Từ thị trường ngách đến cạnh tranh quy mô lớn
Theo dữ liệu từ Motorcycles Data, thị trường xe máy Việt Nam trong quý I/2026 đạt khoảng 1 triệu xe, tăng gần 29,4%, trong đó nhóm xe điện ghi nhận mức tăng trưởng tới 177%. Việt Nam cũng đang trở thành một trong những thị trường xe hai bánh điện lớn nhất thế giới, và được dự báo sẽ tăng lên khoảng 4 triệu chiếc trong năm 2026, trở thành thị trường lớn thứ 4 toàn cầu. Đây được xem là mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh thị trường xe hai bánh đã từng bước đi vào giai đoạn bão hòa trong nhiều năm trước.
Tăng trưởng của các dòng xe máy điện được thể hiện qua sự đa dạng của người dùng. Nếu trước đây, xe máy điện chủ yếu xuất hiện trong nhóm khách hàng trẻ hoặc phục vụ nhu cầu di chuyển quãng ngắn, thì nay phân khúc này đang mở rộng nhanh sang nhóm nhân viên văn phòng, người dùng đô thị và cả lĩnh vực giao vận. Áp lực chi phí nhiên liệu, xu hướng tiêu dùng xanh cùng sự cải thiện về quãng đường vận hành và công nghệ pin đang góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.
Đáng chú ý, cấu trúc cạnh tranh của thị trường cũng đang thay đổi nhanh chóng. Bên cạnh các doanh nghiệp trong nước như VinFast, Dat Bike, Pega, DK Bike hay Selex Motors, thị trường xe máy điện Việt Nam chứng kiến sự mở rộng mạnh của các doanh nghiệp Trung Quốc.
Trong đó, YADEA là một trong những trường hợp đáng chú ý nhất. Năm 2026, doanh nghiệp này đầu tư nhà máy xe điện thông minh trị giá 100 triệu USD tại Bắc Ninh với định hướng phục vụ cả thị trường Việt Nam và Đông Nam Á. Theo dữ liệu thị trường, YADEA ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 74% tại Việt Nam trong năm 2026.
Bên cạnh Vinfast với mức tăng trưởng 332% trong quý I/2026, một số doanh nghiệp nội địa khác cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao. Pega tăng khoảng 41,3%, trong khi DK Bike tăng hơn 130% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy thị trường xe điện không còn là “sân chơi thử nghiệm”, mà đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quy mô lớn với sự tham gia của nhiều nhóm doanh nghiệp khác nhau.
Trong khi đó, các hãng xe Nhật Bản cũng đã đưa ra chiến lược điện hóa. Như Honda trong năm 2025 đã bán ra mẫu ICON e: và cho thuê mẫu CUV e. Hãng này cũng dự kiến sẽ đưa thêm các dòng xe máy điện như UC3 ra thị trường trong năm 2026.
Cuộc đua không còn nằm ở chiếc xe
Nếu ở giai đoạn đầu, cạnh tranh trên thị trường xe máy điện chủ yếu xoay quanh giá bán và mẫu mã sản phẩm, thì hiện nay cuộc đua đang mở rộng sang năng lực xây dựng hệ sinh thái và chuỗi dịch vụ đi kèm.
Các hãng xe bắt đầu cạnh tranh ở công nghệ pin, hệ thống đổi pin, độ phủ trạm sạc, hậu mãi và khả năng mở rộng mạng lưới phân phối. Đây được xem là yếu tố quyết định khả năng giữ chân người dùng trong bối cảnh thị trường ngày càng đông doanh nghiệp tham gia.
Trong năm 2026, VinFast đã phát triển hơn 600 nhà phân phối xe máy điện trên toàn quốc. Việc mở rộng mạng lưới phân phối và dịch vụ hậu mãi đang được nhiều doanh nghiệp xem là bước đi quan trọng nhằm gia tăng khả năng tiếp cận người dùng tại các đô thị lớn cũng như khu vực ngoài trung tâm.
Ở một hướng khác, Selex Motors đang triển khai mô hình đổi pin dành cho nhóm xe giao vận và logistics tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian chờ sạc, đồng thời hướng tới khai thác liên tục đối với nhóm phương tiện phục vụ vận chuyển hàng hóa. Honda Việt Nam cũng chuẩn bị mở rộng hệ thống trạm sạc và đổi pin. Điều này cho thấy các doanh nghiệp dẫn đầu thị trường xe xăng không còn đứng ngoài xu hướng chuyển đổi.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh của thị trường xe máy điện cũng đặt ra không ít thách thức. Hạ tầng sạc hiện vẫn chưa đồng bộ, đặc biệt tại các khu dân cư cũ và chung cư đông đúc tại các đô thị lớn. Câu chuyện về chung cư Linh Đàm không nhận gửi xe điện vẫn còn nhiều nghi ngại đối với người dùng. Bên cạnh đó, vấn đề tiêu chuẩn pin, xử lý pin sau sử dụng và bảo đảm an toàn cháy nổ vẫn là những bài toán cần được giải quyết trong quá trình mở rộng thị trường.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng quá trình điện hóa xe hai bánh tại Việt Nam khó có thể đảo ngược trong bối cảnh các đô thị lớn đang đối mặt với áp lực ô nhiễm môi trường và yêu cầu giảm phát thải ngày càng lớn. Lộ trình hạn chế phương tiện sử dụng động cơ đốt trong tại các thành phố lớn được xem là một trong những động lực thúc đẩy thị trường xe điện tăng trưởng mạnh hơn trong giai đoạn tới.
Từ một phân khúc nhỏ của thị trường xe hai bánh, xe máy điện đang từng bước trở thành một cấu phần quan trọng của ngành giao thông và công nghiệp xe máy Việt Nam. Cuộc cạnh tranh hiện không chỉ dừng ở việc bán một chiếc xe, mà đang mở rộng sang năng lực xây dựng hệ sinh thái, chuỗi dịch vụ và công nghệ lõi. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà đang dần trở thành điểm cạnh tranh chiến lược của ngành xe hai bánh điện trong khu vực.
