Bước tiến mới trong nghiên cứu não bộ

Các nhà khoa học của Viện Allen tại thành phố Seattle, bang Washington (Mỹ) đã xây dựng thành công bản đồ tế bào của một vùng não quan trọng mang tên “basal ganglia” (tạm dịch là "hạch nền"). Đây là khu vực tham gia vào các chức năng như vận động, ra quyết định, cảm xúc và hình thành thói quen. Thành tựu này góp phần định hướng các phương pháp điều trị mới cho nhiều căn bệnh nghiêm trọng như Parkinson, tâm thần phân liệt, rối loạn ám ảnh cưỡng chế…

Một nhà khoa học trong nhóm nghiên cứu tại Viện Allen. Ảnh: REUTERS
Một nhà khoa học trong nhóm nghiên cứu tại Viện Allen. Ảnh: REUTERS

Nghiên cứu này nằm trong khuôn khổ “Sáng kiến ​​BRAIN” (BRAIN Initiative), một dự án từ năm 2014 nhằm thúc đẩy nghiên cứu về não bộ với sự hỗ trợ từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH). Kết quả công trình chính thức được công bố ngày 12/11 trên tạp chí Cell và sau đó đăng tải trên nhiều báo chí khoa học uy tín trên thế giới.

Nhà khoa học thần kinh Hongkui Zeng, Giám đốc bộ phận khoa học não bộ tại Viện Allen và là một trong những người đứng đầu nghiên cứu này, cho biết: “Đây là một cột mốc quan trọng trong hành trình hướng tới xây dựng một bản đồ tế bào toàn diện, chi tiết, đa phương thức và đồng nhất cho toàn bộ não người. Chúng tôi dự kiến hoàn thành vào khoảng năm 2028”. Các nhà khoa học ban đầu dựa vào các mô hình động vật để thăm dò cơ chế hoạt động bên trong của các tế bào và mạch thần kinh, đồng thời để kiểm tra hiệu quả của các biện pháp can thiệp trị liệu.

Sau khi sử dụng mô não từ những người hiến tặng đã qua đời, các nhà nghiên cứu có thể xem xét vai trò của 21 triệu tế bào trong hạch nền của người, cùng với hàng triệu tế bào ở ba loài động vật khác. Bà Margarita Behrens, nhà khoa học thần kinh kiêm nhà hóa sinh tại Viện Salk ở La Jolla, bang California giải thích thêm: “Việc hiểu rõ thành phần tế bào của cấu trúc não này ở các loài khác nhau giúp thực hiện các phân tích so sánh về chức năng, các mô hình kết nối cũng như phản ứng đối với các biện pháp can thiệp bằng dược phẩm”.

Các cấu trúc của hạch nền phối hợp với nhau để lựa chọn và khởi động các cử động, đồng thời hỗ trợ quá trình hình thành thói quen, học tập dựa trên phần thưởng, động lực và cảm xúc. Bản đồ này kết hợp nhiều lớp dữ liệu khác nhau.

Ông Joseph Ecker, nhà sinh học phân tử và di truyền học tại Viện Salk ở La Jolla, bang California, cũng là một trong những trưởng nhóm nghiên cứu, phân tích thêm: “Chẳng hạn, khi nghiên cứu một gene liên quan bệnh Parkinson, chúng ta có thể xác định được những loại tế bào nào kích hoạt gene đó, cũng như những “công tắc” DNA nào đang hoạt động trong các tế bào đó. Về lâu dài, tập bản đồ này có thể giúp xác định các mục tiêu đặc thù theo từng loại tế bào để phục vụ cho liệu pháp gene và chỉnh sửa gene. Nó cũng cung cấp một cơ sở dữ liệu nền tảng để so sánh giữa mô bệnh và mô khỏe mạnh”.