Theo dự kiến, đầu năm 2026, Cảng Hàng không quốc tế Long Thành sẽ được phấn đấu đưa vào khai thác. ACV đã báo cáo, lấy ý kiến cơ quan quản lý Nhà nước và các hãng bay về phương án phân chia khai thác giữa Cảng Hàng không quốc tế Long Thành và Tân Sơn Nhất.
Theo đó, tại hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (giai đoạn 1) dự kiến phương án khai thác đối với hai sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất; trong đó, Long Thành sẽ khai thác toàn bộ chuyến bay quốc tế (dài hơn 1.000 km và các chuyến do hãng hàng không chọn), các chuyến bay mới của tất cả các hãng hàng không mà sân bay Tân Sơn Nhất không thể tiếp nhận, các chuyến bay không theo lịch. Còn Tân Sơn Nhất sẽ khai thác tất cả các chuyến tàu bay code C (A321/320, B737…) hoặc các chuyến dưới 1.000km, các tiêu chí khai thác sẽ được rà soát lại sau 5 năm đầu khai thác.
Liên danh Incheon Airport (IAC) hiện đang là đơn vị tư vấn quản lý, khai thác sân bay Long Thành đã phân tích, đánh giá và đề xuất 2 phương án phân chia khai thác giữa hai sân bay.
Phương án 1, chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế về Long Thành, khi Long Thành chính thức khai thác giai đoạn 1 (năm 2026), Tân Sơn Nhất sẽ tập trung phục vụ hoàn toàn hoạt động bay nội địa. Sản lượng khách dự kiến sẽ đạt khoảng 29,5 triệu lượt/năm, hoạt động bay quốc tế được chuyển giao và khai thác tập trung tại Long Thành, sản lượng ước đạt 19,1 triệu lượt khách quốc tế/năm. Long Thành cũng tiếp nhận một phần nhỏ sản lượng nội địa, dự kiến khoảng 1,5 triệu lượt khách/năm để phục vụ kết nối trung chuyển.
Theo phương án này, tỷ lệ phân chia là Tân Sơn Nhất giữ 95% tổng lưu lượng nội địa, trong khi Long Thành đảm nhận 100% lưu lượng quốc tế, tạo nền tảng hình thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế tại khu vực phía nam.
“Ưu điểm của phương án này là tập trung hóa hoạt động khai thác quốc tế, tăng hiệu quả vận hành hệ thống và giảm chi phí; hình thành rõ nét vị thế của Long Thành là cảng trung chuyển quốc tế chính; hạn chế tối đa tình trạng hành khách phải di chuyển giữa hai sân bay (mất thêm tối thiểu 4,5 giờ và tiềm ẩn rủi ro nối chuyến, tránh gây nhầm lẫn cho hành khách về địa điểm bay); giảm áp lực về tình trạng mãn tải công suất trong dài hạn tại Tân Sơn Nhất, tránh phải điều chỉnh quy hoạch; tận dụng khả năng khai thác 24/24 giờ của Long Thành nhờ vị trí xa khu dân cư, không gây tiếng ồn. Tuy nhiên, phương án này có hạn chế là khiến hành khách ở Thành phố Hồ Chí Minh bay quốc tế chặng ngắn gặp bất tiện về quãng đường di chuyển”, một chuyên gia hàng không nhận xét.
Phương án 2, dự kiến sân bay Long Thành đảm nhận toàn bộ chuyến bay quốc tế đường dài, cùng với một phần lưu lượng nội địa phục vụ nhu cầu kết nối trung chuyển, với sản lượng hành khách quốc tế ước đạt khoảng 15,3 triệu lượt/năm (tổng sản lượng 16,8 triệu lượt hành khách/năm). Còn Tân Sơn Nhất tiếp tục khai thác các chuyến bay nội địa và một phần chuyến bay quốc tế cự ly ngắn, với sản lượng khách quốc tế ước đạt khoảng 3,8 triệu lượt/năm, tập trung chủ yếu vào các đường bay khu vực trong bán kính dưới 1.000 km.
Phương án này phân chia khai thác giữa hai cảng theo đặc thù cự ly đường bay, đồng thời tận dụng hạ tầng hiện hữu tại Tân Sơn Nhất trong giai đoạn đầu đưa Long Thành vào vận hành, tỷ lệ phân chia giữa hai cảng là: Long Thành khai thác 80% tổng lưu lượng quốc tế Tân Sơn Nhất khai thác 20% còn lại.
Liên danh Incheon Airport đánh giá phương án này thuận tiện cho hành khách tại trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh bay quốc tế chặng ngắn (trong khu vực) với khả năng tiếp cận sân bay tốt hơn; tận dụng cơ sở vật chất hiện hữu của Tân Sơn Nhất, giảm chi phí đầu tư, áp lực về công suất khai thác cho Long Thành trong ngắn hạn. Tuy nhiên, phương án này bị tăng cao chi phí vận hành do phải duy trì song song các nguồn lực để tổ chức khai thác quốc tế tại hai sân bay; gây nhầm lẫn cho du khách và hành khách đi chuyến bay quốc tế giữa hai sân bay; chính sách điều phối phức tạp và can thiệp thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước; phân mảnh mạng bay quốc tế gây gián đoạn luồng hành khách trung chuyển, làm suy yếu khả năng cạnh tranh của Long Thành trong vai trò cảng hàng không trung chuyển,...
Cục Hàng không Việt Nam bày tỏ sự nhất trí cao đối với phương án chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế thường lệ từ Tân Sơn Nhất về Long Thành nhằm bảo đảm thuận tiện trong tổ chức quản lý, khai thác, tối ưu hóa các nguồn lực, đưa Long Thành sớm trở thành cảng hàng không trung chuyển của khu vực, có thể cạnh tranh với các cảng hàng không lớn trên thế giới. Các hãng hàng không quốc tế cũng đồng thuận với phương án chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế theo lịch trình từ Tân Sơn Nhất về Long Thành để bảo đảm hiệu quả trong quản lý khai thác và tối ưu hóa nguồn lực.
Hiện nay, ACV và Tư vấn kiến nghị phương án chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế thường lệ từ Tân Sơn Nhất sang khai thác tại Long Thành, bảo đảm phát huy hiệu quả đầu tư dự án. Tuy nhiên, phương án này vẫn còn có ý kiến chưa hoàn toàn đồng thuận của một số hãng hàng không. Hãng hàng không Vietnam Airlines nêu ý kiến, tại Tân Sơn Nhất, để các hãng nội địa khai thác bay nội địa và bay quốc tế trong khu vực Đông Nam Á; tại Long Thành, các hãng nội địa khai thác bay quốc tế ngoài khu vực Đông Nam Á, các chuyến bay quốc tế và nội địa khác theo lựa chọn của các hãng. Các hãng hàng không nước ngoài khai thác toàn bộ tại Long Thành; trong dài hạn sẽ xem xét, điều chỉnh việc phân chia khai thác tùy thuộc sản lượng khách, khả năng tiếp nhận cũng như giao thông kết nối giữa hai sân bay.
Các hãng hàng không quốc tế đồng thuận với phương án chuyển 100% chuyến bay quốc tế theo lịch trình từ Tân Sơn Nhất về Long Thành để bảo đảm hiệu quả trong quản lý khai thác và tối ưu hóa nguồn lực, phát triển Long Thành trở thành trung tâm hàng không khu vực, có khả năng cạnh tranh với các cảng hàng không quốc tế lớn trên thế giới.
Bày tỏ sự cơ bản đồng thuận với ACV về phương án khai thác và chuyển đổi bay quốc tế sang Long Thành và ưu tiên các hãng hàng không Việt Nam khai thác nội địa tại Tân Sơn Nhất, tuy nhiên, hãng Bamboo Airways cũng đề xuất lộ trình chuyển đổi.
Theo đánh giá của ACV, dựa trên kinh nghiệm lâu năm, việc tập trung hoạt động bay quốc tế tại một cảng trung tâm duy nhất là yếu tố then chốt để hình thành và duy trì năng lực trung chuyển hàng không hiệu quả. Do đó, ACV nhấn mạnh, việc chuyển toàn bộ hoạt động khai thác quốc tế về Long Thành là giải pháp phù hợp, đúng xu hướng phát triển, đồng thời mang lại lợi ích lớn về kinh tế, khai thác và quy hoạch tổng thể hệ thống hàng không quốc gia.
