Thành phố Samara cách Thủ đô Moscow khoảng 1.000 km, nằm bên bờ sông Volga thơ mộng, là một trung tâm công nghiệp và khoa học kỹ thuật quan trọng của Nga. Mùa đông ở Samara lạnh giá, tuyết rơi nhiều, với nhiệt độ trung bình hằng ngày khoảng âm 5°C và có thể giảm sâu hơn, đôi khi xuống tới âm 25°C.
Người Việt Nam tại thành phố này chủ yếu kinh doanh, buôn bán tại chợ Kirov - khu chợ ngoài trời lớn nhất vùng Liên bang Volga. Với khoảng hơn 100 hộ gia đình, người Việt Nam tại chợ Kirov chủ yếu buôn bán quần áo, mũ len, giày dép… Có những người đã cư trú tại đây gần 30 năm, nhưng có những người trẻ mới đến, mong muốn tìm kiếm cơ hội phát triển, xây dựng cuộc sống ổn định lâu dài ở mảnh đất bên dòng sông Volga tươi đẹp.
Anh Vũ Duy Dũng, người gắn bó với khu chợ ngoài trời này đã gần 20 năm chia sẻ rằng, trước đây khi chưa xảy ra chiến dịch quân sự đặc biệt, khu chợ tập trung rất nhiều người Việt Nam, thậm chí có thời điểm lên tới hơn 1.000 người. Tuy nhiên, do khó khăn chung, người Việt tại đây ngày càng ít đi theo từng năm. Anh Dũng cho biết, do điều kiện và hình thức kinh doanh của gia đình nhỏ lẻ nên chỉ ra chợ bán, chứ không đủ điều kiện thuê địa điểm ở các trung tâm thương mại bởi giá cả thuê mặt bằng đắt đỏ. Việc bán trực tuyến đối với các mặt hàng quần áo tại thành phố nơi anh đang ở không phổ biến nên anh cũng chưa áp dụng. Tuy nhiên, anh thẳng thắn thừa nhận, mình là người đã có tuổi nên việc tiếp cận công nghệ bán hàng trực tuyến cũng gặp nhiều khó khăn, nên phải chấp nhận theo đuổi hình thức bán hàng truyền thống nhỏ lẻ.
“Buôn bán ở khu chợ ngoài trời vào mùa đông rất lạnh, có những hôm nhiệt độ xuống sâu, khách thưa thớt, nhưng chúng tôi không thể đóng cửa bởi luôn tâm niệm cần phải duy trì, cố gắng vượt qua thời khắc khó khăn này”, anh Dũng chia sẻ khi ngước đôi mắt đầy tâm tư nhìn về phía những người đồng hương ở quầy hàng bên cạnh, cũng đang ngồi đợi khách trong thời tiết giá lạnh lên tới âm 22°C.
Đã có thâm niên hơn 20 năm kinh doanh quần áo tại chợ, chị Lâm Thị Hằng quê Hưng Yên chia sẻ, thời đầu người Việt ở chợ buôn bán tốt hơn, về sau càng ngày càng khó khăn, chủ yếu bán lẻ. Hằng ngày chị đứng dưới cái lạnh sâu trong suốt 8-9 giờ, nhưng vì mưu sinh nên vẫn phải tiếp tục.
Chị Hằng cho biết, tuy tình hình buôn bán không thuận lợi nhưng điều mà chị và mọi người ở đây yên tâm nhất là tình hình an ninh ổn định, bà con có giấy tờ đầy đủ hợp pháp. Trước đây, ở khu chợ rất đông và nhộn nhịp, nhưng nay mọi người cũng về Việt Nam nhiều. Lý do người Việt trở về cũng không phải hoàn toàn vì khó khăn trong kinh doanh mà do tâm lý của họ khi cảm thấy đủ thì dừng lại. Thời tiết như này, chị Hằng nói rằng đến chợ cũng chẳng muốn mở cửa hàng và cho biết, chị sống và buôn bán ở bên này một mình, cứ mỗi dịp Tết Nguyên đán chị thường về đoàn viên cùng gia đình.
Ngoài làm ở chợ, một số gia đình người Việt cũng dần chuyển đổi sang mô hình kinh doanh với việc tự mở nhà hàng ẩm thực Việt Nam. Trong gia đình có đến ba thế hệ đang sinh sống tại Samara, anh Bùi Minh Anh - chủ chuỗi nhà hàng “Phở King good” - cho biết anh chuyển tới thành phố này từ năm 2013. Trước đó, khi sinh sống tại Kazan, anh và vợ chỉ kinh doanh, buôn bán nhỏ lẻ quần áo. Tới Samara, mở nhà hàng ẩm thực Việt Nam lúc đầu cũng gặp trở ngại. Đặc biệt, trải qua quãng thời gian đại dịch Covid-19, nhiều lúc tưởng chừng như không thể tiếp tục. Tuy nhiên, với sự nỗ lực và cố gắng, hiện nay chuỗi nhà hàng của vợ chồng anh hoạt động cho thu nhập tương đối tốt, ngày một phát triển.
Bản thân từng kinh doanh đủ các mặt hàng ở thành phố Vologda và Moscow trước khi đến Samara một năm trước, chị Nguyễn Thùy Nhung chia sẻ, việc mở cửa hàng ẩm thực Việt Nam là sự khởi đầu có phần “mạo hiểm” của hai vợ chồng chị, tuy nhiên cũng cần phải thay đổi hình thức kinh doanh để tồn tại và thích ứng với khó khăn chung hiện nay. Khách qua quán chị ăn chủ yếu là khách Nga và “thị hiếu” thích đồ ăn Việt của họ ở thành phố này chưa nhiều. Mặc dù, nhà hàng mở ngay dưới khu trung tâm thương mại sầm uất nhất thành phố, nhưng số lượng khách đến cửa hàng chị chỉ nhiều vào những ngày cuối tuần.
Mùa đông Samara lạnh giá song cộng đồng người Việt Nam nơi đây vẫn kiên cường bám trụ làm ăn, kinh doanh và thích nghi với các chu kỳ khủng hoảng kinh tế nước Nga. Họ tận dụng cơ hội để tồn tại và phát triển, thể hiện tinh thần đoàn kết, tìm cách vượt khó và luôn mong muốn kết nối văn hóa, ẩm thực dân tộc với sở tại, hướng về quê hương đất nước.
