Cơ chế đặc thù thúc đẩy các dự án trọng điểm

Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược được xác định rõ trong Nghị quyết 43 của Quốc hội. Với các cơ chế đặc thù, lần đầu tiên trong lịch sử, 8 công trình giao thông trọng điểm quốc gia được triển khai đồng loạt trên cả nước.
Đoạn nền đường vành đai 4 Thủ đô Hà Nội đã thành hình tại vị trí giao cắt với quốc lộ 6 (giáp bến xe và ga tàu điện Yên Nghĩa).
Đoạn nền đường vành đai 4 Thủ đô Hà Nội đã thành hình tại vị trí giao cắt với quốc lộ 6 (giáp bến xe và ga tàu điện Yên Nghĩa).

Gỡ nút thắt triển khai dự án

Là một trong những dự án trọng điểm quốc gia, khi triển khai các dự án thành phần đường cao tốc bắc - nam đã nảy sinh nhiều bất cập. Trong đó công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, quy trình thủ tục cấp mỏ nguyên vật liệu rườm rà, giá nguyên vật liệu tăng cao… khiến một số dự án chậm tiến độ.

Bên cạnh đó, việc cung cấp nguyên vật liệu từ các mỏ khoáng sản chưa đáp ứng nhu cầu do nhiều dự án được triển khai cùng một thời điểm, hồ sơ cấp phép mỏ khoáng sản bị chậm trễ. Mặt khác, các dự án đường cao tốc bắc - nam đầu tư theo hình thức PPP (đối tác công - tư) rất ít, chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia vì còn vướng cơ chế, chính sách.

Ông Phạm Văn Khôi, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư và xây dựng giao thông Phương Thành cho biết, mặc dù các tỉnh nỗ lực tạo điều kiện cho chủ đầu tư có nguồn vật liệu thi công nhưng do các thủ tục không làm nhanh được nên vẫn chậm, cản trở tiến độ của các dự án giai đoạn 2. “Các doanh nghiệp, nhà đầu tư rất mong muốn đóng góp nguồn vốn tham gia các dự án hạ tầng theo hình thức PPP nhưng việc thiếu những cơ chế, chính sách đặc thù đã khiến họ gặp không ít khó khăn trong việc tham gia và triển khai dự án”.

Ông Hoàng Văn Cường (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội) đánh giá, những dự án đầu tư lớn, đặc biệt các công trình giao thông vướng mắc bởi rất nhiều yếu tố quy định của pháp luật mà không phù hợp với các lĩnh vực đầu tư chung đó. Chính vì vậy, việc có cơ chế đặc thù sẽ giúp các dự án thi công có thể áp dụng chung cơ chế để bảo đảm nhanh hơn.

Từ nhiều vướng mắc, Quốc hội đã có Nghị quyết số 43/2022/QH15, quy định 3 cơ chế đặc thù được áp dụng trong hai năm 2022 và 2023 về thực hiện chỉ định thầu, cấp phép khai thác mỏ và phân cấp quản lý thực hiện các tuyến đường cao tốc theo hình thức đầu tư công (trừ dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc bắc - nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025).

Các cơ chế đặc thù được thực hiện trong hai năm 2022, 2023 và được kéo dài đến năm 2024 với những dự án chưa hoàn thành theo quy định tại Nghị quyết số 110/2023/QH15 về phân bổ vốn Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Thời gian áp dụng cơ chế đặc thù không quá dài, nhưng đã mang lại những kết quả có thể đo lường, thống kê chi tiết ngay trong lĩnh vực có nhiều dự án thuộc Chương trình nhất, đó là giao thông vận tải.

Đẩy nhanh tiến độ dự án

Chỉ trong 3 năm trong và sau đại dịch, 635 km đường cao tốc bắc - nam đã hoàn thành nâng tổng chiều dài đường cao tốc cả nước lên 2.001 km. Đến tháng 4/2024, đường cao tốc bắc - nam giai đoạn 1 gần như hoàn thành. Bên cạnh đó, 5/7 công trình trọng điểm còn lại đều giải phóng mặt bằng đạt hơn 90%. Công tác thi công cũng đang nỗ lực đạt tiến độ cao nhất.

Kết quả này chính là nhờ các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 43 đã mở đường, tháo gỡ khó khăn cho các dự án. Ông Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải cho biết, 3 cơ chế chưa từng có tiền lệ đã được áp dụng. Thực tiễn triển khai các dự án trong 2 năm 2022, 2023 đã chứng minh các cơ chế này phát huy hiệu quả. “Ngành giao thông, các địa phương đã triển khai rất hiệu quả các dự án áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 43. Đặc biệt đã giúp tăng tính chủ động và tự chịu trách nhiệm cho các địa phương, bộ, ngành”, ông Huy khẳng định.

Điển hình như dự án đường vành đai 4 - Vùng thủ đô Hà Nội. Cơ chế phân cấp, phân quyền cho phép UBND các tỉnh làm chủ đầu tư dự án đi qua địa bàn tỉnh mình đã phát huy tinh thần tự chịu trách nhiệm, chủ động, sáng tạo của địa phương. Các nhà thầu được tạo thuận lợi đều cam kết rút ngắn tiến độ. Qua đó nâng cao tính hiệu quả triển khai dự án.

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, Chỉ huy trưởng gói thầu số 9, Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam: "Nhờ những thủ tục thuận lợi, chúng tôi có thể đẩy nhanh tiến độ dự án. Các nhà thầu tận dụng từng ngày, từng giờ để bứt tốc nhiều hạng mục. Nhà thầu đã huy động gần như 100% nhân sự, máy móc để đẩy nhanh tiến độ toàn dự án, quyết tâm đưa gói thầu về đích vào cuối năm 2025”.

Còn theo Ban Quản lý đầu tư xây dựng huyện Thanh Oai, khu tái định cư đã nhanh chóng được hoàn thiện tạo thuận lợi cho người dân di dời, trả mặt bằng cho dự án.

Cơ chế đặc thù cũng đã rút ngắn thời gian làm thủ tục khai thác khoáng sản, tránh đầu cơ, nâng giá vật liệu. Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nhận định, khi có cơ chế, địa phương làm ngay nên chỉ 4 tháng các hoạt động khai thác được cấp phép. Trong khi đó, nếu thực hiện theo các thủ tục thông thường phải mất từ 16 - 19 tháng. Vì vậy mà các dự án đều có thể đẩy nhanh tiến độ lên rất nhiều.

Thực tiễn triển khai các dự án, công trình cho thấy, việc áp dụng các cơ chế đặc thù cho dự án thuộc Nghị quyết số 43/2022/QH15, hay một số dự án quan trọng quốc gia khác đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Bộ Giao thông vận tải cũng đã nghiên cứu, trình Chính phủ cho phép áp dụng rộng rãi hơn các cơ chế này. Đây là một tín hiệu tích cực góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong bối cảnh hiện nay.

Có thể bạn quan tâm

Hàng tồn kho là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận chưa thể chuyển hóa thành tiền mặt. Ảnh: NAM ANH

Dòng tiền mới là phép thử

Dù lợi nhuận vẫn hiện hữu trên báo cáo tài chính, nhưng dòng tiền kinh doanh của nhiều doanh nghiệp bất động sản lại tiếp tục âm. Khoảng cách kéo dài giữa “lãi trên sổ sách” và “tiền thật” có thể biến thành áp lực thanh khoản, đặc biệt với doanh nghiệp có nợ ngắn hạn lớn.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh. Ảnh: NGUYỆT ANH

Nút thắt “tiêu chí” của dòng vốn xanh

Tín dụng xanh tại Việt Nam tăng trưởng tích cực nhưng chủ yếu tập trung vào các dự án lớn. Doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận do nút thắt tiêu chí về môi trường, dữ liệu và quản trị.

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: NAM ANH

“Hòn đá tảng” của thị trường chứng khoán

Trong các báo cáo phân loại thị trường hằng năm, tình trạng hết tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) liên tục được một công ty tài chính đa quốc gia (MSCI - Mỹ) nhắc đến như một hạn chế lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Mới nhưng không lạ

Có thể nói, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang ở giai đoạn phân hoá khốc liệt bậc nhất trong lịch sử. 

Nhiều ngân hàng lớn đang chuẩn bị triển khai các kế hoạch huy động vốn quy mô lớn qua kênh trái phiếu. Ảnh: NAM ANH

Sự đảo chiều trên thị trường trái phiếu

Ngân hàng vốn được xem là khu vực “khỏe” nhất trên thị trường vốn, nhưng nay cũng đã bước vào cuộc đua huy động trái phiếu với mức lãi suất tiệm cận lãi vay. Nhiều đợt phát hành trái phiếu gần đây của các ngân hàng ghi nhận lãi suất lên tới 8-9%/năm, cao hơn đáng kể so cùng kỳ năm trước.

Các hãng hàng không linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp để tiết giảm chi phí. Ảnh: KỲ DUYÊN

Kích cầu hàng không, du lịch để thúc đẩy tăng trưởng

Cú sốc giá nhiên liệu đặt các hãng hàng không và lữ hành đứng trước thử thách mới, không chỉ là cạnh tranh về giá mà phải xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải-lưu trú-dịch vụ-điểm đến và đặc biệt là phải xây dựng nền tảng phát triển bền vững để thích ứng tốt hơn trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi.

Đừng chủ quan với “hàng cơ bản”

“Hàng cơ bản” là khái niệm chỉ cổ phiếu (CP) của doanh nghiệp (DN) có vị thế đầu ngành, thương hiệu lớn và nền tảng kinh doanh vững chắc. Nhưng trong thời gian gần đây, không ít hàng cơ bản vẫn có thể giảm giá 15-20% chỉ trong thời gian ngắn, đưa không ít nhà đầu tư (NĐT) vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Tính đến nay, đã có 42 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất lại gặp áp lực

Khi tín dụng tăng nhanh còn tiền gửi tăng chậm, áp lực lãi suất bắt đầu quay lại hệ thống ngân hàng. Ở mặt khác, ngân hàng đang chịu áp lực phải bảo đảm mức lãi vay ở mức thấp nhất có thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy nền kinh tế.

Những dự án được đầu tư hạ tầng đồng bộ thường ghi nhận giá trị bất động sản tăng rõ rệt. Ảnh: NAM ANH

“Cơn sốt” kỳ vọng của bất động sản

Liên tiếp các dự án hạ tầng lớn được công bố, giá chào bán bất động sản tại nhiều nơi bị đẩy lên cao. Các chuyên gia cảnh báo, thị trường đang được dẫn dắt bởi kỳ vọng nhiều hơn nền tảng.

Các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng đồng loạt điều chỉnh hạ lãi suất. Ảnh: NAM ANH

Thế khó của ngành ngân hàng

Bước sang năm 2026, ngành ngân hàng đang hoạt động trong bối cảnh nhiều sức ép đan xen. Các ngân hàng một mặt phải thực hiện yêu cầu giảm lãi suất, mặt khác, mục tiêu tăng trưởng được điều chỉnh thấp hơn so với năm 2025.

Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2.

Nhiều vướng mắc ngăn bước các đại dự án

Nhiều dự án công nghiệp và hạ tầng quy mô lớn đang gặp khó trong việc đạt các mốc tiến độ đã đặt ra. Vướng mắc về mặt bằng, tái định cư và thủ tục liên quan vẫn là những lý do "muôn thuở".

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Sau 10 năm thí điểm, khuôn khổ pháp lý cho chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được hoàn thiện nhằm góp phần đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội, tăng thu nhập cho người lao động khi về hưu. Đây cũng là một công cụ tài chính hỗ trợ phát triển thị trường vốn trong dài hạn.

Doanh nghiệp giới thiệu Robot chữa cháy tại triển lãm quốc phòng. Ảnh: NAM HẢI

Thử nghiệm cho doanh nghiệp an ninh và quốc phòng

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) pháp lý cho doanh nghiệp đặc thù về an ninh và quốc phòng được đặt ra rõ nét trong Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước.

Công ty cổ phần Công nghệ HENO đã xuất sắc được vinh danh ở Hạng mục API - Financial Technology (Vietnam) với giải pháp Tingee by HENO.

Từ một ý tưởng “bình dân”

Nhiều sáng tạo công nghệ ở Việt Nam không sinh ra trong phòng thí nghiệm. Thậm chí có những thứ bắt đầu từ nhu cầu rất nhỏ ở quán phở, quán cà-phê, chợ dân sinh...

Người dân dùng điện thoại để truy xuất thông tin các sản phẩm nông sản. Ảnh: NAM ANH

Thúc đẩy tiêu dùng thông minh ở khu vực nông thôn

Vốn được xem là thị trường thứ cấp, khu vực nông thôn chủ yếu tiêu thụ hàng hóa giá rẻ và chất lượng không cao. Tiêu dùng thông minh đang và sẽ trở thành "lá chắn" để người dân bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Giao dịch vàng tại doanh nghiệp Phú Quý. Ảnh: TRẦN VIỆT

Người trả học phí sau cơn sốt tài sản

Giá thị trường giảm sâu, không khí trên các hội nhóm vàng, bạc trở nên căng thẳng. Nhiều người nắm giữ bạc rơi vào trạng thái hoang mang khi khoản lỗ lên tới hàng chục triệu đồng chỉ sau vài tuần.

Nhiều doanh nghiệp ngành gỗ và mỹ nghệ đã mạnh dạn đầu tư lớn cho công nghệ và máy móc phụ trợ. Ảnh: NAM ANH

Ngành gỗ và nội thất tìm kiếm mô hình đổi mới

Việt Nam hiện giữ vị trí xuất khẩu nội thất hàng đầu Đông Nam Á và đứng thứ hai thế giới. Sau nhiều năm gia công với vai trò là nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) cho đối tác nước ngoài, ngành gỗ và nội thất Việt Nam đứng trước bài toán tối ưu hóa lợi nhuận.

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU

Chuẩn mực mới của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới những chuẩn mực cao hơn và hội nhập sâu vào dòng vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt, trở thành chiến lược bứt phá để phát triển trong dài hạn.

Vietcombank đã gửi thư mời các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Ảnh: NAM ANH

Chu kỳ M&A ngân hàng năm 2026

Hàng loạt kế hoạch bán cổ phần và tìm đối tác chiến lược đang được các ngân hàng triển khai trước mùa đại hội cổ đông 2026. Sau nhiều năm tái cấu trúc, hoạt động này có thể trở thành động lực định hình lại cục diện hệ thống tài chính.

Tư vấn cho cá nhân và hộ kinh doanh tại Thuế Thành phố Hà Nội. Ảnh: NAM ANH

Tiếp tục hỗ trợ kê khai thuế cho hộ kinh doanh

Từ ngày 10/3/2026, Cục Thuế mở đợt cao điểm 15 ngày tuyên truyền và hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện các chính sách thuế mới thông qua chương trình “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” trên phạm vi cả nước.