Đậu béo ngậy, thanh mát cho thu nhập tiền triệu
Đậu phụ truyền thống ở Hạ Mỗ vốn nức tiếng với độ béo ngậy, thanh mát. Nhìn tưởng đơn giản nhưng để làm ra những mẻ đậu tươi mát phải rất kỳ công. Ông Nguyễn Kim Dự (cụm 2 Hạ Mỗ) cho biết, đã gắn bó với nghề này được hơn 40 năm. Hằng ngày khi mọi người còn đang say giấc, ông đã dậy chuẩn bị. Ông thường ngâm đỗ trước 6 đến 8 tiếng đồng hồ rồi cho vào máy xay và lọc bỏ bã. Trong khi các nhà đã sắm máy móc để làm đậu thì ông Dự vẫn giữ những vật dụng cũ kỹ từ ngày xưa. Ông đổ từng chút đỗ một vào máy nghiền, sau đó dùng một cái nồi to và sâu để đun nước đậu. Khi nước đã sôi, ông lấy một chiếc thìa dài vớt từng chút bọt ra, rồi bỏ ít muối vào nồi nước để đậu thêm đậm đà. Tiếp theo, ông cho nước chua được để từ hôm trước vào và khuấy đều. Đậy nắp nồi và giữ ấm đậu từ 5 đến 10 phút. Chờ sau khi đậu đông lại thì gạn bỏ nước trong, còn cái đậu thì cho vào khuôn và ép đậu.
Đậu mới ra lò nóng hổi, có mầu sữa ngà ngà, béo múp trông rất hấp dẫn. Những bìa đậu to thường được bán giá 5 nghìn đồng, còn những bìa nhỏ 3 nghìn đồng. Đậu Hạ Mỗ còn được bán ở các khu chợ xa như chợ Pháo đài Láng, chợ Xanh, chợ Nghĩa Tân, chợ Đồng Xuân…, ngoài ra còn được cung cấp cho các nhà hàng và những dịp cưới hỏi. Phải nói rằng, đậu Hạ Mỗ mỗi ngày đã cung cấp cho Hà Nội một số lượng lớn. Theo chia sẻ của những người làm nghề như ông Cao Văn Đoàn ở cụm 10 thì mỗi ngày bán được 1.000 bìa đậu, bà Nguyễn Thị Mỵ - cụm 3 mỗi ngày được khoảng 200 bìa, ông Lộc ở cụm 3 được 300 bìa/ngày, còn bà Đặng Thị Chanh ở cụm 1 thì 100 bìa/ngày.
Bà Hoàng Thị Uyên (cụm 10 Hạ Mỗ) tâm sự, mọi người ai cũng nghĩ nghề này nhàn, chỉ cần ngồi ở nhà làm xong đem đi bán. Nhưng có ai biết, trong khi mọi người đi ngủ chúng tôi lại phải dậy sớm để cặm cụi làm đậu. Nhìn bìa đậu trông rất đơn giản nhưng quy trình làm ra những mẻ đậu rất phức tạp và tỉ mỉ. Bà Uyên đã gắn bó với nghề rất lâu năm, bất kể xuân, hạ, thu, đông dù thời tiết có ra sao, nắng, lạnh, mưa, bão, bà vẫn rong ruổi khắp khu chợ Nghĩa Tân để bán đậu. Mỗi ngày bà đều làm hơn 700 bìa đậu - một số lượng tương đối lớn, có khi đắt khách, có khi cũng vãn khách. “Có những lúc cảm thấy rất mệt nhưng nghĩ đến các con, tôi lại cố gắng. Tôi rất yêu quý nghề làm đậu này vì nó đã làm cho cuộc sống của gia đình sung túc hơn”, bà Uyên bộc bạch.
Theo thống kê của UBND xã Hạ Mỗ, hiện có 484 hộ gia đình làm đậu trong tổng số 2.518 hộ ở địa phương. Hằng tháng nhờ vào việc bán đậu, mỗi nhà thường thu nhập được hơn 50 triệu đồng. Các nhà sản xuất cung cấp đậu đi khắp nơi thu nhập hằng tháng cũng được khoảng 70 triệu đồng. Còn theo nhiều thực khách từ các địa phương khác, khi thưởng thức món đậu nổi tiếng của xã Hạ Mỗ, họ đều tấm tắc khen ngon và cũng mua đem về rất nhiều.
 |
| Bà Nguyễn Thị Mỹ với hàng cháo nhỏ ở đầu ngõ. |
Món cháo ăn bằng đũa
Hạ Mỗ còn có món cháo se nức tiếng thơm ngon với cách ăn lạ gây… thương nhớ. Ở nhiều nơi trên khắp mọi miền, cháo luôn được ăn bằng thìa. Thế nhưng khi đến làng Hạ Mỗ, người ta sẽ phải dùng đũa để thưởng thức món cháo se. Cháo nơi đây cũng được khen là đặc, sánh quyện hơn cả.
Cháo se là nghề truyền thống của Hạ Mỗ từ lâu đời nhưng hiện nay chưa đến 10 hộ gia đình còn làm, theo chia sẻ của ông Nguyễn Xuân Việt, Trưởng ban văn hóa xã. Ông Việt nhấn mạnh, đây là nghề tạo nên rất nhiều dấu ấn cho ẩm thực của Hạ Mỗ. Nhiều người ở đây biết làm cháo se, từ người trẻ cho đến những người già. Món này luôn xuất hiện trong những bữa cơm đãi khách, trong đám cưới và các dịp lễ của bà con.
Bà Nguyễn Thị Mỹ (79 tuổi, ở cụm 4 Hạ Mỗ) đã hơn 20 năm nấu món cháo se, đôi tay già nua năm tháng lăn từng chút, từng chút một những con se mập mạp và đều đặn thả vào nồi cháo. Khi cháo chín, bà mở nắp nồi, cháo tỏa ra mùi thơm ngào ngạt, những con xe to tròn mập mạp nhìn rất ngon mắt. Bà Mỹ múc từng muỗng một ra những cái xô to để đem ra đầu ngõ bán. Vì cháo sánh và đặc nên mọi người thường dùng đũa để ăn. Bà Mỹ thường bán cháo với giá 10 nghìn đồng/cốc to, 5 nghìn đồng/cốc nhỏ, mỗi ngày bán được 150 cốc cháo. Bà bán hàng từ lúc gần 5 giờ sáng ở ngay đầu ngõ. Người ở các xã lân cận như Hồng Hà, Thượng Mỗ, Thọ Xuân, Tân Lập... thường đến sớm để mua. Mỗi tháng bà Mỹ thu nhập được gần 30 đến 40 triệu đồng.
Chị Nguyễn Thị Huyền ở cụm 2 xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng cho biết, gia đình rất thích ăn cháo của bà Mỹ, chị thường phải dậy rất sớm để xuống mua cháo se bởi cháo bà Mỹ rất đông khách. Có hôm xuống muộn thì bà đã bán hết cháo rồi. Bác Lê Thị Tuyết Nhung (cụm 8 xã Thọ Xuân, huyện Đan Phượng) cũng bảo, cháo bà Mỹ ăn rất ngon và rất nhiều thịt, chồng tôi rất thích ăn cháo bà làm.
Về hai món cháo se và đậu phụ nổi tiếng của Hạ Mỗ, Chủ tịch UBND xã - ông Bùi Tất Thêm cho biết, mục tiêu hiện nay của xã là xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP thực phẩm sạch đưa ra thị trường an toàn và phát triển du lịch trải nghiệm làm đậu, làm cháo se. Trước mắt sẽ tập trung vào đối tượng học sinh, sinh viên, du khách nội thành Hà Nội.
