Các chuyên gia kinh tế nhận định, môi trường đầu tư của Việt Nam năm nay sẽ chứng kiến hàng loạt tác động: Chính sách tiền tệ thắt chặt của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED), gói kích thích kinh tế quy mô tới 350.000 tỷ đồng đưa vào nền kinh tế, lãi suất tiết kiệm ngân hàng tăng trở lại, sự phục hồi của doanh nghiệp sau hai năm kiệt quệ vì đại dịch…
Trong bối cảnh đó, chứng khoán và bất động sản vẫn sẽ là kênh đầu tư có tỷ suất sinh lời cao nhất, tiếp đó là kênh trái phiếu doanh nghiệp, tuy nhiên đi kèm với rủi ro; trong khi vàng và gửi tiết kiệm sinh lời thấp hơn, chủ yếu để bảo toàn vốn. Kênh start-up và tiền điện tử dành cho nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro rất cao, sẵn sàng chấp nhận “được ăn cả, ngã về không”.
Bữa tiệc cổ phiếu sẽ kéo dài
Năm 2021, bất chấp tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, chỉ số VN-Index của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tăng 35,7%, nằm trong bảy thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh nhất thế giới. Trong khu vực, chứng khoán Việt Nam xếp vị trí cao nhất về mức sinh lời.
Bước sang năm 2022, mặc dù trước Tết Nguyên đán, tâm lý thận trọng cuối năm cùng với hiệu ứng từ hai “cú sốc” FLC và Tân Hoàng Minh khiến thị trường có vài tuần giảm điểm, song chỉ sau ba ngày giao dịch đầu tiên của tháng 2/2022, Vn-Index đã hồi phục và vượt ngưỡng 1.500 điểm, được thiết lập hôm 25/11.
Phần lớn các chuyên gia chứng khoán cho rằng, năm 2022, dòng vốn sẽ được “nắn” để chảy vào sản xuất, kinh doanh, lãi suất tăng đồng nghĩa với tiền không còn rẻ, song với đà tăng trưởng của thị trường, đặc biệt số nhà đầu tư mới (FO) vừa mở 1,5 triệu tài khoản chứng khoán trong năm 2021, bữa tiệc cổ phiếu sẽ kéo dài.
Qua báo cáo phân tích của các công ty chứng khoán, VN-Index về cuối năm 2022 sẽ đạt mức điểm số từ 1.600-1.898 điểm. Nằm trong nhóm thận trọng nhất, Công ty chứng khoán Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam dự báo VN-Index sẽ lên mức 1.600 điểm. Trong khi đó, Công ty chứng khoán Mirae Asset tin rằng chỉ số này sẽ đạt 1.700 điểm, Chứng khoán SSI và VnDirect đưa ra con số giống nhau là 1.750 điểm. Công ty Chứng khoán TP Hồ Chí Minh (HSC) và Công ty chứng khoán Yuanta lạc quan hơn khi dự báo VN-Index có thể chạm tới 1.800 điểm và 1.989 điểm.
Trao đổi ý kiến với báo Thời Nay, ông Trương Quang Bình, Phó Giám đốc phân tích Công ty chứng khoán Yuanta khẳng định, đã hai lần Yuanta dự báo đúng về VN-Index vào năm 2017 (mức 1.100 điểm) và 2021 (mức 1.500 điểm) mặc dù trước đó nhiều người cho rằng thiếu cơ sở. Con số 1.898 của năm 2022 theo ông Bình là dựa vào mức định giá P/E dự phóng năm 2022 là 17,8 lần và P/E kỳ vọng năm 2023 là 14,7 lần.
Theo ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ SGI Capital, con số tăng trưởng 35,7% của VN-Index trong năm 2021 trùng hợp với con số tăng 35% của lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Nếu năm 2022, VN-Index đạt 1.700 - 1.800 điểm, có nghĩa là nhà đầu tư sẽ gia tăng được tài sản từ cổ phiếu 20% trở lên. Ở kịch bản lý tưởng nhất, nếu chỉ số này đạt 1.898 điểm, nhà đầu tư có thể sinh lời trong 12 tháng là 29%.
“Buôn gì thì lỗ, buôn thổ thì lãi”
Đây là câu truyền khẩu trong giới đầu tư bất động sản lâu nay bởi kênh đầu tư này tuy có rào cản là đòi hỏi vốn lớn khi gia nhập thị trường, song khả năng sinh lời cao và chắc chắn. Về lý thuyết, dân số ngày càng tăng trong khi quỹ đất có hạn; đô thị hóa đi đến đâu giá đất tăng cao đến đấy.
Nhìn lại năm 2021, trong khi dịch bệnh làm cho phân khúc bất động sản nghỉ dưỡng, mặt bằng bán lẻ, văn phòng cho thuê gặp khó khăn thì theo thống kê giá bất động sản nhà ở vẫn tăng bình quân 5-9%, khu công nghiệp tăng 5 - 18%. Ngoài ra, đất nền và kho bãi vẫn giao dịch khá sôi động. Tính bình quân, tỷ suất sinh lời của kênh bất động sản trong năm 2021 là khoảng 12%.
Năm 2022 là năm đầu giải ngân gói kích thích kinh tế 350.000 tỷ đồng, trong đó gói đầu tư hạ tầng chiếm tỷ trọng lớn. Cùng với quá trình định giá lại bất động sản thời gian qua, đây là hai yếu tố thúc đẩy kênh đầu tư bất động sản trong năm nay. Tỷ suất sinh lời của kênh này được dự báo sẽ cao hơn mức 12% của năm 2021.
“Đãi” trái phiếu tìm lợi nhuận
Năm 2021, chứng kiến nhiều vụ việc “lùm xùm” trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Sự bùng nổ của kênh dẫn vốn này trong bối cảnh các công cụ quản lý chưa theo kịp đã dẫn đến một số rủi ro cho thị trường và nhà đầu tư. Nhiều doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ vi phạm quy định, vượt quy mô cho phép dẫn đến bị xử phạt, nhiều nhà đầu tư mất vốn.
Tuy vậy, vẫn không thể phủ nhận hiệu quả của kênh này khi nó huy động được tới 550.000 tỷ đồng vào cuối năm 2021, trong đó 76% số doanh nghiệp phát hành là công ty bất động sản. Hiện nay, quy mô niêm yết của thị trường trái phiếu đạt hơn 1,5 triệu tỷ đồng, tăng 8,9% so cuối năm 2020. Giá trị giao dịch bình quân trên thị trường trái phiếu Chính phủ đạt 11,3 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng 9,7% so bình quân năm 2020.
Đối với nhà đầu tư, đây là kênh đầu tư ổn định hơn, dễ tham gia hơn thị trường chứng khoán vốn đòi hỏi kiến thức nhất định, nguồn vốn cũng không cần nhiều như đầu tư bất động sản, lãi suất mang lại cao gấp 2 - 3 lần lãi suất tiết kiệm. Năm 2022, các chuyên gia dự báo kênh trái phiếu doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển vì đây là xu thế tất yếu của thị trường tài chính.
Gửi tiết kiệm, lãi suất thấp nhưng an toàn
Từ năm 2020 đến nay, chủ trương của Chính phủ là giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp khôi phục do ảnh hưởng của Covid-19, mặt bằng lãi suất huy động vì thế cũng thấp hơn trước. Đầu năm 2021, mức lãi suất tiền gửi bình quân các ngân hàng áp dụng với kỳ hạn 12 tháng trở lên dao động khoảng 5,6 - 6%/năm, thấp hơn gần 2% so trước đại dịch.
Sang năm 2022, nhiều dự báo cho rằng các ngân hàng không thể “gồng” lãi suất được lâu và sẽ phải tăng lại để bảo đảm an toàn hệ thống. Tuy vậy, các chuyên gia cũng thống nhất dự báo rằng lãi suất nếu tăng trở lại cũng sẽ không nhiều do sức khỏe doanh nghiệp chưa hồi phục hẳn. Trong chương trình phục hồi và phát triển kinh tế 2022 - 2023 vừa được Quốc hội thông qua và Chính phủ triển khai thực hiện, chủ trương vẫn là phấn đấu giảm lãi suất cho vay.
Như vậy, nếu lựa chọn kênh gửi tiết kiệm ngân hàng trong năm 2022, mức lãi suất cao nhất người gửi nhận được là 6 - 7%/năm. Trừ đi tỷ lệ lạm phát năm 2022 được dự báo khoảng 3-4%, tỷ suất sinh lời cao nhất là 4%/năm.
Kênh đầu tư ngoại tệ thậm chí không sinh lời cho nhà đầu tư. Tỷ giá USD/VND đầu năm 2021 được các ngân hàng thương mại lớn niêm yết ở mức mua vào 23.035 đồng/USD, bán ra 23.215 đồng/USD. Đến cuối năm, tỷ giá ngoại tệ này được mua vào ở mức 22.640 đồng/USD và bán ra ở mức 22.920 đồng/USD, tương đương mức giảm 1,3%.
Kênh trú ẩn an toàn
Theo TS Cấn Văn Lực và nhóm nghiên cứu của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV), năm 2021, giá vàng trong nước liên tục lập đỉnh, đạt hơn 61 triệu đồng/lượng (đến ngày 31/12/2021 đạt 61,65 triệu đồng/lượng bán ra), tuy nhiên lợi nhuận chỉ dao động từ 7-10%/năm, cho thấy vàng không phải là kênh đầu tư hấp dẫn mà chỉ là kênh đầu tư an toàn, theo thói quen.
Trong phiên giao dịch đầu năm mới 2022, giá vàng SJC tiếp tục tăng, tiến gần hơn mốc 62 triệu đồng/lượng, trong khi vàng nhẫn vẫn 53 triệu đồng/lượng, giảm so mức 54,9 - 55,45 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra) hồi đầu năm 2021, cho thấy nhà đầu tư vàng nhẫn còn bị lỗ. Hiện tại, giá vàng trong nước cao hơn giá vàng thế giới 10 triệu đồng/lượng. Khoảng chênh lệch giữa giá mua vào - bán ra khá cao (khoảng 400.000 - 900.000 đồng/lượng tùy thời điểm). Đây là nguyên nhân khiến thị trường vàng được dự báo sẽ bình ổn trong năm 2022.
Rủi ro tỷ lệ thuận với lợi nhuận
Kênh khởi nghiệp (startups) được dịp “trăm hoa đua nở” trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đã trở thành “phép thử” cho tất cả các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp mới tận dụng cơ hội để “bung hàng”. Tuy nhiên, trong năm 2021, trung bình mỗi tháng có 10.000 doanh nghiệp rời khỏi thị trường, phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ, cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt của hoàn cảnh.
Tiền kỹ thuật số (bitcoin, libra…) là một kênh đầu tư tài chính phi truyền thống mới xuất hiện vài năm gần đây. Nó thu hút một lượng lớn nhà đầu tư trẻ, phần lớn là thế hệ gen Z (sinh năm 1997 trở lại đây). Trên thực tế, kênh đầu tư này chỉ dành cho số ít nhà đầu tư ưa thích mạo hiểm và chấp nhận rủi ro. Bởi vì, mức độ biến động giá rất lớn, có thể tăng, giảm đến vài chục phần trăm ở một thời điểm nhất định (khác với thị trường cổ phiếu có giá trần, giá sàn nên không thể biến động lớn). Ngoài ra, rủi ro về pháp lý luôn rình rập nhà đầu tư do tiền kỹ thuật số chưa được công nhận, chưa phải là phương tiện thanh toán tại Việt Nam.
