Chủ động giữ vững vị thế xuất khẩu

Chuỗi cung ứng hiện đã trở thành xương sống của thương mại quốc tế, giúp các nền kinh tế trên thế giới kết nối và tối ưu hóa nguồn lực.

May quần áo xuất khẩu tại Công ty cổ phần Tổng Công ty may Bắc Giang (Bắc Ninh). (Ảnh: KHÁNH AN)
May quần áo xuất khẩu tại Công ty cổ phần Tổng Công ty may Bắc Giang (Bắc Ninh). (Ảnh: KHÁNH AN)

Tuy nhiên, đây cũng là nơi thử thách các giá trị bền vững, bởi với các quy định, yêu cầu mới về thẩm định chuỗi cung ứng của Liên minh châu Âu (EU), các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đứng trước nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị toàn cầu nếu không kịp thời thích ứng.

Nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các nền kinh tế lớn trên thế giới đang từng bước chuyển đổi cách tiếp cận quản lý chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm hiệu quả kinh tế và các giá trị phát triển bền vững.

Một số quốc gia thành viên của EU trong khoảng 2 năm trở lại đây đã ban hành và thực thi hàng loạt quy định pháp lý mới về việc giám sát, đánh giá và phòng ngừa các rủi ro liên quan đến quyền con người và môi trường trong chuỗi cung ứng (thường được gọi là thẩm định chuỗi cung ứng).

Đây là những quy định chặt chẽ nhất thế giới hiện nay, không chỉ áp dụng với các doanh nghiệp EU mà còn bao trùm lên cả chuỗi cung ứng toàn cầu. Với vai trò là “mắt xích” quan trọng, cung cấp nguyên liệu, logistics, nhân lực trong nhiều ngành như dệt may, da giày, điện tử, nông sản và thủy sản,... chắc chắn các doanh nghiệp Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng từ các quy định này.

EU vẫn là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, với kim ngạch khoảng 40-50 tỷ USD/năm, chiếm tỷ lệ đáng kể trong chiến lược đa dạng hóa thị trường.

Song, thẩm định chuỗi đang tạo ra những thách thức lớn trong việc duy trì chiến lược xuất khẩu, buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải tuân thủ cung cấp thông tin minh bạch về lao động, môi trường và quyền con người để duy trì hợp tác theo các quy định của EU.

Theo khảo sát do VCCI thực hiện gần đây, có tới 59,3% số doanh nghiệp và tổ chức liên quan hoạt động xuất khẩu sang EU chưa từng nghe nói đến các quy định về thẩm định chuỗi cung ứng, 36,6% chỉ mới nghe nói nhưng chưa hiểu cụ thể,...

Điều này cho thấy có khoảng cách rất lớn giữa những thay đổi chính sách đang diễn ra ở EU và mức độ sẵn sàng tại Việt Nam. Từ đó có thể dẫn tới giảm lợi thế cạnh tranh, nhất là khi các doanh nghiệp của Ấn Độ hay Indonesia đang đẩy mạnh tuân thủ ESG (môi trường, xã hội, quản trị).

EU vẫn là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, với kim ngạch khoảng 40-50 tỷ USD/năm, chiếm tỷ lệ đáng kể trong chiến lược đa dạng hóa thị trường.

Nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn, vi phạm các quy tắc trong quá trình hợp tác hoặc từ chối cung cấp thông tin có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng hơn như bị “cắt” đơn hàng, loại khỏi chuỗi cung ứng hoặc mất cơ hội mở rộng thị phần, thậm chí gián tiếp đối mặt với các vụ kiện thương mại quốc tế.

Để nắm vững yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng của EU, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (thuộc VCCI), TS Nguyễn Thị Thu Trang nhấn mạnh việc tăng cường thông tin về quy định này cho các bên liên quan tại Việt Nam. Đồng thời, các chủ thể cần chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức, năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng; có sự chuẩn bị thích ứng và tuân thủ, nhưng tránh chủ quan hoặc lo lắng quá mức.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, cần bảo vệ lợi ích lâu dài bằng việc tuân thủ nghiêm pháp luật Việt Nam về lao động và môi trường; rà soát, ngăn chặn kịp thời rủi ro vi phạm; lưu trữ đầy đủ giấy tờ, bằng chứng, chủ động phối hợp triển khai biện pháp thẩm định với đối tác. Cuối cùng, cần có sự trao đổi tích cực và phối hợp hợp lý trong thực hiện các biện pháp thẩm định khi đối tác yêu cầu.

Cần hành động sớm

Theo đánh giá của TS Nguyễn Thị Thu Trang, một trong những trở ngại lớn nhất của các doanh nghiệp hiện nay là thiếu đội ngũ tư vấn hội nhập, pháp lý chuyên sâu.

Do đó, để tránh bị tác động tiêu cực bởi các quy định mới ngày càng khắt khe của EU trong tiêu chuẩn hàng hóa, các hiệp hội, các tổ chức liên quan cần tăng cường hỗ trợ thông tin và đào tạo năng lực cạnh tranh cho hội viên qua kênh tuyên truyền rộng rãi với nội dung cụ thể, chuẩn xác cho từng nhóm đối tượng.

Các cơ quan quản lý nhà nước phải nhận diện, cảnh báo rủi ro vi phạm quyền lao động, môi trường ngay khi phát hiện qua thanh tra, kiểm tra...; đồng thời phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp xác minh, chứng thực tuân thủ để đồng hành duy trì và phát triển bền vững thị trường xuất khẩu quan trọng này.

Giám đốc Viện FNF Việt Nam Vanessa Steinmetz cho rằng, các yêu cầu mới của EU đang thay đổi để làm cho toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu trở nên minh bạch và bền vững hơn.

Có thể ban đầu, nhiều doanh nghiệp nghe về các quy định này sẽ thấy rất phức tạp, thậm chí lo lắng quá mức. Tuy nhiên, cốt lõi vẫn là việc tạo dựng niềm tin giữa nhà sản xuất, nhà cung cấp với người tiêu dùng.

Vì vậy, chỉ cần các doanh nghiệp thể hiện được sự minh bạch, trách nhiệm và quản trị tốt sẽ trở thành đối tác mạnh mẽ và cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, việc tăng cường hiểu rõ hơn về những thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu và có sự chuẩn bị sớm cho các quy tắc mới sẽ giúp định hình hoạt động xuất khẩu bền vững sang EU trong những năm tới.

Từ góc nhìn của ngành dệt may, một lĩnh vực chịu ảnh hưởng mạnh bởi các quy định mới về thẩm định chuỗi cung ứng, Chánh Văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Hoàng Mạnh Cầm khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam không thể chờ đợi, cần bắt tay vào hành động ngay. Bởi các đối tác EU hiện yêu cầu hồ sơ rất chi tiết về nguồn gốc nguyên liệu, điều kiện lao động và xử lý môi trường.

Mặc dù chi phí tuân thủ ban đầu có thể lớn, khiến doanh nghiệp “chùn bước”, nhưng đó là khoản đầu tư xứng đáng cho sự phát triển bền vững. Khi đã đáp ứng tốt, doanh nghiệp sẽ được đánh giá cao, ký được nhiều hợp đồng dài hạn.

Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp nâng cấp quản trị, vững vàng hơn trước những biến động thương mại toàn cầu trong tương lai. Rõ ràng, giải quyết các vấn đề nêu trên cần sự phối hợp của Chính phủ, trong đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chương trình đào tạo, quỹ hỗ trợ chuyển đổi xanh.

Các hiệp hội ngành nghề cần đóng vai trò là cầu nối, tổ chức thêm hội thảo để cập nhật thông tin cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, bản thân doanh nghiệp phải chủ động thích nghi, đẩy mạnh đầu tư vào hệ thống quản lý, nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với đối tác EU để chia sẻ kinh nghiệm.

Mặc dù chi phí tuân thủ ban đầu có thể lớn, khiến doanh nghiệp “chùn bước”, nhưng đó là khoản đầu tư xứng đáng cho sự phát triển bền vững. Khi đã đáp ứng tốt, doanh nghiệp sẽ được đánh giá cao, ký được nhiều hợp đồng dài hạn.

Đặc biệt, các quy định mới của EU cần được xem là xu hướng tất yếu nhằm giúp doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh, đủ sức hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu một cách minh bạch, bền vững, tiếp tục khẳng định vị thế của hàng hóa Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Dệt zèng, một sản phẩm du lịch đặc trưng của đồng bào A Lưới, giúp bà con giảm nghèo.

Lấy sinh kế làm gốc để giảm nghèo

Tại thành phố Huế, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững cùng các chương trình khác giai đoạn 2021-2025 tại hai xã miền núi Nam Đông và A Lưới đã từng bước giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao năng lực tự vươn lên của người dân.

Dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã hoàn thành giai đoạn 1.

Phấn đấu vận hành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Long Thành trong năm 2026

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa có ý kiến chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tập trung cao độ mọi nguồn lực, khẩn trương triển khai các hạng mục trọng điểm, bảo đảm tiến độ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, hướng tới mục tiêu đưa công trình vận hành đồng bộ trong năm 2026.

Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, làng nghề truyền thống phục vụ Tết được giới thiệu tại Triển lãm.

Triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ Tết Nguyên đán

Tối 28/1, tại Điểm du lịch Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Ứng Thiên khai mạc Triển lãm các sản phẩm, mẫu thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ mới, sáng tạo gắn với các hoạt động phục vụ Xuân Bính Ngọ 2026.

Nông sản Việt Nam thu hút đông khách quốc tế quan tâm tìm hiểu. (Ảnh: AGRITRADE)

Việt Nam tham dự Hội chợ Gulfood Dubai 2026

Hội chợ quốc tế về thực phẩm và đồ uống Gulfood 2026 diễn ra trong các ngày 26 đến 30/1 tại Trung tâm triển lãm Dubai Exhibition Centre, Dubai, UAE. Khu gian hàng Việt Nam do Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã tiếp đón hàng nghìn lượt khách ngay trong ngày đầu khai mạc (26/1).

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng chiều 28/1: Vàng miếng, vàng nhẫn tăng từng giờ, vượt 184 triệu đồng/lượng

Ngày 28/1, giá vàng trong nước, thế giới tăng dồn dập, vượt qua tất cả các kỷ lục được ghi nhận trước đó. Trong phiên sáng nay, giá vàng miếng SJC trong nước tăng 4,1 triệu đồng/lượng và tiếp tục điều chỉnh giá tăng thêm 2,8 đồng vào phiên chiều, đưa giá vọt lên mức 184,2 triệu đồng/lượng, cao nhất từ trước đến nay.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 28/1: Cổ phiếu ngân hàng và bất động sản bị bán mạnh, VN-Index giảm tiếp gần 28 điểm

Phiên giao dịch ngày 28/1, thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ. Các nhóm ngành cổ phiếu như ngân hàng, bất động sản... cùng hàng loạt cổ phiếu lớn giảm sàn kéo chỉ số VN-Index lao dốc, thủng ngưỡng 1.800 điểm. Dù lực cầu bắt đáy xuất hiện cuối phiên, VN-Index vẫn giảm 27,59 điểm, xuống mức 1.802,91 điểm.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc - Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là cửa ngõ quan trọng, góp phần đưa đảo ngọc trở thành điểm đến du lịch hàng đầu khu vực và quốc tế. Với vị trí chiến lược tại cực nam Tổ quốc, sân bay Phú Quốc đã và đang khẳng định vai trò then chốt trong việc kết nối Phú Quốc với thế giới, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Nguồn: THX/TTXVN)

Giá dầu lập đỉnh 15 tháng, kim loại quý kéo MXV-Index giảm mạnh

Thị trường hàng hóa vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động với diễn biến phân hóa. Áp lực chốt lời mạnh trên thị trường bạc và bạch kim đã góp phần kéo chỉ số MXV-Index giảm 1,7%, xuống còn 2.685 điểm, chấm dứt chuỗi tăng 5 phiên liên tiếp trước đó.

Ủy ban nhân dân xã Cà Ná (Khánh Hòa) dựng pa-nô tuyên truyền về quy hoạch các dự án trọng điểm để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong tương lai. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná

Ngày 28/1, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná - dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến của những sự kiện quốc tế. Việc đặc khu Phú Quốc là địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 là vinh dự lớn đối với đất nước, là cơ hội để Đảo Ngọc khẳng định vị thế trung tâm kinh tế-du lịch-đối ngoại tầm vóc khu vực và thế giới.

Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Lào làm việc tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Tăng cường hợp tác điện lực Việt Nam-Lào trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng

Những năm qua, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong kết nối hạ tầng hệ thống điện và trao đổi điện năng Việt Nam và Lào được đẩy mạnh, có thể coi là điểm sáng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước. Hiện tổng công suất từ các nhà máy điện tại Lào đã vận hành và bán điện về Việt Nam là 2.379MW.

Mỗi ngày có hàng trăm công nhân, thiết bị đang tập trung thi công các gói thầu thuộc dự án đường Động lực Điện Biên.

Hối hả trên công trình đường động lực Điện Biên

Nỗ lực vì mục tiêu hoàn thành Đường giao thông kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm dọc trục QL279, QL12 (gọi tắt là đường Động lực Điện Biên), suốt nhiều ngày qua hàng nghìn công nhân cùng máy móc, thiết bị miệt mài làm việc. Cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 vừa qua, công trường ngày đêm vẫn rầm rập tiếng máy, tiếng người…

Các giải pháp công nghệ cho ô-tô điện được trưng bày tại Triển lãm Thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc". (Ảnh: Thế Đại)

Kinh tế số thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng

Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh kiểm tra cơ sở kinh doanh của ông Trần Hữu Quyền ở phường Móng Cái 2.

Quảng Ninh: Bảo đảm bình ổn thị trường trong dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thực hiện tháng cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026; Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện và xử lý vi phạm với tổng số tiền phạt hơn 13 tỷ đồng. Góp phần bình ổn thị trường và bảo đảm sức khỏe cho nhân dân.

Ảnh minh họa.

Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index mất hơn 13 điểm trước áp lực từ nhóm bất động sản

Phiên giao dịch ngày 27/1, thị trường chứng khoán Việt Nam phân hóa rõ nét. Thanh khoản toàn thị trường giảm sâu, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt hơn 27.781 tỷ đồng. Áp lực điều chỉnh mạnh tại nhóm bất động sản cùng diễn biến bán ròng của khối ngoại đã kéo VN-Index giảm 13,22 điểm, xuống mức 1.830,5 điểm khi kết thúc phiên.

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

Theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội, từ năm 2026, Luật Đất đai bổ sung hai trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu, nhằm tháo gỡ vướng mắc tồn tại kéo dài trong công tác quản lý, sử dụng đất đai.