Đừng để lặp lại những tang thương như thế

1/Tòa nhà riêng lẻ trong hẻm 29/70 Khương Hạ là dạng nhà ống, được xây dựng dưới dạng chung cư với thiết kế nhiều căn hộ khép kín, một mặt tiền và cũng là lối thoát hiểm duy nhất. Thời điểm xảy ra hỏa hoạn vào gần nửa đêm, các căn hộ của tòa nhà đều đã đóng kín. Do tòa nhà nằm trong ngõ sâu nên xe chữa cháy chỉ có thể đỗ cách hiện trường từ 300 - 400 m; lực lượng chức năng phải dẫn vòi rồng vào ngõ sâu để dập lửa. Hậu quả của vụ cháy là vô cùng đau xót với số thương vong lớn.

Điểm lại trong vòng 5 năm qua, trên địa bàn Hà Nội đã có nhiều vụ cháy nghiêm trọng.

Tháng 10/2022, vụ cháy tòa nhà ở ngõ 132 Cầu Giấy (quận Cầu Giấy) với 6 tầng và một tum, diện tích mỗi tầng khoảng 50 m2, đã khiến lực lượng chức năng phải điều động bốn xe chữa cháy cùng hơn 20 cán bộ, chiến sĩ tới hiện trường dập lửa, giải cứu 11 người.

Cũng tại phường Khương Đình, đêm ngày 6/3/2023, xảy ra vụ cháy tại nhà số 315 Vũ Tông Phan khiến hơn 170 người đang sinh sống tại tòa nhà này phải tháo chạy trong hoảng loạn.

Tháng 5/2023, một vụ cháy cũng xảy ra ở tầng 3 của khu nhà tại ngách 20, ngõ 426 Đường Láng (quận Đống Đa).

2/Một điểm dễ nhận thấy là hầu hết những tòa nhà dạng này đều xây sai phép, không đủ điều kiện về phòng cháy, chữa cháy. Những điều này vốn không mới. Trước đó, nhằm hạn chế tình trạng vi phạm trong hoạt động xây dựng, đặc biệt là vi phạm các quy định về quy hoạch, cấp giấy phép xây dựng, thi công và quản lý chất lượng đối với nhà ở riêng lẻ có thiết kế nhiều tầng, nhiều căn hộ kiểu khép kín, ngày 18/6/2020, Bộ Xây dựng đã ban hành Văn bản 2937/BXD-QLN về việc tăng cường thực hiện các quy định pháp luật về xây dựng, kiểm soát trật tự xây dựng đối với loại nhà ở này.

Theo cảnh báo của Bộ Xây dựng, tại các khu vực đô thị ở một số địa phương đã xuất hiện tình trạng lợi dụng sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng, các hộ gia đình, cá nhân tự ý thực hiện việc xây dựng công trình nhà ở riêng lẻ theo kiểu nhiều tầng, nhiều căn hộ ở, không tuân thủ các quy định của pháp luật. Theo đó tự xây dựng không phép, sai phép, sai quy hoạch, lấn chiếm không gian, chia nhỏ căn hộ, tự ý nâng tầng... rồi tự do mua bán, chuyển nhượng.

Điều này sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy như vi phạm các quy định về phòng cháy, chữa cháy dẫn đến nguy cơ cháy nổ cao trong cộng đồng dân cư; quá tải về hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; không cấp được giấy chứng nhận sở hữu cho người mua căn hộ do vi phạm về thiết kế, mật độ xây dựng dẫn đến tình trạng tranh chấp, khiếu kiện giữa người mua và người bán. Việc gia tăng mật độ dân số tại các khu vực này cũng gây ách tắc giao thông, không bảo đảm vệ sinh môi trường, làm ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự của địa phương, phá vỡ quy hoạch, đồng thời làm mất mỹ quan, thiết kế của đô thị.

Ngay với Hà Nội, UBND thành phố cũng đã ban hành Quyết định 07/2022/QĐ-UBND quy định chi tiết một số nội dung về cấp giấy phép xây dựng trên địa bàn về quy mô công trình, nhà ở riêng lẻ. Theo đó, nhà loại này sẽ được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn được xây tối đa bốn tầng, tổng chiều cao không quá 15 m và được xây dựng một tầng tum che mái không quá 3 m. Tuy nhiên, phần lớn trong số các tòa nhà loại này đều vượt về số tầng và vượt chiều cao tối đa; nhiều trường hợp không bị phạt hoặc đã bị phạt nhưng vẫn cho tồn tại.

3/Có một câu hỏi được đặt ra là, tại từng địa bàn cơ sở, mỗi khi một cá nhân hay tổ chức nào đó thực hiện các hoạt động xây dựng, cán bộ làm công tác quản lý trật tự xây dựng, địa chính, chính quyền sở tại đều nắm rõ. Vậy tại sao những tòa nhà vượt tầng vẫn cứ lừng lững mọc lên và đi vào vận hành bán, cho thuê…?

Câu trả lời đó là sự buông lỏng của một bộ phận những người làm công tác quản lý trật tự xây dựng, sự thiếu giám sát của chính quyền địa phương đã khiến tình trạng xây dựng trái phép của tòa nhà riêng lẻ theo kiểu nhiều tầng, nhiều căn hộ “nở rộ” tại khắp nơi. Điều này góp phần vào làm gia tăng áp lực dân số cũng như phá vỡ cảnh quan tại nhiều khu vực, đặt môi trường đô thị của thành phố vào nhiều thử thách với những nguy cơ, trong đó mối nguy cháy nổ là hiện hữu.

Ngoài 320 trường hợp vi phạm đã xử lý nêu trên, còn bao nhiêu công trình khác nữa vi phạm trật tự xây dựng đã bị bỏ qua? Bao nhiêu trong số đó có tầm nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mạng người dân như tòa nhà riêng lẻ trong hẻm 29/70 Khương Hạ vừa bị cháy?

Thiết nghĩ cần phải quy trách nhiệm cụ thể để không còn những cảnh tang thương như thế. Bởi trong số những nạn nhân, có những em nhỏ lẽ ra được đến trường.