Tại Madagascar, raffia không chỉ là nguyên liệu sản xuất mà còn gắn liền bản sắc văn hóa và đời sống cộng đồng. Domi Sanji, một nhà thiết kế nổi tiếng ở Madagascar cho biết, loại sợi này thể hiện tinh thần “fihavanana” - quan niệm đề cao tình thân, sự gắn kết và tôn trọng lẫn nhau. “Sợi raffia chính là cội nguồn bản sắc của chúng tôi, đó là lý do tại sao nó hiện diện khắp nơi trong cuộc sống thường nhật”, Sanji chia sẻ.
Raffia được thu hoạch từ lá cây cọ cùng tên, có chiều dài tới 20m. Sau khi cắt tỉa, bóc lớp biểu bì và phơi nắng, các dải lá được chuyển đến nghệ nhân để đan, móc thành túi xách, mũ và đồ trang trí. Công việc đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì bởi một chiếc mũ có thể cần hàng chục nghìn mũi đan mới hoàn thành. Tuy nhiên, đằng sau sức hút của sản phẩm thủ công là thực trạng khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát và điều kiện lao động còn nhiều bất cập. Theo số liệu của LHQ, khoảng 75% dân số Madagascar sống dưới ngưỡng nghèo. Trong khi đó, báo cáo đăng trên tạp chí Global Ecology & Conservation năm 2023 cho biết, hoạt động khai thác tập trung dọc bờ biển phía đông đã góp phần làm mất 4,85 triệu ha diện tích che phủ rừng kể từ năm 2000.
Nhằm giải quyết những vấn đề này, năm 2019, bà Eileen Akbaraly sáng lập Made For A Woman, thương hiệu thời trang kiêm doanh nghiệp xã hội có trụ sở tại Antananarivo. Dự án hướng tới trao quyền cho nghệ nhân địa phương và xây dựng chuỗi cung ứng raffia có trách nhiệm, bảo đảm truy xuất nguồn gốc từ nguyên liệu đến sản phẩm hoàn thiện. Bên cạnh đào tạo kỹ năng chế tác, doanh nghiệp bảo đảm tiền lương công bằng, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, giáo dục và trẻ em. Made For A Woman đạt chứng nhận về trách nhiệm xã hội và môi trường.
Made For A Woman đã hợp tác với các nhà mốt Chloé, Fendi và nhà bán lẻ thời trang cao cấp Modes của Italy. Theo bà Akbaraly, giá trị xa xỉ không chỉ nằm ở danh tiếng thương hiệu hay mức giá, mà còn bắt nguồn từ chất liệu tự nhiên, bàn tay người thợ và cách con người đối xử với môi trường. Cùng quan điểm, nhà thiết kế Sanji cho rằng, sự tinh tế thật sự nằm ở “tinh thần của người nghệ nhân”. Anh tin Madagascar có thể vượt qua hình ảnh một quốc gia cung cấp nguyên liệu thô để trở thành nơi tạo ra những sản phẩm thủ công mang giá trị và bản sắc riêng.
Nhu cầu toàn cầu đối với raffia mở ra cơ hội phát triển ngành thủ công truyền thống Madagascar, song tăng trưởng cần gắn với trách nhiệm xã hội và môi trường. Với mô hình chú trọng quyền lợi người lao động, truy xuất nguồn gốc và thương mại công bằng, Made For A Woman đang góp phần định nghĩa lại giá trị hàng xa xỉ, đồng thời đưa văn hóa và sức sáng tạo của người Madagascar đến gần hơn với thế giới.