Đây là thông tin được ông Bùi Đức Hiếu, Phó Cục trưởng Biến đổi khí hậu, chia sẻ với báo chí tại buổi ra mắt trực tuyến diễn ra bên lề Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của LHQ về Biến đổi khí hậu (COP31) ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 13/11. Theo ông, phát triển thị trường carbon là một trong những giải pháp nhằm hỗ trợ thực hiện các cam kết quốc gia về ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. “Chúng tôi xác định rằng thị trường carbon không chỉ là công cụ để quản lý phát thải mà còn cần tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đầu tư vào các giải pháp giảm phát thải”, ông Hiếu cho hay.
Trong bối cảnh thế giới đang đẩy mạnh thực hiện Thỏa thuận Paris về khí hậu, thị trường carbon đang trở thành công cụ chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu trong cam kết quốc tế. Thông tin từ đại diện Cục Biến đổi khí hậu, hiện nay Việt Nam đang trong giai đoạn đầu triển khai hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính, do đó cần kêu gọi khuyến nghị kinh nghiệm từ các quốc gia và đối tác quốc tế về quản lý, giám sát và vận hành thị trường carbon để đạt mục tiêu chuyển sang vận hành chính thức thị trường từ năm 2029.
Việt Nam đã đạt được những tiến triển đáng ghi nhận trong việc hoàn thiện thể chế và xây dựng hạ tầng thị trường carbon. Năm 2026 cũng là năm đánh dấu bước chuyển quan trọng từ xây dựng chính sách sang triển khai trên thực tế. Tính đến nay, Việt Nam đã thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở thuộc các ngành nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi-măng trong giai đoạn 2025-2026, đưa vào vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đáng chú ý, từ ngày 29/6, Sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức khai trương tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
Song, việc thiết lập khung pháp lý và hạ tầng kỹ thuật mới chỉ là bước khởi đầu. Theo Phó Cục trưởng Bùi Đức Hiếu, trong giai đoạn thí điểm, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính cũng như bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý và các đơn vị vận hành thị trường, nâng cao năng lực và mức độ sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp. Đây là những yêu cầu cần được giải quyết để thị trường carbon thật sự trở thành công cụ thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính một cách hiệu quả.
Đánh giá cao quá trình biến từ cam kết thành hành động ở Việt Nam, Giám đốc Chương trình đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP) - ông John Robert Cotton cho rằng, rất ít quốc gia có thể chuyển từ khung pháp lý sang vận hành một thị trường carbon bắt buộc trong khoảng thời gian ngắn như cách Việt Nam đã làm. Khẳng định ý nghĩa của việc định giá carbon giúp đưa chi phí phát thải vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, ông Robert Cotton cho biết từ năm 2029, khi cơ chế đấu giá hạn ngạch bắt đầu được áp dụng, thị trường sẽ tạo ra nguồn thu cho ngân sách nhà nước, qua đó có thể được tái đầu tư vào các hoạt động giảm phát thải trong công nghiệp.
Theo ông, những “điểm nghẽn” gây khó khăn tương tự khi vận hành thị trường cũng đang đặt ra tại nhiều quốc gia khác trong khu vực. “Tại Philippines, ETP đang hỗ trợ Bộ Tài chính thực hiện đánh giá pháp lý đối với các công cụ định giá carbon. Tại Indonesia, chúng tôi đang phối hợp với Bộ Thương mại và Bộ Công nghiệp đánh giá mức độ chịu tác động của hoạt động xuất khẩu sắt thép, xi-măng, nhôm và phân bón trước các cơ chế thuế quốc tế”, ông cho biết.
Ghi nhận Việt Nam đã có nhiều tiến triển trong phát triển thị trường carbon, bà Leticia Guimaraes, Trưởng bộ phận Thị trường carbon toàn cầu của UNDP Việt Nam nhấn mạnh: “Việt Nam đã thiết lập một khung pháp lý rõ ràng và vững chắc cho thị trường carbon. Việc các bạn khai trương Sàn giao dịch từ tháng 6 vừa qua đã khẳng định vị thế là một trong những quốc gia tiên phong tại khu vực ASEAN. Chúng tôi cũng rất vui mừng với việc ra mắt Cổng thông tin thị trường, giúp công khai các thông tin quan trọng, đặt nền móng cho các bên tham gia và nhà đầu tư có thể tin tưởng lộ trình tiếp theo”.