Khó “hút” lao động phổ thông
Nhận định về thị trường việc làm quý IV-2017, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, ba tháng cuối năm 2017, nhu cầu nhân lực trình độ phổ thông (PT) và cao đẳng (CĐ), đại học (ĐH) của các DN tiếp tục tăng. Nhóm thương mại - dịch vụ (bán hàng trong siêu thị, marketing, chăm sóc khách hàng...) vẫn sẽ thu hút nhiều nhân lực. Các DN trả lương dựa trên cơ sở mặt bằng chung cộng với chế độ đãi ngộ. Mức lương phổ biến từ năm đến bảy triệu đồng/tháng dành cho những vị trí việc làm ổn định (kế toán, nhân viên văn phòng, lễ tân, công nhân...). Nhiều công việc có mức lương từ bảy đến 10 triệu đồng/tháng áp dụng đối với LĐ có trình độ và chịu được áp lực cao. Tuy nhiên, việc tuyển dụng LĐ không mấy dễ dàng, đặc biệt là LĐ PT.
Liên tiếp trong các phiên giao dịch gần đây tại Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội, nhiều DN ở các khu công nghiệp (KCN) Quang Minh, Bắc Từ Liêm và nhiều DN nhỏ và vừa đã gửi đăng ký thông báo nhu cầu tuyển dụng LĐ. Tuy nhiên, phần lớn LĐ đến sàn giao dịch có trình độ ĐH, CĐ đòi hỏi tìm vị trí văn phòng, nhân viên kế toán với mức lương cao. Trong khi đó, nhu cầu LĐ để gia công các đơn hàng xuất khẩu đã ký đang “nóng lên” trong những tháng cuối năm 2017. “Có đến hơn 90% vị trí việc làm mà DN cần tuyển dụng chỉ đòi hỏi LĐ có trình độ PT, trong khi LĐ trình độ này đến trung tâm tìm việc lại ít”, ông Vũ Quang Thành cho biết.
Theo đại diện một số DN, thời gian này họ khó thu hút được LĐ, dù đã thông báo tuyển LĐ cả tháng trời. DN kiên trì tham gia phiên giao dịch việc làm, nhưng có ngày chỉ nhận được vài bộ hồ sơ. Chị Nguyễn Thị Huyền Trang, phụ trách khối Nhân sự tổng hợp, chuỗi siêu thị Unikmart cho biết, cuối tháng 10-2017, công ty có nhu cầu mở thêm một siêu thị, nên cần tuyển 10 nhân viên bán hàng và thu ngân. Vị trí này chỉ cần LĐ tốt nghiệp THPT, trung thực và gắn bó với công việc. Mức lương khởi điểm từ ba đến năm triệu đồng/tháng, chưa tính thưởng theo doanh số, phụ cấp và ăn trưa. “Ở vị trí bán hàng siêu thị, nhiều người không muốn gắn bó lâu dài, thường chỉ làm ba đến sáu tháng. Việc bán hàng chỉ là để trải nghiệm rồi tìm công việc khác lương cao, thay vì tận tâm để có cơ hội phát triển”, chị Trang chia sẻ.
Các DN có nhu cầu tuyển dụng LĐ kỹ thuật trình độ PT cũng rất gian nan, mặc dù đưa ra mức lương ban đầu khá cao. Đơn cử, Công ty CP Sáng ban mai cần tuyển nhân viên kỹ thuật điện. Theo anh Nguyễn Văn Khánh, Trưởng Văn phòng miền bắc của công ty, nhân viên kỹ thuật điện có mức lương sáu triệu đồng/tháng, hỗ trợ công tác phí 120.000 đồng/ngày khi đi lắp đặt. Ngoài ra, còn được hỗ trợ khi giãn giờ làm, tăng ca, xăng xe, điện thoại, tổng thu nhập mỗi tháng khoảng tám triệu đồng. Nhưng ở ngành nghề này, nhiều DN có nhu cầu nhân lực nên cung không đủ cầu.
Lao động “ngóng” lương cao
Mặc dù sức ép về việc làm khá lớn, nhưng số LĐ PT không thích làm những công việc ổn định tại các DN, KCN cũng đang có xu hướng tăng. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới hiện tượng này như mặt bằng lương tối thiểu thấp, hầu hết các địa phương đều có KCN - KCX nên nhiều LĐ có xu hướng về quê làm việc. Công nhân muốn ở lại quê làm việc do giá cả sinh hoạt thấp hơn thành phố, lại gần nhà, dù lương có thể thấp hơn. Hơn nữa, do quy định về lương tối thiểu quá thấp dẫn đến thu nhập không đủ để trang trải cuộc sống nên NLĐ “chê” việc. Bên cạnh đó, còn có tình trạng một số LĐ nhập cư sẵn sàng nghỉ việc tại các nhà máy, xí nghiệp để chọn công việc dịch vụ tự do được trả lương cao. Đơn cử như: Làm việc trong các ngành dịch vụ, xây dựng, một LĐ PT làm việc phụ hồ, thợ xây… thu nhập từ 120 nghìn - 170 nghìn đồng/ngày. Trong khi làm việc trong các nhà máy, xí nghiệp tăng ca thường xuyên lương cũng chỉ từ ba đến bốn triệu đồng/tháng.
“Ở những DN được coi là có mức lương cao, thì nay, với đà tăng thu nhập của NLĐ cũng chỉ còn ở mức trung bình. Trong khi đó, LĐ PT thường “đứng núi này, trông núi nọ”. Chỉ cần các DN khác thêm quyền lợi mới, tăng mức thu nhập và điều kiện đi lại, họ sẵn sàng chuyển đổi chỗ làm việc”, ông Vũ Quang Thành nói.
Còn ở nguồn tuyển LĐ trình độ ĐH thì rất dễ nhưng nhiều DN không thể trả lương cao. Điều đáng nói, nhiều người có bằng ĐH không muốn đi làm công việc trình độ thấp hơn mà chấp nhận thất nghiệp “tự nguyện”, làm cho tỷ lệ thất nghiệp tăng.
Trước tình hình hiện nay, theo các nhà tuyển dụng, DN cần tính toán để có chế độ tiền lương thỏa đáng cho NLĐ và những ưu đãi phù hợp mức sống. Bên cạnh đó, việc xây nhà lưu trú, hỗ trợ tiền trọ, phương tiện đi lại… cũng là việc DN cần làm để công nhân yên tâm làm việc. Phải coi đây là sự đầu tư nhằm gắn kết lâu dài NLĐ với DN, khi đó mới giải quyết được việc thiếu LĐ PT.
