Các cơ quan chức năng cần sớm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ các dự án này để bảo đảm an toàn, ổn định đời sống người dân.
Nằm trong thung lũng, chung quanh là đồi núi giữa Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, cứ hễ mưa to kéo dài, gần 40 hộ dân ở thôn Kim Vân, xã Văn Lang lại bị ngập. Đợt mưa lũ lớn cuối năm 2025 đã làm nhà cửa của các hộ dân nơi đây bị ngập sâu hàng chục mét trong nhiều ngày, phải sơ tán, dựng lán ăn ở, sống tạm bợ.
Cuối năm 2025, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương khẩn trương xây dựng khu tái định cư để ổn định đời sống người dân.
Dự án bố trí dân cư thôn Kim Vân được người dân mong đợi, có tổng mức đầu tư khoảng 30,3 tỷ đồng, xây dựng tại khu vực Lũng Câu có địa hình đồi thấp, rộng khoảng 4ha, cách khu vực thường xuyên bị ngập lụt khoảng 2km, bảo đảm điều kiện sinh sống lâu dài, thuận lợi cho sản xuất, phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc triển khai dự án đến nay rất chậm, đang dừng ở bước điều chỉnh, cập nhật quy hoạch khu tái định cư vào quy hoạch chung của xã và tỉnh...
Đại diện chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp phía bắc tỉnh Thái Nguyên cho biết, khó khăn lớn nhất đối với dự án này là thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, xử lý tài sản trên đất rừng mất nhiều thời gian, chưa được bố trí vốn. Dự án triển khai chậm, mùa mưa bão năm 2026 đang cận kề, người dân thôn Kim Vân có thể sẽ phải chịu cảnh ngập lụt dài ngày.
Tại tỉnh Thái Nguyên, nhiều dự án bố trí dân cư cấp bách vùng thiên tai khác triển khai rất chậm. Điển hình là thôn vùng cao Khuổi Luông, xã Ba Bể có 38 hộ đồng bào dân tộc Dao sinh sống, phần lớn nhà ở nằm ven sườn núi, địa chất không ổn định.
Ông Bàn Văn Dất, Trưởng thôn Khuổi Luông chia sẻ: “Tình trạng sạt trượt đã xảy ra nhiều năm qua, đặc biệt nghiêm trọng trong các đợt mưa lớn gần đây uy hiếp trực tiếp đến tính mạng người dân trong thôn. Chúng tôi rất mong có khu dân cư mới để chuyển đến ở, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản”.
Năm 2024, thôn Khuổi Luông được lựa chọn đầu tư dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cấp bách từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương theo Quyết định số 1660/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Dự án có tổng mức đầu tư 48,6 tỷ đồng, do Ủy ban nhân dân huyện Ba Bể (trước đây) làm chủ đầu tư với yêu cầu hoàn thành và giải ngân toàn bộ vốn trước ngày 31/12/2025.
Trên thực tế, đến hết năm 2025 dự án mới giải ngân được khoảng 29,8 tỷ đồng, không đạt tiến độ đề ra. Cả khu tái định cư vẫn ngổn ngang, hầu như chưa có hạng mục kỹ thuật nào được hoàn thành, trong khi đó gần 40 hộ dân Khuổi Luông hằng ngày mong chờ được chuyển đến khu tái định cư để làm nhà, ổn định cuộc sống, bảo đảm an toàn trước thiên tai.
Nguyên nhân chủ yếu do trong năm 2025, trên địa bàn liên tục xảy ra mưa lớn, lũ lụt, sạt lở trên diện rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thi công, nhiều vật tư, thiết bị bị hư hỏng, cuốn trôi. Một số vướng mắc trong quy hoạch, bố trí quỹ đất tái định cư cũng khiến việc triển khai dự án gặp khó khăn. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cấp bách Khuổi Luông được bàn giao cho Ủy ban nhân dân xã Ba Bể làm chủ đầu tư, nhưng việc triển khai rất chậm.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ba Bể Nguyễn Đức Dũng, dự án hết thời gian thực hiện từ năm 2026, nhưng đến nay vẫn còn dang dở, chưa giải ngân hết vốn, nếu không được kéo dài thời gian thực hiện thì theo quy định, nguồn vốn chưa giải ngân sẽ phải hoàn trả ngân sách Trung ương. Đây đang là khó khăn đối với địa phương.
Trên địa bàn các xã Chợ Rã, Nam Cường và Quảng Bạch đang triển khai 3 dự án bố trí dân cư cấp bách vùng thiên tai, tái định cư cho hàng trăm hộ gia đình có nguy cơ sạt lở rất cao. Tổng mức đầu tư của 3 dự án khoảng 124 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến hết năm 2025 mới giải ngân được khoảng 75,4 tỷ đồng và đang triển khai dang dở, đồng thời, từ năm 2026 không thể tiếp tục triển khai vì hết thời gian thực hiện dự án.
Khắc phục vấn đề này, ngày 31/12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Văn bản số 7980/UBND-CNN&XD đề nghị các bộ, ngành liên quan báo cáo Chính phủ cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân nguồn vốn đến hết ngày 30/6/2026 nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và sự an toàn cho người dân vùng bị ảnh hưởng bởi thiên tai.
Trước tình trạng chậm trễ tại các dự án di dời dân vùng sạt lở, ngày 1/4 vừa qua, Thường trực Tỉnh ủy Thái Nguyên ban hành Văn bản số 902-CV/TU chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương rà soát toàn diện các dự án trên địa bàn toàn tỉnh, làm rõ tiến độ, khối lượng thực hiện, tỷ lệ giải ngân để tập trung tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư và nguồn lực. Đồng thời đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh tiến độ, cơ chế thực hiện (nếu cần thiết) nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách Trung ương, tránh thất thoát, lãng phí; tăng cường kiểm tra, giám sát, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đối với các dự án chậm tiến độ; kịp thời chấn chỉnh, xử lý các tồn tại, hạn chế nhằm đẩy nhanh thi công, giải ngân, bảo đảm hoàn thành các dự án trước thời điểm mùa mưa năm 2026. Trước mắt, các địa phương khẩn trương đánh giá mức độ nguy hiểm tại các khu vực nguy cơ sạt lở, chủ động triển khai phương án di dời, bố trí nơi ở tạm bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho các hộ trong vùng nguy cơ cao; tuyệt đối không để người dân tiếp tục sinh sống trong khu vực mất an toàn.
