Ngày 17/4, tại Trung tâm hội nghị tỉnh Cao Bằng, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng phối hợp Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, Bộ Xây dựng tổ chức hội thảo khoa học: “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”.
Thiên tai gây thiệt hại nặng nề
Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, từ năm 2021 đến năm 2025 tại tỉnh Cao Bằng đã xảy ra 90 đợt thiên tai, mưa lũ gây thiệt hại khoảng 5.918 tỷ đồng.
Trong đó, riêng trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 22 đợt thiên tai, với tổng thiệt hại ước tính hơn 4.200 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và đời sống dân sinh trên diện rộng.
Hai trận lụt liên tiếp xảy ra cuối tháng 9, đầu tháng 10/2025 khiến nhiều khu dân cư ở các phường trung tâm tỉnh Cao Bằng và nhiều khu vực khác trong tỉnh bị ngập sâu trong nước, thiệt hại nặng nề.
Trong các đợt mưa lớn xảy ra trong tháng 9 và tháng 10/2025, lượng nước từ thượng nguồn đổ về ước tính khoảng 520 triệu m3. Với đặc điểm địa hình dốc, hệ thống sông suối ngắn, lượng nước này tập trung trong thời gian ngắn đã tạo áp lực rất lớn lên toàn bộ hệ thống thoát lũ.
Đồng chí Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng chia sẻ, hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” được tổ chức tại Cao Bằng trong bối cảnh này mang ý nghĩa thiết thực.
Đây không chỉ là diễn đàn trao đổi, mà là cơ hội để hệ thống hóa lại cách tiếp cận, kết nối giữa thực tiễn địa phương với tri thức khoa học và kinh nghiệm quốc tế, từ đó hình thành các giải pháp cụ thể có thể triển khai.
Cách tiếp cận phù hợp thích ứng biến đổi khí hậu không phải là xử lý từng điểm riêng lẻ, mà là quản lý rủi ro theo toàn bộ hệ thống. Trong đó, tư duy “sống cùng nước” cần được cụ thể hóa thành cách tổ chức lại không gian phát triển và hệ thống vận hành.
Quy hoạch cần thực hiện theo lưu vực sông, thay vì chỉ theo địa giới hành chính. Hành lang thoát lũ cần được bảo vệ. Không gian đô thị cần hạn chế mở rộng vào khu vực có nguy cơ cao. Cùng với đó, dữ liệu và công nghệ cần được sử dụng hiệu quả hơn để phục vụ dự báo, cảnh báo và điều hành phòng chống thiên tai, mưa lũ, ngập lụt, bảo đảm an toàn về người và tài sản của nhân dân.
Xây dựng “lãnh thổ thông minh-sống cùng nước”
Trong bối cảnh thiên tai mưa lũ diễn biến phức tạp, hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” với sự tham gia, đóng góp ý kiến của đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ và quản trị đô thị đã đề xuất nhiều giải pháp hữu ích nhằm xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đại diện Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng chia sẻ, các ý kiến, tham luận tại hội thảo tập trung vào 4 trụ cột chính gồm: quy hoạch không gian, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ dữ liệu và thể chế quản trị.
Trong lĩnh vực quy hoạch, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi sang phương pháp quy hoạch dựa trên rủi ro, gắn với nguyên tắc “thuận thiên” và “sống cùng nước”, đồng thời đề xuất tổ chức không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm và phân vùng theo sức chịu tải sinh thái.
Trong lĩnh vực công nghệ, các ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số thông qua việc tích hợp các nền tảng GIS, CIM và bản sao số đô thị (Digital Twin), kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai theo thời gian thực.
Hiện nay, Cao Bằng không chỉ đang đối diện với thách thức, mà cũng đang đứng trước cơ hội để đi trước, thử nghiệm trước và định hình trước một hướng đi mới cho đô thị miền núi Việt Nam.
Về lâu dài, các giải pháp được tổng kết từ hội thảo được kỳ vọng sẽ trở thành tài liệu tham chiếu có giá trị cho các đô thị khu vực trung du và miền núi phía bắc, góp phần xây dựng mô hình phát triển đô thị “lãnh thổ thông minh-sống cùng nước”, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, khốc liệt.
