1 Dừng chân ở thôn Tân Hòa, xã Thu Cúc vào một buổi sáng đầu thu, theo biển chỉ dẫn, chúng tôi tìm đến khu vườn nho của anh Lý Kim Lợi cách đường quốc lộ chừng 500m.
Đó là khu vườn được lợp mái che, trên cánh đồng Tân Hòa rộng 4.500 m2. Sau những phút đầu gặp gỡ, anh Lợi với dáng người gầy, nhỏ, phong thái nhanh nhẹn giới thiệu cho chúng tôi nghe về hành trình “bén duyên” giống nho sữa (nho mẫu đơn) trên quê hương.
Anh Lợi cho biết, năm 2019, có dịp được xem giới thiệu giống nho mẫu đơn trên mạng, do Trường đại học Nông lâm Bắc Giang tổ chức. Thấy mô hình và giống nho khá hấp dẫn mà ở quê chưa có ai đưa vào trồng, anh đã chủ động liên hệ với bên giới thiệu để được tiếp cận và xin được hướng dẫn sâu hơn về kỹ thuật trồng cũng như tạo lập mô hình.
Như có duyên từ trước, nhu cầu làm quen, học tập của anh đã được tiếp nhận. Cũng trong năm 2019, sau khi đã học hỏi được chút ít vốn kiến thức, anh Lợi đã mạnh dạn, chủ động mua giống nho sữa về trồng. Ban đầu, xác định muốn tạo lập mô hình trồng nho trước hết cần phải có diện tích đất đủ rộng, ở nơi thoáng, màu mỡ nên anh bàn bạc cùng gia đình thuê 4.500 m2 đất ở cánh đồng trước nhà. Sau một thời gian, giống nho đã bén rễ, sinh trưởng, phát triển tốt và đến cuối năm 2020 cho những trái ngọt đầu mùa.
Chia sẻ về kinh nghiệm trồng nho sữa, anh Lợi cho biết, giống nho này phải được trồng trong mái che nylon, trồng thành từng luống thẳng, dưới gốc phải có độ ẩm thích hợp. Trong quá trình chăm sóc cần chú ý đến chế độ bón phân, cắt tỉa, đặc biệt là cần phải căn thời tiết để cắt cành nho đúng thời vụ thì vụ sau nho mới phát triển và ra quả đúng mùa.
Sau bảy năm phát triển mô hình thâm canh nho sữa trên cánh đồng, gia đình anh Lợi đã trồng được 450 gốc nho, tất cả đều bén rễ sâu, có cội chắc, đứng vững và phát triển tốt, cho quả đều đặn một vụ/năm. Hiện tại, giá bán nho sữa tại vườn ở mức 200 nghìn đồng/kg, mang lại thu nhập bình quân 7-8 trăm triệu đồng/năm. Vào mùa thu hoạch, 50-60% khối lượng quả nho gia đình anh bán tại vườn. Số còn lại, anh tích cực truyền thông trên trang fanpage, khi có khách đặt hàng, anh đóng hộp gửi xe đến tận địa chỉ cho khách gần xa. Nhờ thế, gia đình anh cũng không quá vất vả để lo đầu ra cho sản phẩm.
2 Nắm bắt được lợi thế vườn ở gần đường quốc lộ, diện tích khá rộng, thuận tiện cho việc triển khai kết hợp mô hình trải nghiệm vườn sinh thái tại địa phương, nên ngay từ cuối năm 2020 khi vườn nho kết trái, anh Lợi đã quyết định mở cửa đón khách đến tham quan, trải nghiệm, mua nho tại vườn. Khách đến trải nghiệm vườn nho không mất vé, có thể lựa chọn và tự tay cắt những chùm nho ưng ý, sau đó bọc lưới xốp, đóng thùng mang về. Đây cũng là một hướng để kích cầu tiêu thụ, tạo sự thuận lợi cho đầu ra của sản phẩm nho sữa. Cách làm này khá phù hợp với phát triển du lịch địa phương. Mỗi ngày, đặc biệt là những ngày cuối tuần, vườn nho của gia đình anh đón hơn 200 lượt khách.
Ghi nhận sự đóng góp trong phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, trong 5 năm gần đây, anh Lý Kim Lợi đã có bảy lần được Hội đồng thi đua-khen thưởng các cấp ghi nhận và khen thưởng. Trong đó, có ba lần ở cấp xã, một lần cấp huyện (cũ), ba lần cấp tỉnh. Đặc biệt, vào năm 2025, anh Lợi được địa phương bình chọn, đề nghị và được tỉnh Phú Thọ vinh danh, khen thưởng là điển hình tiên tiến giai đoạn 2020-2025.
Trẻ tuổi, sinh ra và lập nghiệp trên đồng đất quê hương, nơi không mấy thuận lợi cho canh tác, vậy mà anh Lý Kim Lợi bằng sự nhạy bén, năng động và quyết đoán đã mạnh dạn trồng thành công giống nho sữa tại vùng đất bản địa. Điều đó minh chứng cho nghị lực, sự sáng tạo và quyết tâm của chàng trai dân tộc Dao ở vùng Thu Cúc, là tấm gương lan tỏa sự tích cực trong cộng đồng, để nhiều thanh niên khác học tập và khởi nghiệp.
