Thâm hụt ngân sách vượt mức 3% GDP
Thông báo của EUC cho hay, hội đồng đã thông qua các quyết định xác định thâm hụt ngân sách tại 7 quốc gia thành viên đã vượt mức 3% GDP, qua đó vi phạm các quy định tài chính của EU. Những nước này gồm Bỉ, Pháp, Italy, Hungary, Malta, Ba Lan và Slovakia.
Năm ngoái, những nước EU có tỷ lệ nợ trên GDP cao nhất khối lần lượt là Italy (7,4%), Hungary (6,7%), Romania (6,6%), Pháp (5,5%) và Ba Lan (5,1%). Theo Ủy ban châu Âu (EC), Chính phủ Romania chưa có hành động hiệu quả để giảm thâm hụt ngân sách, dù “thủ tục về thâm hụt quá mức” khởi động từ năm 2020, do đó ủy ban sẽ tiếp tục giám sát nước này. Theo quy định, “thủ tục về thâm hụt quá mức” khởi động quá trình buộc một quốc gia thành viên phải đàm phán với EU về kế hoạch điều chỉnh tình trạng nợ hoặc thâm hụt ngân sách về mức phù hợp với quy định của khối.
Tháng 9 tới, 7 quốc gia nêu trên sẽ phải đệ trình kế hoạch trung hạn liên quan biện pháp khắc phục vi phạm. Sau đó, tháng 11, EC sẽ đưa ra đánh giá đối với các kế hoạch cùng thông tin chi tiết về lộ trình mà họ phải thực hiện để khôi phục tình hình tài chính lành mạnh.
Theo quy định, những nước không khắc phục được tình trạng thâm hụt ngân sách cao quá mức có thể lĩnh mức phạt tương đương 0,1% GDP/năm cho đến khi giải quyết được vấn đề. Đây là lần đầu Brussels khiển trách các quốc gia thành viên kể từ khi khối này đình chỉ thực hiện các quy định tài chính liên quan sau đại dịch Covid-19, cũng như cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột tại Ukraine gây ra.
Nhiều nước thiếu ngân sách quốc phòng
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cảnh báo, ngân sách của quân đội (Bundeswehr) trong năm 2025 có thể thiếu từ 4,5-6 tỷ euro. Bộ Tài chính Đức đã dự trù ngân sách 52 tỷ euro cho chi tiêu quốc phòng trong năm 2025, thấp hơn mục tiêu chi 2% GDP cho quốc phòng. Số tiền này chỉ đủ trang trải các chi phí hoạt động như lương cho binh sĩ, sưởi ấm doanh trại, sửa chữa thiết bị và còn lại 500 triệu euro để đầu tư phát triển vũ khí mới. Một số dự án trong dự định của Bundeswehr không được phân bổ ngân sách.
Nhiều nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) phải điều chỉnh ngân sách sau khi liên minh quân sự này đề nghị các nước chi 2% GDP cho quốc phòng vào năm 2024, lần đầu kể từ đầu những năm 1990. Hungary đã buộc phải đa dạng hóa nguồn thu cho ngân sách quốc phòng. Chánh Văn phòng Thủ tướng Hungary, ông Gergely Gulyas, cho biết, chính phủ đang tìm kiếm các khoản đóng góp quốc phòng từ các ngân hàng, công ty năng lượng và công ty đa quốc gia. Chính phủ Hungary cũng sẽ tiếp tục áp thuế thu nhập đối với các nhà bán lẻ và công ty đa quốc gia trong năm nay, thay vì loại bỏ dần như dự kiến. Bên cạnh đó, chính phủ sẽ đánh thuế các giao dịch ngoại tệ của ngân hàng và tăng mức thu phí giao dịch. Một phần của nguồn thu thuế này sẽ được dành cho ngân sách quốc phòng. Chính phủ của Thủ tướng Viktor Orban đang phải đối mặt thâm hụt ngân sách cao hơn nhiều so mức giới hạn của EU.
Trong khi đó, Phần Lan - thành viên mới nhất của NATO - chi mạnh cho ngân sách quốc phòng. Sau khi gia nhập NATO, Phần Lan dự kiến đầu tư 6 tỷ euro, tương đương 2,3% GDP, cho quốc phòng trong năm 2024. Mức chi tiêu cho quốc phòng của nước này đã tăng nhiều trong những năm qua, ngay cả trước khi Helsinki gia nhập NATO. Cụ thể, quốc gia Bắc Âu này đang thay thế phi đội F/A-18 bằng mẫu F-35 mới. Ngoài ra, Phần Lan cũng tăng hỗ trợ quân sự cho Ukraine, với tổng giá trị quyên góp thiết bị quân sự lên tới hàng tỷ euro.
