Ảnh ý tưởng là một thể loại mà ở đó người nghệ sĩ tự do sáng tạo không giới hạn bởi các quy tắc bố cục, luật viễn - cận, hướng chiếu sáng với hình thức thể hiện và nội dung tư tưởng khác lạ. Từ việc kế thừa các phương pháp sáng tác nhiếp ảnh truyền thống, tiếp thu và áp dụng những kỹ thuật hiện đại trên thế giới (thiết bị máy ảnh số, các phần mềm photoshop, photopaint...), thể loại ảnh ý tưởng cho phép nhà nhiếp ảnh thực hiện dễ dàng các kỹ thuật chắp ghép, thêm bớt, tẩy xóa... (gọi là buồng sáng - light room) không tốn nhiều công sức và tiền bạc như trước kia, chắp thêm đôi cánh cho người nghệ sĩ thăng hoa trong sáng tạo nghệ thuật, dùng mọi thủ pháp, tư duy nghệ thuật để tạo ra các tác phẩm nhiếp ảnh, qua đó diễn đạt tâm tư, tình cảm về cuộc sống, cảnh quan, môi trường, xã hội...
Ở thể loại ảnh này, khả năng tư duy của nhà nhiếp ảnh được nới rộng biên độ, cá tính sáng tạo được đề cao. Tác phẩm ảnh ý tưởng có thể được sáng tạo từ một film (file) hay nhiều film (files) ảnh khác nhau làm thay đổi hình ảnh gốc ban đầu, từ đó tạo ra nhiều tác phẩm mới lạ, hấp dẫn, ý tưởng độc đáo mà thể loại ảnh truyền thống khó thực hiện được.
Trong thời gian vừa qua, hầu hết các nhà nhiếp ảnh Việt Nam đều sáng tạo theo phương pháp sáng tác nhiếp ảnh truyền thống, nhiếp ảnh chân thực, tác phẩm ảnh được sáng tạo theo thể loại ảnh ý tưởng số lượng không nhiều và cũng chưa thể hiện rõ nét.
Tuy nhiên, thể loại ảnh ý tưởng đang ngày càng phát triển trong kỷ nguyên số hóa, thu hút nhiều nhà nhiếp ảnh Việt Nam quan tâm, tiếp cận và bước đầu có những tìm tòi, thể nghiệm, sáng tạo mới và có những hiệu quả, thành công nhất định.
Hy vọng rằng, giới nhiếp ảnh Việt Nam sẽ hăng say sáng tạo, vận động tư duy để tìm cho mình những hướng đi mới, tạo ra những tác phẩm nhiếp ảnh có giá trị, góp phần làm đa chiều vườn hoa nghệ thuật, và sẽ tiếp tục ghi những dấu ấn thành công như đối với thể loại ảnh truyền thống.
