Ẩn sâu trong những cánh rừng rộng lớn nằm ở phía bắc Mông Cổ, dọc theo biên giới với Nga là nơi sinh sống của những người Dukha, hay còn có tên gọi khác là Tsaatan. Từ hàng nghìn năm nay, do thời tiết nơi đây vô cùng lạnh giá, khó có thể trồng trọt nên người Dukha chủ yếu sống nhờ vào đàn tuần lộc. Họ nuôi chúng để lấy sữa và thịt, dùng chúng làm phương tiện đi lại hoặc trao đổi lương thực với nhau. Đây là bộ tộc du mục chăn nuôi tuần lộc cuối cùng của Mông Cổ.
Ông Erdenebat Chuluu, 55 tuổi, đã sống với truyền thống chăn nuôi tuần lộc bắt nguồn từ nhiều thế kỷ trước của tổ tiên Dukha. Ông Chuluu cho biết: “Vùng núi tuyết với địa hình khúc khuỷu tại đây là vương quốc của người Dukha. Nhờ đời sống tách biệt với thế giới bên ngoài, chúng tôi tránh được nhiều biến động xã hội. Công việc chính hằng ngày của người Dukha là chăn nuôi tuần lộc. Mỗi năm, chúng tôi đưa đàn gia súc di chuyển từ nơi này sang nơi khác vài lần để tìm kiếm đồng cỏ mới. Do đó, cuộc sống của hầu hết người Dukha là cuộc sống du mục”.
Không chỉ chăn nuôi tuần lộc, người Dukha còn kiếm sống nhờ vào việc săn bắt thú rừng như nai sừng tấm hay hươu đỏ để lấy thịt và da, sau đó đem đi bán. Dù vậy, do những quy định về hạn ngạch săn bắt từ thời Liên Xô (trước đây) nhằm bảo đảm duy trì số lượng động vật hoang dã bị hủy bỏ, nên việc săn bắt trở nên quá mức, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho thiên nhiên. Chính phủ Mông Cổ thời gian qua đã ban hành một lệnh bảo tồn, cấm mọi hành vi săn bắt trái phép trên vùng đất của người Dukha. Nhà chức trách cũng chỉ định phần lớn đất của người Dukha sẽ bị quy hoạch thành một phần của dự án Công viên quốc gia nhằm bảo vệ hệ sinh thái bị tàn phá trong nhiều thập niên trước.
Lệnh cấm của Chính phủ khiến 280 người Dukha trong 59 hộ gia đình đối mặt nguy cơ đánh mất truyền thống chăn nuôi tuần lộc và săn bắt thú rừng. Để bù đắp, Chính phủ Mông Cổ đã đưa ra chính sách trợ cấp hằng tháng cho người chăn nuôi tuần lộc để giúp họ trang trải cuộc sống. Dù vậy, người Dukha cảm thấy họ như bị mất đi một phần bản sắc văn hóa. Naran Erdene Bayar, 26 tuổi, chia sẻ: “Đi săn là điều chứng tỏ bản thân của một người đàn ông Dukha. Hơn thế, không còn được đi săn, tôi có cảm giác như đã mất đi điều gì đó khi không thể tới bất kỳ nơi nào tôi muốn trên mảnh đất vốn do tổ tiên truyền lại”.
Ông Erdenebat Chuluu cho biết, cùng số tiền trợ cấp, Chính phủ đề nghị người Dukha chuyển đến các ngôi làng khác hiện đại hơn, chấm dứt cuộc sống du mục với đàn tuần lộc và những túp lều trong rừng. Trong khi đó, từ hàng nghìn năm nay, người Dukha đã chăn nuôi và thuần hóa tuần lộc. Đây không phải chỉ là thói quen mà đã trở thành truyền thống, một nét văn hóa độc đáo tượng trưng cho người Dukha. Do đó, ông Chuluu bày tỏ ước muốn có thể duy trì truyền thống chăn nuôi tuần lộc và săn bắt như tổ tiên của mình.
Trong khi đó, ông Tumursukh Jal, nhân viên kiểm lâm Công viên quốc gia Mông Cổ, người lớn lên trong vùng và hiểu rõ lịch sử Dukha bày tỏ sự đồng tình với kế hoạch của Chính phủ. Ông nhấn mạnh mức độ trầm trọng của việc săn bắt quá mức. Ông Jal hy vọng người dân Dukha có thể hiểu rõ tình hình, từ đó có ý thức để bảo vệ thiên nhiên. Tuy vậy, nhiều người lo lắng với những chính sách mới của Chính phủ Mông Cổ, hình ảnh độc đáo về những em bé trên lưng những chú tuần lộc, hay cảnh tượng lùa đàn tuần lộc về nhà trong cánh rừng rộng lớn sẽ chỉ còn lại trong ký ức.
