòng mình. Thời gian vút qua nhanh như một cái chớp mắt.

Đêm ngồi ở góc phố cũ, nhấp ly sữa nóng, ngó dòng người làm dáng với Nhà thờ lớn. Linh bảo cũng lâu rồi chẳng gặp Nam. Sau cái lần Nam say bí tỉ ngồi bệt trước cửa nhà Linh kể chuyện tình mình. Nam ngỏ ý, cô lắc đầu, cô còn muốn học lên tiến sĩ và có lẽ muốn tìm kiếm một cơ hội bên Úc. Cô hình như quên cái ước mơ quay về con sông Cố Giang nơi quê xứ mình. Linh chẳng biết khuyên sao. Đêm đó cơn mưa mùa thu quất vào lòng đêm những nhát roi bén ngót. Tim Nam chắc hằn lên những vết sẹo khó liền. Mãi tuần sau Linh gọi điện thoại thì số máy đã không liên lạc được. Bặt tin nhau từ đó.

Đêm gọi gió len lỏi vào hồn cô những thanh âm ngày cũ. Ngày mà cô nán lại với mùa thu thêm vài bữa, sau đám cưới Linh, để lang thang Hà Nội cùng Nam. Một mùa thu xanh tận đáy mắt Nam khi anh quỳ gối xuống cùng đóa hoa hồng để cầu hôn cô. Mãi sau này cô chẳng thể quên ánh mắt ấy.

*

Cô được thông báo đến gặp đối tác để nhận kết quả. Phòng họp dịu hương hoa cúc, một mình cô và người đàn ông có ánh mắt mùa thu cũ. Nếu dự án này bên em không được chọn thì sao. Giọng nói ngày đó nhuốm màu thời gian trầm ấm hơn. Cô chẳng biết phải trả lời sao. Bất giác cô chợt nhớ đến lời ông sếp. Thì em phải kiếm chồng ở Hà Nội chứ hết đường về. Người đàn ông có ánh mắt xanh mùa thu khẽ cầm chiếc máy ảnh cũ lên, nắm tay cô ra phố.

Phố bàng bạc gió. Phố phấp phới lá. Phố rộn ràng những bước chân. Phố hân hoan những đôi bàn tay tìm nhau. Phố của mùa yêu nhẹ nhàng trôi qua như bất tận.

Anh đã đi qua quãng đời dang dở một lần đò với cô gái gia đình mai mối. Cô cũng gãy đổ một đời với người chồng ngoại quốc. Giờ gặp lại nhau như những con người của mùa thu cũ. Nhưng, bao mùa thu đến rồi đi vẫn cứ biếc xanh, con người ta vẫn cứ còn thương là dành cho nhau những chân tình dẫu có muộn mằn.

Anh dẫn cô về lại ngõ Tạm Thương, ngồi ghế đẩu, ăn nem nướng, uống trà tắc. Giữa những cặp tình nhân trẻ đang rôm rả chuyện trò, hai mái đầu chụm vào nhau xem lại các bức hình trong máy ảnh hệt như những năm tháng thanh xuân vừa chớm yêu nhau. Gió vẫn bàng bạc thổi qua. Tuổi mùa cứ vậy miên di theo phố. Tầng không vẫn xanh mướt.

*

Cô ngồi cùng Linh, bữa cơm cuối trước khi cô về lại Sài thành, cô vẫn im bặt câu chuyện cùng Nam. Chợt có tiếng chuông cửa reo. Nam từ đâu ùa đến, lại ló đầu vào xin ăn ké. Linh bất ngờ rồi cười rổn rảng. Cả ba đứa đi qua heo may tuổi đời lại như ong vỡ tổ.

Khi cô chuẩn bị rời đi đã thấy trên tay Nam tấm vé cùng chuyến bay. Giọt nước mắt cô lăn dài trên má. Ánh mắt Nam vẫn xanh như mùa thu cũ. Dịu dàng và đắm đuối.

Có thể bạn quan tâm

Dòng sông miền Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Dòng sông không địa chỉ...

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.