Lối vào làng Yên Thái xưa nổi tiếng với nghề làm giấy dó.
Lối vào làng Yên Thái xưa nổi tiếng với nghề làm giấy dó.

Cung xuân chếnh choàng tơ sen

Trước thập niên 90, phố Thụy Khuê có đường tàu điện khá dài (3,3km) chạy lượn ngoằn ngoèo theo dòng sông Tô Lịch cũ xuống tận chợ Bưởi. Nhà thơ Phan Vũ đã từng viết: “Toa xe điện lên đèn/Người soát vé áo bành tô sờn rách/Lanh canh/Lanh canh/Ai xuống Bờ Hồ!/Ai đi Mơ!/Ai lên Bưởi!”. Những chuyến tàu ký ức ấy luôn lưu giữ trong tôi hình ảnh những mảnh đời cơ cực áo vã mồ hôi trong phiên chợ quê một thuở nơi ngã ba sông.

Làng xưa phố mới

Thụy Khuê (thuộc hai phường Ba Đình và Tây Hồ) là cung đường còn lưu giữ được phần nào sắc màu của đất kinh kỳ Thăng Long. Đây là vùng đất thuộc Thập Tam Trại chạy giữa sông Tô Lịch xưa và Hồ Tây. Sau khi sông Tô trong kinh thành bị lấp (năm 1889), đất của mươi làng được mở rộng. Cửa ô Thụy Chương không còn nữa, đường chạy thông từ phố Quán Thánh nối tới đường Lạc Long Quân.

image-11.jpg
Qua thời gian, màu sơn của bức đại tự có thể phai nhòa đi nhưng vẫn không làm mất đi được giá trị văn hóa lịch sử của cổng làng.

Đường Thụy Khuê, con phố độc đáo nhất Hà Nội khi còn lưu giữ không gian quê kiểng, sông hồ kỳ thú. Có thể gọi Thụy Khuê chính là phố Hồ Tây vì con đường được hình thành từ các làng bám dọc phía nam Hồ Tây.

Lại nữa, trước kia làng Thụy Chương (sau đổi thành Thụy Khuê) nổi tiếng có nghề nấu rượu Sen tiến vua. Thời Lê Trung Hưng dân nghiện tửu sen còn gọi Thụy Khuê là phố Sen. Theo nhà sử học Trần Huy Liệu, ở đây còn có bài thơ “Tượng Phật say ở Thụy Chương” được ghi dấu lại (theo Lịch sử Thủ đô Hà Nội - NXB Thời đại, 2010).

Trong dân gian vẫn truyền tụng rằng: “Làng Võng bán lợn bán gà/Làng Thụy nấu rượu la cà cả đêm”. Sau này thực dân Pháp cấm nấu rượu. Đất làng Thụy Khuê được trưng dụng cho xây vườn ươm cây (năm 1889) và Trường Bưởi (năm 1908), là Trường trung học phổ thông Chuyên Chu Văn An ngày nay.

Nét đặc sắc nhất ở xứ sở chất quê này là hình ảnh của chợ Bưởi và vẻ rêu phong cổ kính của những ngôi cổng làng đẹp như tranh vẽ. Có câu: “Chợ Bưởi một tháng sáu phiên/ngày Tư ngày Chín nên duyên đèo bòng”. Cho tới nay, chợ vẫn quê kiểng với những hàng nông sản cùng gia súc và vật nuôi trong nhà.

Chợ còn được kéo dài mở rộng sang các phố kế bên thành khu buôn bán cây cảnh và hoa quanh năm. Do vậy chợ Bưởi luôn đông vui suốt ngày đêm.

Tôi mê nhất trên dọc hàng cây bên đường là những cổng làng còn lưu dấu bóng thời gian thơ mộng. Những câu thơ Phan Vũ vẫn còn ám ảnh đâu đó quanh đây: “Ta còn em ngày vui cũ/Tàn theo mùa hạ/Tiếng ghi ta bập bùng tự sự/Đêm kinh kỳ thuở ấy xanh lơ”. Còn đó hơi thở bình yên xanh lơ trên hàng chữ mọc rêu trên Cổng Canh, Cổng Giếng…

Nhiều “sao” trên đất hoa thơm

Vùng đất phía tây kinh thành ngỡ như quê kiểng nhưng lại được nhiều văn nhân tài tử tìm về trú ngụ. Thụy Khuê bám sát Hồ Tây thắng cảnh bao đời, được vua quan các triều đại tới xây đài ngự lãm. Nay cũng vậy, từ khi có Hãng phim truyện Việt Nam tại số nhà 4 từ những ngày đầu giải phóng Thủ đô.

image-12.jpg
Hiện tại lối đi vào làng Yên Thái vẫn giữ được vẻ cổ kính với đường lát gạch đỏ xếp theo kiểu lá dừa.

Nơi đây, tập hợp nhiều giai nhân, tài tử nổi tiếng cả nước, từ khóa sân khấu điện ảnh đầu tiên. Không ít nghệ sĩ đã tìm về sinh sống trên phố Thụy Khuê như NSND Trung Hiếu, NSND Ngọc Thư, NSƯT Phú Đồn, NSƯT Chiều Xuân… Riêng NSƯT Chiều Xuân được sinh ra tại làng cổ Thụy Khuê (năm 1967) và sống trong thời gian dài tại dốc Tam Đa. Chị cũng là học sinh Trường Chu Văn An suốt 12 năm, trước khi thi vào Trường đại học Sân khấu điện ảnh Hà Nội.

Hiện nay, có lẽ gắn bó với con phố bền bỉ nhất chính là các nghệ sĩ Phú Đôn và Lê Vân. Họ sinh sống trên phố Thụy Khuê suốt nửa thế kỷ qua. “Chị Dậu Lê Vân” hiện sống tại ngõ 29 Thụy Khuê. Ngôi nhà của chị khá rộng ở kế bên một con kênh là phần còn lại của sông Tô. Nay kênh đã được cống hóa nên ngõ đã thành đường phố xinh đẹp. Mới đây, diễn viên xinh đẹp Việt Hoa (Nhà hát Kịch Việt Nam) cũng đã dọn về Thụy Khuê sinh sống.

Vùng đất “Thụy Chương tiên tửu” còn lưu dấu sâu sắc ở phường ca trù Thái Hà tại ngõ 27 Thụy Khuê. Đây là gia đình của NSƯT Nguyễn Văn Khuê chơi đàn đáy. Ông là hậu hệ thứ trong dòng họ nổi tiếng nhiều đời lưu giữ ca trù. Một nét ca trù mang phong vị Thăng Long xưa luôn ngân nga: “Cung xuân chếnh choáng tơ sen/Hồng Hồng Tuyết Tuyết khêu đèn cầm ca/Lênh đênh cánh nhạn trăng ngà/ Đàn ngân, phách gõ lời hoa nảy mầm…”.

box-du-lich-ssssssssssssssssssssssssssssssssss.png

Đầu phố Thụy Khuê có tới hai vườn hoa bên đường, công viên Mai Văn Thưởng và vườn hoa Lý Tử Trọng bên hồ Tây. Hiện tại, đoạn đường này có nhiều xe hoa tới cho du khách chụp ảnh tạo nên chất thi vị của một con phố thơm thảo và lãng mạn. Khoảng vài trăm mét nữa bên cạnh Trường Chu Văn An là vườn ươm hoa và cây cảnh, là một chợ hoa quanh năm.

image-10.jpg
Cổng đình Yên Thái trông vô cùng bề thế, trang nghiêm. Tại đây vẫn thường diễn ra các sinh hoạt tín ngưỡng của người dân khu vực.

Chợ Bưởi cũng quanh năm bán hoa và cây cảnh. Xuân nào, chợ hoa cũng được kéo dài theo dọc các đường Lạc Long Quân và đường Bưởi, lại thêm hoa đào từ Nhật Tân, Quảng An, Quảng Bá dồn về tựa rừng hoa khoe sắc.

Mấy năm qua một số gia đình đã phục hồi làm rượu Sen, sản phẩm “Tiên tửu Thụy Chương” cổ xưa tinh túy. Tôi ngỡ như mơ rằng thứ tiên tửu này sẽ làm các tao nhân mặc khách thời nay ngất ngây hơn với hình ảnh: “Tăm tăm tình bạn/Chếnh choáng tình đời/Líu lưỡi tình người/ Nôn nao thân phận”.

Chắc thế, bởi con phố tràn ngập hoa xuân này luôn “Mở cửa/Mùa xuân trong khung/ Đường phố dài/Chi chít chồi sinh/Màu ước vọng in hình xanh nõn lá” (Em ơi! Hà Nội phố, Phan Vũ). Tôi yêu con phố hoa này với sắc màu “Đêm kinh kỳ thuở ấy xanh lơ” như sự đồng hiện của cõi mộng Tây Hồ sương bay.

Riêng cổng Hồ Ấp được nhiều nhà nhiếp ảnh “săn sóc” bởi đây được cho là cổng làng có nét quyến rũ nhất trong hơn chục cổng làng trên phố Thụy Khuê. Bên cạnh đó còn là những con đường làng và giếng khơi vẫn được gìn giữ cho tới nay luôn mang phong vị Bưởi xưa: “Giếng Yên Thái vừa trong vừa mát/ Đường Yên Thái gạch lát dễ đi”.

Có thể bạn quan tâm

Nối dòng di sản

Nối dòng di sản

Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam có tới 4 cái tên được UNESCO vinh danh Di sản thế giới chỉ trong năm 2025. Không phải ngẫu nhiên mà dải đất hình chữ S được Giải thưởng Du lịch Thế giới 2025 lần thứ 6 xướng tên “Điểm đến di sản hàng đầu thế giới” và lần thứ 3 giữ vị trí “Điểm đến Di sản hàng đầu châu Á”.

Tổng Bí thư gặp mặt đoàn kiều bào tiêu biểu về tham dự chương trình Xuân Quê hương 2026. (Ảnh: Đăng Khoa)

Xuân Quê hương 2026 - Khơi dậy niềm tự hào của những người con xa xứ trước vận hội mới của đất nước

Xuân Quê hương 2026 khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của những người con xa xứ trước vận hội mới của đất nước. Với định hướng chiến lược từ Đại hội XIV của Đảng và sự gắn kết giữa trong nước cùng cộng đồng kiều bào, khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng đang trở thành hành động chung.

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

Giữa những cánh đồng lúa–tôm đang vào vụ thu hoạch ở An Giang, niềm vui no ấm hiện rõ trên gương mặt người nông dân. “Hạt ngọc” năm nay chắc, mẩy, thơm - không chỉ nhờ trời đất ưu ái, mà còn nhờ sự bền bỉ của bàn tay lao động và khối óc sáng tạo.

Thanh âm gọi Tết

Thanh âm gọi Tết

Tiếng bánh xe và âm thanh buổi chợ sớm nay dậy lên trong lòng tôi một nỗi nhớ. Ngày xưa cứ gần Tết là tiếng gà lại râm ran khắp cái xóm nhỏ khiến tôi nôn nao không ngủ được, chỉ mong trời mau sáng để được đi chợ.

Nhớ xôi ngon Hà Nội

Nhớ xôi ngon Hà Nội

Gốc gác của xôi truyền thống là xôi trắng, chỉ là gạo nếp thổi chín. Sau này, đỗ xanh, đỗ đen, sen, lạc, vừng… gấc, dừa… được thêm vào, tạo nên sự đa dạng của các món xôi thơm ngon.

Tình người trong sóng dữ

Tình người trong sóng dữ

Dưới những dòng nước phẳng lặng vẫn luôn ẩn chứa những nỗi đau thắt. Đội cứu hộ cứu nạn 116 đã chứng kiến quá nhiều nỗi đau của các gia đình mất người thân. Công việc của họ, phần lớn lại là đi tìm những người không còn cơ hội trở về.

[Podcast] Giữ trọn hồn Việt qua tục cúng Tất niên

[Podcast] Giữ trọn hồn Việt qua tục cúng Tất niên

Tục cúng Tất niên là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt, diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (29 hoặc 30 Tết). Nghi lễ nhằm tổng kết năm cũ, dọn dẹp bàn thờ, mời gia tiên về ăn Tết và cầu mong năm mới bình an, thịnh vượng.

Bản lĩnh nước Nam vươn mình hội nhập

Bản lĩnh nước Nam vươn mình hội nhập

Trong buổi giao thời đầu thế kỷ XX, khi trật tự cũ sụp đổ mà con đường mới chưa hình thành rõ ràng, nhiều bậc trí giả nước Nam đã cùng chung một thao thức: Dân tộc này phải dựa vào đâu để tồn tại và vươn lên? Câu trả lời trước hết ở con người, ở quốc hồn, ở sĩ khí và ý thức dân tộc.

80 năm - Cuộc hành trình bất tử

80 năm - Cuộc hành trình bất tử

80 năm là cả một đời người nhưng chỉ là một cái chớp mắt trong dòng chảy mênh mông của lịch sử. Trong 80 năm ấy, non sông đất nước ta đã trải qua những biến động kinh thiên động địa mà không phải nước nào cũng phải gánh chịu.

Tơ vàng óng ánh ai hong giữa làng

Tơ vàng óng ánh ai hong giữa làng

“Hỡi cô thắt dải lưng xanh/Có về Nam Định với anh thì về/Nam Định có bến đò Chè/Có nghề dệt lụa, có nghề ươm tơ”. Theo câu ca xưa, tôi xuôi đường tìm về làng Cổ Chất, xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã Ninh Giang, tỉnh Ninh Bình).

Học sinh tham quan triển lãm ảnh “Rạng rỡ tên Người” nhân dịp kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: KHIẾU MINH)

Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân

Từ sự đúc rút kinh nghiệm trong nước và các nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Có sự ủng hộ, đồng lòng của lực lượng dân chúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được. Không có, thì việc gì làm cũng không xong.

Ra biển "đi buôn" trước đổi mới

Ra biển "đi buôn" trước đổi mới

Trước thềm Xuân Bính Ngọ 2026, tôi đến thăm Đại tá Nguyễn Hạnh Kiểm. Bên chén trà thơm, ông kể chuyện đi giao thương với các nước tư bản trước thềm đổi mới mà ông cho rằng lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng lúc bấy giờ đã góp phần giải cứu cảnh đói cơm lạt muối thời điểm này.

Trí thức Việt tại Bỉ và Luxembourg mạnh mức nào?

Trí thức Việt tại Bỉ và Luxembourg mạnh mức nào?

Chiều muộn 20/3/2025, một chiếc xe chở 5 người Việt từ Antwerpen (Bỉ) thẳng hướng Luxembourg, đưa những đại diện “chất xám Việt tại Bỉ” sang ghép đội hình với “chất xám Việt ở Luxembourg” để lập Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg (ViLaB). 

Đồng lúa xanh rì, nơi anh Thanh cùng bà con nông dân tạo nên trải nghiệm độc đáo cho thực khách. (Ảnh: NVCC)

Từ bữa ăn nghìn đô giữa ruộng

Khi nhà hàng The Field của anh Phan Xuân Thanh (xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, nay thuộc phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng) bán trải nghiệm ẩm thực-văn hóa trọn gói trên cánh đồng với giá hơn 1.000 USD/khách, nhiều người tặc lưỡi “Chắc ăn may!”.

Cánh cửa rộng mở từ kinh tế Halal

Cánh cửa rộng mở từ kinh tế Halal

Kinh tế Halal toàn cầu đang tăng trưởng khoảng 5% mỗi năm và hướng tới quy mô 10 nghìn tỷ USD năm 2028. Trước dư địa rộng mở đó, Việt Nam đã có bước chuyển mạnh mẽ trong cách tiếp cận. Từ vị thế “thị trường ngách” mang tính thử nghiệm, Halal đã trở thành chiến lược góp phần đa dạng hóa không gian phát triển kinh tế đối ngoại.

Mùa xuân đầu tiên nơi đỉnh lũ đi qua

Mùa xuân đầu tiên nơi đỉnh lũ đi qua

Khi phù sa chưa kịp lắng trên những dòng sông, người miền trung đã gạt đi dấu bùn còn đọng trên vách nhà để đón xuân. Nơi từng là đỉnh lũ, cuộc sống đang âm thầm sinh sôi với những mái nhà mới được dựng lên, lò bánh đỏ lửa trở lại, ruộng vườn bật mầm xanh.

Chiến sĩ Trường Sa đón nhận những món quà ấm ápGửi mùa xuân ra đảo". Ảnh nghĩa tình của Chương trình “: Nguyễn Phượng (CLB Agribanker)

Xuân sớm Trường Sa

Trường Sa - Xuân đến cùng cây cỏ, lá hoa. Và Xuân cũng đến từ trong tâm tưởng của những người dân Việt sinh sống nơi đầu sóng ngọn gió.

Những tuấn mã băng mình trên vùng đồi Bá Vân

Những tuấn mã băng mình trên vùng đồi Bá Vân

Trong một chiều nắng xiên, đàn ngựa tung vó băng mình ven đồng cỏ, tạo nên những đám bụi mù mịt ở vùng đồi Bá Vân. Núi thắm đẹp kỳ ảo xa xa, đường đồi dốc “cong vênh” khiến cho góc nhìn của lữ khách càng thêm mê mải.

Thành phố Hồ Chí Minh – Đầu tàu đổi mới từ thực tiễn sinh động

Thành phố Hồ Chí Minh – Đầu tàu đổi mới từ thực tiễn sinh động

Đồng chí Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh - người trực tiếp chứng kiến và tham gia vào nhiều dấu mốc quan trọng của công cuộc đổi mới - đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về hành trình vượt khó, tinh thần “xé rào” và sứ mệnh dẫn dắt của Thành phố Hồ Chí Minh.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và tướng sĩ Cần Vương tại Di tích lịch sử quốc gia thành Tân Sở ở xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị.

Con đường yêu nước

Trong tâm thức người dân Việt Nam, hình ảnh Vua Hàm Nghi và phong trào Cần Vương luôn được trân trọng như một phần thiêng liêng của lịch sử dân tộc. Bởi đó không chỉ là câu chuyện yêu nước của vị vua trẻ tuổi mà còn là biểu tượng cho khát vọng độc lập, tự cường của dân tộc trong quá khứ, hiện tại và tương lai.

Hiếu với dân - Phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ

Hiếu với dân - Phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ

Sự xuất hiện của những căn nhà mới khang trang trên nền đất cũ, nơi cỏ còn chưa kịp tái sinh sau lũ lụt đã thể hiện ý chí của Đảng, quân và dân ta quyết tâm biến đau thương thành hành động. Trên hết, đó chính là cách thiết thực nhất mà lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam làm “tròn chữ hiếu” với nhân dân theo lời dạy của Bác Hồ.