Làm gì để đến cõi “nguyên sinh”?

Sự kiện đáng chú ý nhất cuối tháng 6, đầu tháng 7 là con đường “trở về cõi nguyên sinh bằng sự thưởng lãm nghệ thuật”. Đầu tiên là việc kỷ niệm 110 năm ngày sinh của danh họa Nguyễn Gia Trí (1908 - 1993), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh đã phối hợp tổ chức triển lãm “Những phác thảo tranh của họa sĩ Nguyễn Gia Trí” tại 66 Nguyễn Thái Học từ ngày 26-6 đến giữa tháng 7.

Triển lãm trưng bày chủ yếu là những phác thảo để làm tác phẩm sơn mài danh tiếng của Nguyễn Gia Trí, đề cập đến “nguyên sinh” bằng con đường trải qua hội họa lịch sử, hội họa tôn giáo đậm chất Việt và thiên nhiên, thiếu nữ tân kỳ cùng nền tảng trừu tượng như âm nhạc giao hưởng không lời.

Bước vào Trường Mỹ thuật Đông Dương từ khóa 4 (1928) và tốt nghiệp khóa 7 (1936), họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm đã nổi tiếng ngay từ lúc trẻ trung bởi việc định hình phong cách hội họa sơn mài Việt Nam thời kỳ đầu tiên và còn cả tài năng vẽ biếm họa với ký tên bút danh là “Rigt” (đảo tên mình G.Trí) trước năm 1940. Sau 1954, tới khi danh họa bước vào miền nam sinh sống và làm việc, ông có xu hướng đẩy nghệ thuật sơn mài của mình về cõi “nguyên sinh trừu tượng” với những thử nghiệm độc đáo, đưa ý niệm về chất liệu sơn mài lên một bậc mới. Để thể hiện tình yêu lớn của mình đối với nghệ thuật và coi đó như một việc hướng đạo, ông tự bạch: “Tôi quý trọng tự do hơn tiền bạc. Để sống tự do và lương thiện, để được sáng tạo nghệ thuật, tôi có thể sống đạm bạc qua ngày mà vẫn vui lòng”. Tác phẩm cuối cùng mang tính tổng kết với khổ lớn của ông là bộ “Vườn xuân Trung - Nam - Bắc” (540 x 200 cm) được TP Hồ Chí Minh bỏ tiền mua lại với giá công khai lớn nhất năm 1991 (600 triệu đồng, tương đương 100.000 USD), lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật thành phố và năm 2013 được công nhận là bảo vật quốc gia. Tác phẩm này được họa sĩ sáng tạo trong 20 năm (1969 - 1989) mới hoàn thành, là mong ước cầu nguyện cho toàn dân tộc bước qua khói lửa chiến tranh, đổi mới để bước vào thống nhất và hạnh phúc…

Ngay trước khi triển lãm phác thảo của Nguyễn Gia Trí được tổ chức, có một triển lãm khác cũng hướng về cõi nguyên sinh và lấy tên triển lãm là “Nguyên sinh 2” khá thú vị của họa sĩ trung niên Hoàng Duy Vàng (nguyên là Trưởng CLB Họa sĩ Trẻ Việt Nam thuộc Hội Mỹ thuật từ 2010 đến 2015). Bắt đầu nổi tiếng từ loạt tranh sơn dầu vẽ giống như phong cách cổ động, Hoàng Duy Vàng đã chuyển hẳn mình thời gian này tới “nguyên sinh” bằng tranh trừu tượng, sơn dầu tràn ra giống như phù điêu, bánh kem mầu sắc… Xem hội họa hướng về cõi xa của nghệ sĩ bậc thầy quá cố, hay nghệ sĩ hiện sinh khỏe khoắn, đều cho khán giả nhiều luồng cảm xúc dạt dào khôn tả…