Rủi ro với 90 triệu người
Được công bố ngay trước thềm Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về BĐKH (COP31), khai mạc hôm nay (9/11), tại Thổ Nhĩ Kỳ, báo cáo của Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) nêu rõ: Ba phần tư số người (khoảng 90 triệu người) phải di dời trên thế giới sống ở các quốc gia đang đối mặt rủi ro nghiêm trọng từ các mối nguy hiểm liên quan tình trạng nóng lên toàn cầu. UNHCR kêu gọi quốc tế hành động khẩn cấp để bảo vệ họ.
Trợ lý Cao ủy phụ trách hoạt động của UNHCR Anton Leis Garcia nhấn mạnh: Người tị nạn phải đối mặt sự “bất công kép”, bị buộc phải chạy trốn các cuộc xung đột mà họ không gây ra và đang ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng khí hậu mà họ “góp phần” ít nhất.
Theo báo cáo của UNHCR, BĐKH ngày càng đe dọa triển vọng tìm ra các giải pháp lâu dài cho người di cư. Những người bị buộc phải di dời do xung đột, bạo lực cũng là những người sinh sống ở nơi hạn hán nghiêm trọng, lũ lụt lớn và nắng nóng cực độ. Hơn hai phần ba số người tị nạn trở về nhà trong nửa đầu năm 2026, tại những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước các mối nguy hiểm do khí hậu gây ra.
Các thảm họa liên quan thời tiết đang thúc đẩy tình trạng di cư gia tăng trong nội bộ các quốc gia. Hơn 255 triệu người trên toàn thế giới phải chuyển tới nơi khác trong nước trong thập kỷ qua, tương đương 70.000 người mỗi ngày. Hiện tượng El Nino mạnh bất thường năm nay sẽ khiến có thêm nhiều người hơn nữa phải di cư.
Trong khi đó, theo UNHCR, chỉ 10% nguồn tài chính toàn cầu dành ứng phó BĐKH được phân bổ cho các quốc gia dễ bị tổn thương, chịu ảnh hưởng xung đột và là nơi có lượng lớn người phải di dời do tác động của BĐKH. Tại COP31, UNHCR sẽ kêu gọi các chính phủ và các tổ chức tài chính khí hậu đưa người tị nạn và các nhóm dân cư phải di dời vào các kế hoạch khí hậu quốc gia và các cơ chế tài chính.
Yêu cầu tăng mạnh tài trợ
Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) nhận định rằng, thành công của tiến trình chuyển đổi xanh toàn cầu hiện nay phụ thuộc vào việc nhanh chóng tăng cường nguồn tài chính, từ cả khu vực công và tư nhân, để giúp các cộng đồng dễ bị tổn thương thích ứng với BĐKH. Báo cáo với tên gọi “Khoảng cách về thích ứng năm 2026” của UNEP cho biết, bất chấp những mối đe dọa ngày càng gia tăng do nóng lên toàn cầu, nguồn tài chính dành cho các biện pháp giúp các cộng đồng ứng phó tác động của BĐKH vẫn chưa đủ.
Giám đốc điều hành UNEP Inger Andersen chỉ rõ, cộng đồng quốc tế vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng. Theo UNEP, các quốc gia cần tăng cường nỗ lực hơn nữa mới đáp ứng yêu cầu đặt ra từ COP30 là tăng gấp ba lần nguồn tài chính dành cho hoạt động thích ứng BĐKH vào năm 2035, và cần làm nhiều hơn thế để cứu người dân, tránh thiệt hại và bảo vệ nền kinh tế.
Báo cáo lưu ý rằng, nguồn tài trợ hiện tại liên tục không đạt được các mục tiêu đề ra, trong khi các cộng đồng dễ bị tổn thương ngày càng phải đối mặt với các hiện tượng thời tiết cực đoan, như hạn hán kéo dài và bão lốc tàn phá. Để thực hiện mục tiêu của COP30, các quốc gia đang phát triển cần khoảng 305 tỷ USD mỗi năm cho các hoạt động thích ứng BĐKH. Đây cũng là một chủ đề chính được thảo luận tại COP31.
LHQ nhận định rằng, đã có những tiến bộ trong việc tăng cường nguồn tài chính để kiềm chế sự nóng lên toàn cầu. Dòng vốn tài chính khí hậu toàn cầu đạt mức trung bình 1,9 nghìn tỷ USD/năm trong các năm 2023 và 2024, tăng 32% so giai đoạn 2021-2022, chủ yếu do đầu tư tư nhân vào công nghệ phát thải thấp. Tuy nhiên, mức đầu tư này vẫn ít hơn rất nhiều so với nhu cầu thực tế.
Trong khi đó, báo cáo UN Climate Change của cơ quan LHQ về BĐKH cảnh báo rằng, các cam kết khí hậu mới nhất do các quốc gia đưa ra cũng chỉ cắt giảm lượng khí thải nhà kính toàn cầu khoảng 6% vào năm 2035. Con số này chỉ bằng một phần mười so mức giảm khoảng 60% so năm 2019 mà các nhà khoa học cho rằng cần thiết để hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5oC.
Báo cáo UN Climate Change tổng hợp các mức cam kết của 154 quốc gia, theo Cơ chế đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) trong giai đoạn từ tháng 1/2024 đến 8/2026. Các quốc gia này chiếm 71% tổng lượng khí thải toàn cầu. Báo cáo ước tính, nếu các quốc gia thực hiện đầy đủ cam kết và đạt được mục tiêu, thì tổng mức cắt giảm khí thải vẫn chỉ đạt 9%. Người đứng đầu UN Climate Change Simon Stiell bày tỏ hy vọng rằng, COP31 sẽ thúc đẩy các biện pháp thiết thực nhằm hỗ trợ việc thực hiện các cam kết khí hậu hiệu quả hơn.
