Cơ hội hôm nay, bài toán ngày mai

Xuất khẩu sầu riêng đạt gần 2,8 tỷ USD sau 9 tháng đầu năm 2026. Chỉ tính riêng tháng 8, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tiến tới sát mốc 1 tỷ USD, tăng 62% so cùng kỳ năm 2025. Thứ quả có mùi vị đặc trưng này tiếp tục là ngôi sao sáng trong làng rau quả xuất khẩu. Liệu đó sẽ là một định hướng lâu dài hay chỉ là xu hướng nhất thời?

Nếu tính riêng các loại quả, sầu riêng đạt "ngôi vương" xuất khẩu tỷ USD nhanh nhất. Nhưng tính về giá trị xuất khẩu chung, sầu riêng còn rất xa mới có thể theo kịp cà-phê. 9 tháng đầu năm, hạt cà-phê mang lại cho đất nước gần 6,7 tỷ USD. Cả cà-phê và sầu riêng đều là cây trồng lâu năm nhưng có sự phân hóa sâu sắc về thị trường tiêu thụ. Sầu riêng tiêu thụ chủ yếu ở thị trường Trung Quốc. Còn hạt robusta (loại cà-phê chủ lực của Việt Nam), tiêu thụ rộng hơn và đã hình thành thói quen sử dụng lâu đời.

Trong khi ít người để ý đến bức tranh toàn cảnh thì làn sóng sầu riêng đã kịp lan rộng. Ở Tây Nguyên, người người, nhà nhà trồng sầu riêng. Định hướng quy hoạch diện tích cây sầu riêng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban đầu chỉ ở mức 65 nghìn đến 75 nghìn ha (tầm nhìn đến năm 2030), sau đó được điều chỉnh mở rộng lên khoảng 100 nghìn đến 110 nghìn ha. Tuy nhiên trên thực tế, tính đến năm 2026, cả nước đã có 200 nghìn ha trồng sầu riêng. Với đà giảm giá cà-phê hiện nay, nhiều người bắt đầu tính đến chuyện chặt cây cà-phê, trồng sầu riêng.

Quay trở lại những năm 2018-2019, trái thanh long vẫn còn chiếm ngôi vị tỷ đô. Kim ngạch xuất khẩu trung bình 1,2 - 1,3 tỷ USD/năm. 80 - 90% xuất sang thị trường Trung Quốc. Nước bạn sau đó tự nhân giống và trồng thanh long. Kim ngạch xuất khẩu thanh long năm 2025 chỉ còn chưa đến một nửa so thời hoàng kim. Bên cạnh thanh long còn rất nhiều câu chuyện tương tự như xoài, vải thiều, chanh leo... lần lượt các loại quả nhiệt đới hay cận nhiệt đới đã bị chinh phục.

Không ai khẳng định câu chuyện sầu riêng sẽ giống thanh long hay chuối... Thế nhưng khả năng Trung Quốc tự chủ được nguồn cung sầu riêng bắt đầu hiện rõ. Diện tích trồng đã lên tới gần 5.000 ha và cho kết quả tích cực. Cây sầu riêng mới chỉ trồng thử nghiệm từ năm 2019. Mục tiêu cho ra đời giống sầu riêng chịu lạnh không phải quá xa tầm tay của nền khoa học công nghệ Trung Quốc.

Có nhiều người sẽ đưa ra giải pháp, Việt Nam có thể đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Diện tích trồng sầu riêng của chúng ta khá lớn nhưng tỷ lệ được cấp mã vùng trồng còn rất nhỏ. Tính riêng khu vực Tây Nguyên, chỉ có 1/4 diện tích trồng sầu riêng được cấp mã vùng trồng. Dư địa tăng giá trị sản phẩm còn rất lớn. Đây có thể là lời giải chung cho các sản phẩm nông nghiệp nếu chưa xét đến 1 số đặc điểm riêng của sầu riêng. Mùi vị thứ quả này khá đặc biệt, thị trường khó mở rộng ra khỏi phạm vi châu Á. Khác với những cây ngắn ngày như gạo hay thanh long, chi phí chuyển đổi vườn sầu riêng sang loại cây khác rất lớn. Nguy cơ "được mùa mất giá" vẫn còn nhưng có nguy cơ rõ hơn, đó là khi nhu cầu của thị trường lớn nhất thay đổi.

Nói như vậy không có nghĩa là chúng ta nên bỏ qua cơn sốt sầu riêng ở nước láng giềng. Nhưng những biến số nên được thêm vào để các nhà quản lý có thể định hướng nền nông nghiệp. Việt Nam tăng diện tích trồng thì các nước láng giềng như Thái Lan cũng có thể tăng. Khả năng mở rộng thị trường hay sức cầu dài hạn cũng là yếu tố cần tính toán. Khi cơn gió đổi chiều, thiệt hại lớn nhất sẽ thuộc về bên không có sự chuẩn bị trước.

Có thể bạn quan tâm

Lỗ hổng trong giám sát quan trắc

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Lạng Sơn mới công bố thông tin khởi tố bị can đối với Hứa Văn Chinh (46 tuổi, Phó Giám đốc Trung tâm Tài nguyên môi trường) cùng cấp dưới Hứa Thị Ngân, 39 tuổi, Phó trưởng Phòng Kỹ thuật môi trường, để điều tra tội Giả mạo trong công tác, theo điều 359 Bộ luật Hình sự.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Rút ngắn khoảng cách giữa quy định và thực tế

Cùng với sự phát triển của xã hội, công tác xây dựng luật đang có nhiều thay đổi nhanh chóng và tích cực. Theo thống kê chưa đầy đủ, chỉ trong năm 2025 vừa qua, Quốc hội nước ta đã thông qua gần 90 đạo luật. Đây là dấu ấn lịch sử trong quá trình xây dựng và sửa đổi hệ thống pháp luật cho phù hợp thực tiễn đời sống.

Không còn chỉ là lãi lỗ

Quán bún đầu ngõ ồn ào từ lúc nào. Nồi nước dùng tỏa khói nghi ngút. Chiếc xe máy vừa dắt ra đã có xe khác điền vào chỗ trống. Bà chủ đứng chắn giữa lối đi, đang phân bua với người đối diện: "Giờ làm gì cũng phải cẩn thận, không như trước được nữa".

Nghịch lý phí chồng phí

Tôi ở chung cư. Hầm để ô-tô chứa được khoảng 140 chiếc. Ngày nắng ráo, hầm xe còn già nửa. Nhưng mấy hôm nay mưa rả rích suốt, căn hầm gần như trống không. Mua xe mà chỉ được dùng “dè sẻn” khi mưa gió, rét buốt, ấy là cái khổ của nhiều người ở một đô thị quá đông đúc, phố nào cũng “cấm đỗ, cấm dừng” như Hà Nội.

Trừng phạt và nhân văn

Gần 100 lỗi vi phạm, trong đó có 96 lỗi vi phạm giao thông và tổng tiền phạt 474,6 triệu đồng là hậu quả một lái xe ở xã Xuân Lũng (Phú Thọ) phải gánh chịu do thiếu ý thức tuân thủ pháp luật. Người này rơi vào tình trạng “khóc dở, mếu dở” khi bị phạt số tiền lớn gấp nhiều lần giá trị chiếc ô-tô “cà tàng” của mình.

Không quên những người nằm xuống

Không lễ cưới, không giấy đăng ký kết hôn, những gì liệt sĩ Huỳnh Văn Quên để lại cho người yêu chỉ là câu hẹn ước “Thắng trận này, anh sẽ về cưới em”. Nhưng ông Quên mãi mãi không về. 58 năm sau ngày ông hy sinh, bà Nguyễn Thị Lệ, nay vừa được công nhận vợ liệt sĩ, đỏ hoe đôi mắt khi cầm trên tay tấm di ảnh được phục dựng của chồng.

Khi những ý tưởng thôi thì thầm

Hành lang giảng đường đại học vắng tanh. Sau một cánh cửa lớp, tiếng thầy giáo đều đều những kiến thức triết học. Bỗng giọng thầy ngừng lại, thay thế là tiếng cười của đám sinh viên.

Xây dựng môi trường sống từ mỗi gia đình

Trong một quãng thời gian ngắn, hàng loạt công ty liên quan vụ án "sở hữu kỳ nghỉ" và hàng trăm nhân viên đã bị cơ quan chức năng nhiều tỉnh, thành phố khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đây được đánh giá là sự vào cuộc nhanh chóng của cơ quan công an sau nhiều vụ việc đơn lẻ đã được người dân và truyền thông phản ánh.

Người lớn “rối” vì ghế trẻ em

Càng gần ngày 1/7, mốc quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em trên ô-tô có hiệu lực, dư luận về vấn đề này càng “nóng”. Hầu hết tỏ ra bối rối, hoang mang do còn nhiều bất cập, khiến ngay cả khi muốn nghiêm chỉnh chấp hành, người ta cũng chưa biết phải làm sao cho… đúng.

Khoảng lặng giữa cuộc tăng tốc

Sáng nay tôi nhận hộ một món đồ do vợ đặt trên mạng. Người giao hàng lại là một cậu bạn thời đại học. Tuy nhiều năm rồi không gặp, nhưng tôi vẫn nghe ai đó nói cậu ấy đang làm ở một cơ quan báo chí lớn. Trước cái nắm tay chần chừ trên gói hàng, cậu bạn chỉ cười khẽ: Cơ quan tớ bị giải thể rồi.

Cái bẫy và khoảng trống của sự quan tâm

Thím tôi đã hơn 70 tuổi, sống ở thôn quê. Mấy năm trước, thím thấy bà con trong xóm kháo nhau có công ty đưa xe tải về tặng quà tri ân ở trường tiểu học trong xã. Đã nghe cảnh báo chuyện bị lừa mua hàng “rởm” giá cao, thím tôi cẩn thận để hết tiền ở nhà. Thím bảo: Chỉ đến nhận quà rồi về, mất tiền sao được!