Long lanh đất và người Đà Nẵng

Tập ký sự “Long lanh một dải sông Hàn” là tác phẩm thứ 29 của nhà văn Tần Hoài Dạ Vũ, được NXB Hội Nhà văn ấn hành vào tháng 11/2023, gồm 16 bài ký được viết trong thời gian khá dài.
Long lanh đất và người Đà Nẵng

Có bài vừa mới viết, cũng có bài viết đã lâu, trong lần ông về thăm quê hương Đà Nẵng hoặc cũng có khi là đi khảo sát, nghiên cứu về văn hóa dân gian đất Quảng.

Mỗi ký sự như là một chuyên luận nghiên cứu giải thích cho độc giả về chữ nghĩa, lai lịch, các cứ liệu lịch sử của các địa danh, di tích như Đà Nẵng, Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn... Qua những trang viết đó, người đọc sẽ được hiểu thêm các vỉa tầng văn hóa vùng đất “chưa mưa đà thấm”, được hòa mình vào các lễ hội tiêu biểu ở thành phố bên sông Hàn như lễ hội Quán Thế Âm, lễ hội Mục đồng, lễ hội đình làng…, hiểu thêm về con người xứ Quảng bộc trực, thẳng thắn mà chân chất nghĩa tình.

Những ký sự trong tập sách cũng chính là lời tâm sự của tác giả hướng về vùng đất, con người Đà Nẵng thân thương. Với phong cách năng động, nhạy bén của nhà báo, nhà nghiên cứu, tác phẩm của nhà văn Tần Hoài Dạ Vũ mang đậm nét hiện thực tỉnh táo với nhiều cung bậc của cảm xúc và lý trí hòa quyện. Quãng thời gian dài thâm nhập thực tế tại địa phương, tiếp xúc nhiều hoàn cảnh, nhiều nhân vật để sưu tầm tư liệu văn hóa dân gian đã cho ông những góc nhìn mới, cách cảm mới, làm chất xúc tác cho sự chiêm nghiệm trong ông ngày càng thêm dày dặn, sâu sắc, cả về tri thức lẫn cảm xúc, để từ đó kết tinh thành những tác phẩm ký chứa đựng sự thăng hoa trong bút pháp của người nghệ sĩ ngôn từ.

Tình yêu thiên nhiên, văn hóa, con người luôn luôn là bà đỡ để ông cảm thụ và đem lòng yêu từng chi tiết của vùng đất Đà Nẵng. Trong mỗi bài ký, con người và thiên nhiên cứ quấn quýt và nâng đỡ nhau như hình với bóng. Bằng sự am hiểu về lịch sử, con người, ông đã cho người đọc biết trên nền tảng thiên nhiên ấy, trong quá trình sinh tụ dựng xây cuộc sống, bằng trí tuệ và sức vóc những người dân Đà Nẵng đã dựng xây nên một vùng văn hóa, chứa đựng nhiều tầng, nhiều lớp đặc trưng của lịch sử hình thành và phát triển, vừa thống nhất với đặc điểm văn hóa dân tộc vừa mang những sắc thái riêng, độc đáo và thi vị.

Thực tại trong mỗi bài ký của Tần Hoài Dạ Vũ không dừng lại ở sự mô tả mà loang ra, trộn vào ký ức gần, quá khứ xa, lồng vào những câu chuyện, truyền thuyết dân gian về nguồn gốc của sông núi, các phong tục của người Đà Nẵng để rồi đọng lại trong người đọc những nghĩ suy về tấm lòng muốn lưu giữ những nét văn hóa đặc trưng của một vùng đất. Chính nốt trầm này gõ vào lòng trắc ẩn của người đọc, xua đuổi sự thờ ơ, trỗi dậy niềm ý thức nhân văn của mỗi người. Tất cả đã được Tần Hoài Dạ Vũ thể hiện trọn vẹn trong ký sự “Long lanh một dải sông Hàn”.