Người mát tay
Xu-xan Voi-chích-ki sinh ngày 5-7-1968, có mẹ mang hai dòng máu Nga - Do Thái và cha là người gốc Ba Lan làm trưởng Khoa Vật lý Đại học Xtân-pho (Mỹ). Sinh trưởng trong khuôn viên một học đường, ra cửa là gặp các nhà khoa học tài danh và thân thuộc, cô đã có ba bằng: cử nhân lịch sử -văn học của Ha-vớt (1993), thạc sĩ kinh doanh của hai trường Ca-li-phoóc-ni-a và An-đơ-xơn (1998) và dự định thăng học vị về kinh tế học. Nhưng mọi dự định đã thay đổi từ khi "tiến sĩ hụt" chạm phải làng công nghệ.
"Gã khổng lồ" công nghệ Google được sinh thành không phải trong một tòa nhà bề thế, mà là... ga-ra ô-tô, của chính Xuxan. Ngôi nhà ấy có giá chừng 600.000 USD, chứa hai sinh viên ở trọ với giá 1.700 USD/tháng - đó là La-ry Pếc và Xéc-gây Brin. Năm 1998, hai chàng này khởi lập Google nên thuê thêm ga-ra ô-tô làm trụ sở. Lúc đó, vợ chồng cô đang... túng tiền trả nợ. Không lâu sau đó, thích thú với dự án của các đồng nghiệp chồng mình, cô bèn bỏ việc tại Intel để trở thành nhân viên thứ 16 của Google với vai trò quản lý hoạt động tiếp thị. Công việc làm ăn ngày càng tấn tới, đến năm 2010 mảng kinh doanh quảng cáo do cô giám sát đem về tới 96% doanh thu của Google.
Xu-xan Voi-chích-ki hiện là một trong số 12 Phó chủ tịch cấp cao của tập đoàn và là tác giả của nhiều sáng kiến quan trọng. Chính cô đã sinh hạ ra "Google Doodle": Thay vì lô-gô cổ điển của Google trên trang tìm kiếm, có thêm những biến tấu bằng tranh ảnh hoặc vi-đê-ô cập nhật một ngày đặc biệt hoặc một sự kiện mà Google muốn truyền tải thông điệp. Những biến tấu độc đáo đó rất bắt mắt, vừa góp phần phổ cập kiến thức lịch sử - xã hội, vừa tạo cho người sử dụng thói quen háo hức mở Google xem sáng nay có gì hay.
Nhưng sáng kiến đột phá nhất của cô là "AdSense"- một trong những chương trình quảng cáo nổi tiếng và phổ biến nhất mạng Internet hiện nay, là nguồn doanh thu lớn thứ hai của tập đoàn (chỉ đứng sau mảng quảng cáo trên trang tìm kiếm "Google Search"), đồng thời cho phép các chủ website và blog trên thế giới kiếm tiền bằng cách hiển thị quảng cáo có ghi rõ "của Google". "AdSense" là nguồn phát sinh hơn sáu tỷ đô-la doanh thu quảng cáo trên Internet năm 2010, thu hút hơn một triệu website và blog tham gia treo quảng cáo của Google nên năm 2013 mang về 55,5 tỷ USD cho tập đoàn.
Ngoài công tác kinh doanh, cô còn khôn khéo giúp Google tự xây dựng và phát triển, mua lại được Hãng quảng cáo di động "AdMob" với giá 750 triệu USD năm 2009, Hãng quảng cáo hiển thị "Double Click" (3,1 tỷ USD, 2007) và mạng chia sẻ vi-đê-ô "YouTube" (1,65 tỷ USD, 2006). Trong "thương vụ YouTube", Xu-xan đã phán một câu sau này trở thành phương châm của Google: "Nếu không thể đánh bại thì phải thâu tóm!". Vốn là người điều hành dự án "Google Video", cô biết mình chắc... thua, trước sự cạnh tranh khốc liệt của "YouTube" nên đã quyết đoán, khôn ngoan và tỉnh táo mở chiến dịch thôn tính đối thủ. Chỉ sau một ngày chuẩn bị, cô đã trình bày trước Ban điều hành một kế hoạch hành động. Kết quả là "YouTube" đã thuộc về Google và tháng 2-2014, cô được bổ nhiệm Chủ tịch "YouTube", làm cho trang vi-đê-ô trực tuyến lớn nhất hành tinh hiện có giá 20 tỷ USD, mỗi năm thu lợi khoảng 5,6 tỷ USD, doanh thu tăng 51% so với năm trước.
Nổi tiếng là một nhà quản lý có biệt tài truyền cảm hứng cho mọi người chung quanh, Xu-xan có lần thổ lộ: "Tôi yêu công việc của mình vì niềm đam mê được sáng tạo. Tôi thích sáng tạo, thích làm ra sản phẩm, và Google cho phép tôi tạo ra những sản phẩm được sử dụng khắp thế giới".
... và trong một khuôn viên trụ sở Google.
Giàu nữ tính
Xu-xan Voi-chích-ki có chồng cũng là nhà điều hành một mảng hoạt động của Google, em rể thứ hai là cựu nhân viên Google ở mảng tài chính, còn em rể thứ nhất chính là X. Brin - đồng sáng lập, phụ trách kỹ thuật của Google. Em gái thứ nhất của Xu-xan sau khi chia tay chồng để sáng lập một công ty công nghệ sinh học còn được Google đầu tư 3,9 triệu USD. Ngay cả mẹ của Xu-xan vốn là một giáo viên cũng tham gia cố vấn cho các chương trình giáo dục của Google. Thành thử, Xu-xan luôn luôn coi Google là nhà mình. Đối với cô, làm việc và làm mẹ là hai bổn phận gắn bó mật thiết.
Người phụ nữ bận rộn này đã sinh đến... bốn người con và tự hào kể: "Tôi gia nhập Google khi đang mang thai, vì vậy con đầu của tôi đã gắn kết với Google. Mãn kỳ nghỉ thai sản sau khi sinh cháu thứ hai, tôi cùng nhóm phát triển tạo ra "AdSense". Cháu thứ ba, tôi gắn kết với "YouTube" và cháu thứ tư là với "DoubleClick". Bọn trẻ biết tỏng: Thể nào tôi cũng về dùng bữa tối với chúng". Là nhân viên đầu tiên làm mẹ, nên từ năm 2008 cô đã bất chấp mọi dị nghị, thiết kế một trung tâm giữ trẻ cho Google với khoản đầu tư "khủng".
Khi Google phát triển quá cỡ chiếc ga-ra ô-tô, Xu-xan Voi-chích-ki nhận trách nhiệm tìm kiếm mặt bằng văn phòng mới và chọn địa điểm hiện nay vì một lý do quan trọng: Đây có một khu bếp. Khu bếp của tập đoàn Google phục vụ rất nhiều bữa ăn trong một ngày và mỗi tuần dùng hết hơn 200 lít dầu ô-liu. Là một Phó chủ tịch cấp cao, cô đích thân tuyển dụng đầu bếp. "Ở quầy phục vụ ăn sáng, - Xu-xan nêu tiêu chí: - bếp trưởng phải có kỹ năng công nghiệp, phải biết cư xử thật khéo léo, biết chiều chuộng mọi người và phải chịu nhún nhường một chút". Đó là bí quyết khiến cả thế giới đều công nhận điều kiện làm việc ở Google "trên cả tuyệt vời".
Tuy là người khá "kín tiếng" trước giới báo chí, Xu-xan Voi-chích-ki vẫn không lọt khỏi "mắt xanh" của họ, cô liên tiếp bị... xếp hạng. Liền trong các năm 2010, 2011, 2012, 2013, cô có tên trong danh sách "50 nữ doanh nhân thành đạt nhất thế giới". Tạp chí Forbesbình chọn cô vào "Danh sách 100 người phụ nữ quyền lực nhất thế giới" bốn năm liền với thứ hạng cao: 2011 - thứ 16, 2012 - thứ 25, 2013 - thứ 30 và năm 2014 -thứ 12.
