Trả lời phỏng vấn hãng tin CNN ngày 10/11, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio cho biết, các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran chưa đạt nhiều tiến triển, đồng thời nhận định những yêu cầu của Tehran là “không thể chấp nhận được” và thiếu tính thực tế. Tuy nhiên, Washington vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột.
Phát biểu ý kiến với báo giới tại bang Florida trước khi lên đường tới Pháp tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), ông Rubio cho biết, các cuộc tiếp xúc ngoại giao hiện chưa mang lại kết quả đáng kể do những yêu cầu mà phía Iran đưa ra. Ông nhấn mạnh chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sắp đạt được bước đột phá trong đàm phán. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định khả năng Washington nối lại các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran là “rất thấp” nếu tiến trình đàm phán tiếp tục đạt tiến triển. Tuy nhiên, ông không loại trừ khả năng Mỹ tiến hành thêm các hành động quân sự nếu các nỗ lực ngoại giao chưa đạt đột phá.
Nguy cơ tiếp diễn giao tranh leo thang sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo thành lập Lực lượng đặc nhiệm Cổng Sắt (Iron Gate) nhằm phối hợp hoạt động giữa các cơ quan Chính phủ Mỹ để ngăn chặn việc vận chuyển vũ khí tiên tiến và các vật liệu khác qua biên giới trên bộ, cũng như những tuyến đường khác của Iran. Theo tuyên bố của “ông chủ” Nhà Trắng, lực lượng đặc nhiệm này đã đi vào “hoạt động đầy đủ” tại Iran. Tổng thống Trump cho rằng, kết hợp với lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, các hoạt động này khiến lượng hàng hóa ra vào Iran bị hạn chế đáng kể.
Tại Hội nghị G7, vấn đề Iran là một trong những nội dung được quan tâm hàng đầu. Các nước châu Âu mong muốn Washington kiềm chế các hành động quân sự tiếp theo nhằm vào Tehran, đồng thời thúc đẩy giải pháp ngoại giao để chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động vận tải hàng hải bình thường qua Eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới. Tổng thống Trump cho rằng, Mỹ đã gây tổn thất nghiêm trọng cho Iran và không cần thiết phải tiếp tục hành động quân sự nếu hai bên đạt được một thỏa thuận chặt chẽ. Ông nhấn mạnh, thỏa thuận cần giải quyết chương trình hạt nhân của Iran và việc mở lại Eo biển Hormuz.
Trong khi đó, căng thẳng trên tuyến hàng hải chiến lược cũng tiếp tục gia tăng. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết hai tàu chở dầu bốc cháy sau khi va phải thủy lôi tại Eo biển Hormuz. Về phía Mỹ, CENTCOM thông báo lực lượng nước này đã vô hiệu hóa một tàu thương mại bị cáo buộc tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Những diễn biến này tiếp tục cản trở hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu.
Bất chấp nguy cơ lan rộng chiến tranh Trung Đông, các nỗ lực trung gian nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn tiếp tục được duy trì. Qatar thúc đẩy trao đổi đề xuất ngừng bắn giữa Washington và Tehran, trong khi Saudi Arabia và Qatar cũng thảo luận về tình hình khu vực và các biện pháp giảm leo thang. Dù vậy, giới quan sát nhận định rằng, mấu chốt bất đồng trong đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn liên quan những điều kiện Washington dỡ bỏ trừng phạt Tehran, sự nghi kỵ của Mỹ đối với chương trình hạt nhân quốc gia Hồi giáo cũng như an ninh hàng hải ở Eo biển Hormuz.
Tuy các cuộc đàm phán chưa có dấu hiệu nhượng bộ, song phía Iran vẫn để ngỏ cánh cửa dẫn tới hòa bình. Ngày 9/11, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tuyên bố “đề xuất hai ngày” của Tehran vẫn được giữ nguyên. Trên mạng xã hội X, ông kêu gọi Nhà Trắng đáp ứng các điều kiện của Iran, trong đó có yêu cầu chấm dứt xung đột trên tất cả các mặt trận, nhưng sẽ kiên quyết đáp trả các hành động quân sự nhằm vào nước này.
“Đề xuất hai ngày” là kế hoạch của Tehran nhằm mở lại Eo biển Hormuz sau hai ngày kể từ khi Washington chấp thuận loạt điều kiện then chốt, trong đó có dỡ lệnh phong tỏa các cảng biển Iran, thiết lập lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận và giải phóng tài sản Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Iran ban đầu đề nghị mở lại eo biển sau một tuần nếu Mỹ chấp nhận các yêu cầu, nhưng sau đó rút ngắn thời hạn xuống còn hai ngày. Cả hai đề xuất đều được đưa ra thông qua bên trung gian Qatar.
Vòng xoáy xung đột giữa Mỹ và Iran sẽ không thoát khỏi luẩn quẩn nếu hai bên không muốn chấp nhận các điều kiện của nhau. Đàm phán ngừng bắn đã khó khăn, lại càng trở nên bế tắc một khi thiện chí không được đặt lên hàng đầu.
