Việc ưu tiên đầu tư, nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông gắn với các công trình thiết yếu không chỉ tạo thuận lợi cho người dân, đồng bào dân tộc thiểu số đi lại, giao thương mà còn mở ra động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương.
Nhằm bảo đảm kết nối thông suốt, hiệu quả giữa các xã với hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ và đường liên xã, Lào Cai chú trọng phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, gắn kết các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khu dân cư, điểm du lịch, khu kinh tế cửa khẩu với mạng lưới giao thông liên vùng, liên tỉnh. Tỉnh ưu tiên đầu tư kiên cố hóa các tuyến đường từ xã đến thôn, đường trục thôn và đường nội bộ khu dân cư, qua đó thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu và cải thiện đời sống nhân dân, nhất là tại khu vực biên giới, vùng khó khăn.
Những năm qua, Lào Cai đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách quan trọng để phát triển hạ tầng giao thông. Trong đó, giao thông nông thôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới, cải thiện đời sống người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cùng với đó, tỉnh triển khai hiệu quả phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, ưu tiên bố trí nguồn lực để mở rộng, kiên cố hóa hệ thống đường giao thông nông thôn, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội và từng bước làm thay đổi diện mạo nông thôn.
Đến nay, mạng lưới giao thông nông thôn của tỉnh đã được đầu tư xây dựng tương đối đồng bộ, đáp ứng cơ bản nhu cầu đi lại của người dân. Toàn tỉnh có 15.013 km đường giao thông nông thôn, gồm các tuyến liên xã, trục xã, trục thôn, ngõ xóm và đường trục chính nội đồng. Trong đó, 11.036 km đã được nhựa hóa, bê-tông hóa, đạt 73%; còn lại 3.977 km là đường cấp phối, đường đất.
Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã huy động, lồng ghép hơn 4.598 tỷ đồng để phát triển giao thông nông thôn; trong đó, ngân sách nhà nước chiếm 3.546 tỷ đồng, nhân dân đóng góp khoảng 1.380 tỷ đồng. Từ nguồn lực này, toàn tỉnh đã kiên cố hóa 3.850 km đường (bao gồm làm mới và mở rộng), xây dựng 3.560 công trình thoát nước, mở mới gần 500 km nền đường. Những kết quả đó góp phần quan trọng nâng cao chất lượng hạ tầng, cải thiện điều kiện đi lại và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội khu vực nông thôn miền núi.
Đồng chí Nông Thu Hà, Bí thư Đảng ủy xã Khánh Hòa cho biết: Hiện xã vùng cao Khánh Hòa có gần 19 km đường trục xã, 120 km đường liên thôn (có 93 km đã được bê-tông ). Nhiều tuyến về các thôn Kim Long, Làng Chạp, Ngòi Thắm, Làng Mường dài cả chục km, được bê-tông hóa. Để đạt mục tiêu “cứng hóa” 100% các tuyến giao thông nông thôn, xã tập trung vận động nhân dân hiến đất để làm đường, vận động người dân, các tổ chức đóng góp phần đối ứng với ngân sách tỉnh, ngân sách xã, để thực hiện mở rộng mặt đường, làm nền đường bê-tông nông thôn ngay trong năm 2026. Đặc biệt, xã đã làm tốt công tác dân vận trong giải phóng mặt bằng, không dùng ngân sách để hỗ trợ đền bù. Ngay trong tháng 3/2026, xã tổ chức san tạo mặt bằng, rải đá dăm cấp phối, mở rộng nền đường tại thôn Làng Mường từ 3m lên 5m. Chỉ trong một ngày, hơn 100 cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang và người dân đã hoàn thành tuyến đường dài 250m.
Tuy nhiên, giao thông nông thôn Lào Cai vẫn còn không ít hạn chế. Quy mô kỹ thuật của nhiều tuyến đường còn thấp, chủ yếu đạt cấp B, C, D, chiếm khoảng 89% tổng chiều dài, chưa đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng. Một số tuyến xuống cấp, hư hỏng cục bộ, ảnh hưởng đến an toàn giao thông; khả năng chống chịu thiên tai còn hạn chế. Nhiều thôn, bản đặc biệt khó khăn mới chỉ bảo đảm giao thông cho xe máy, cần tiếp tục được đầu tư mở rộng. Nguyên nhân chủ yếu do địa hình phức tạp, chia cắt, dân cư thưa thớt, khó khăn trong huy động nguồn lực; cùng với đó là tác động của thiên tai, mưa lũ, sạt lở đất.
Đồng chí Phí Công Hoan, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai cho biết, giai đoạn 2026- 2030 tỉnh sẽ đầu tư xây dựng mở mới, nâng cấp ít nhất 350 km đường liên xã, đường kết nối từ các tuyến quốc lộ, đường tỉnh đến trung tâm các xã với cấp thiết kế đạt tiêu chuẩn tối thiểu cấp V miền núi. Đến hết năm 2030, tỷ lệ đường giao thông nông thôn trên địa bàn các xã được nhựa hóa, bê-tông hóa đạt hơn 80% theo tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Đồng thời xây dựng ít nhất 100 cây cầu bê-tông, cầu thép với quy mô phù hợp để thay thế các cầu treo cũ, cầu tạm, cầu yếu, ngầm tràn bị hư hỏng tại vị trí qua sông, suối chưa được đầu tư xây dựng cầu. Tỉnh sẽ hỗ trợ mở mới, mở rộng nền đường, kiên cố hóa mặt đường bê-tông (gồm làm mới và cải tạo mở rộng mặt đường cũ), xây dựng công trình thoát nước (cống, rãnh dọc) cho ít nhất 2.500 km đường giao thông nông thôn.
Đáng chú ý, thời gian vừa qua tỉnh đang triển khai cơ chế “Nhân dân làm, nhà nước hỗ trợ” theo hướng phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Ngân sách nhà nước, đặc biệt là cấp tỉnh và cấp xã, giữ vai trò dẫn dắt trong đầu tư các tuyến đường trọng điểm có tính kết nối cao; đồng thời, tăng cường lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn hợp pháp khác, tránh đầu tư dàn trải, nâng cao hiệu quả và tính bền vững. Với những giải pháp đồng bộ, quyết liệt, hệ thống giao thông nông thôn của Lào Cai tiếp tục được hoàn thiện, tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, từng bước đưa địa phương trở thành trung tâm kết nối giao thương của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ.
