Khi tôi vào lớp dạy tiết năm môn Ngữ văn của mình, thay vì việc sau khi đứng dạy chào cô giáo như mọi khi rồi giở vở chuẩn bị thì mấy cậu học trò láu táu đã khấp khởi khoe, tiết bốn vừa qua cô giáo Ngà nghỉ ốm, thầy Học dạy thay một tiết tiếng Anh thích lắm.
Lúc tan trường, đi qua phòng nghe nhìn đã thấy thầy Học ở đó, tôi vào.
- Học sinh khoe thầy dạy tiếng Anh hay lắm.
Vẻ mặt thầy Học rạng rỡ:
- Trời ơi, chị nói thật không đấy? Em cứ lo, cái bằng B tiếng Anh của em lúc học thạc sĩ chưa chắc đã dạy được. Chị Ngà bị tai nạn giao thông, cô Hòa lại đang làm thủ tục để bay theo chồng sang Canada. Chẳng có ai dạy, em đành vào thôi.
- Như thế, trường thiếu giáo viên dạy tiếng Anh à?
- Vâng. Đã báo cáo lên trên. Tự dưng lại lâm vào giai đoạn khủng hoảng thế này chị ạ.
- Đầu năm trước, do thừa biên chế, cả huyện chả cắt ba mươi hợp đồng, trong đó có tám giáo viên tiếng Anh, giờ mới thế.
Giọng thầy Học nhỏ lại:
- Em đang tính sẽ đến tìm cô Thơi chị ạ.
Thơi về Cẩm Vy sau tôi mấy năm. Mười năm đang dạy hợp đồng, bỗng dưng đầu năm học trước, ba chục giáo viên hợp đồng bị cắt trong đó có Thơi. Ai cũng thương cho Thơi, một nách nuôi hai con nhỏ, chồng bị ốm mất đã ba năm nay, nhưng không ai giúp gì được. Thơi nghỉ dạy, về xin đi công ty.
*
Đợi đám học trò chen nhau lao xuống cầu thang chạy ra lấy xe, tôi lách đi qua phòng nghe nhìn, vì biết thời khóa biểu cô Ngà có tiết năm. Đúng là gặp ngay thầy Học đang lúi cúi sửa chữa máy tính. Học vốn học cùng còn chơi thân em trai tôi nên tôi biết khá nhiều về Học. Vợ Học là cô Lợi, trước bán quần áo ở chợ Nhỡ, sau khi đẻ đứa con gái thứ hai được bốn tuổi, trong xã có phong trào đi xuất khẩu lao động, Lợi đòi đi bằng được. Ba năm vợ đi nước ngoài lao động, Học ở nhà vừa dạy học, vừa đi học đại học tại chức, vừa nuôi con. Lợi về nhà hai tháng rồi lại ký tiếp hợp đồng để đi tiếp ba năm nữa. Đây là thời gian Học lên chức Phó hiệu trưởng và về Cẩm Vy rồi đi học tiếp cao học. Vợ Học đi lúc thằng lớn mới chín tuổi và đứa bé bốn tuổi, giờ thì thằng con trai lớn đã học lớp chín và con bé học lớp bốn thì vợ chồng Học bỏ nhau.
Thầy Học ngẩng lên, thấy tôi vào thì phủi tay cho hết bụi, cười cười.
- Chị.
- Thầy sửa máy hả? Nó lại đòi tiền rồi chăng?
- Em đang sửa, máy cũ trục trặc quá, loa rè, học sinh khó nghe, cũng ổn ổn rồi, chứ động hỏng lại gọi thợ thì tốn tiền lắm.
- Thế chuyện nhờ cô Thơi đến đâu rồi? Tôi gọi điện cho cô Ngà thì cô ấy bảo mới mổ xong, còn nằm phòng cấp cứu theo dõi, vẫn phải có thuốc tê không là đau không chịu được. Ổn thì tháng sau mổ lại.
- Em tới gặp Thơi rồi, chiều tối hôm qua rảnh, em tới.
Tôi biết Thơi đã được nhận vào công ty may liên doanh nước ngoài ngay sau khi nộp đơn. Rồi được chuyển lên làm việc tại văn phòng nhờ giỏi tiếng Anh. Ngày Nhà giáo Việt Nam năm ngoái, tối hôm trước, Học rủ tôi tranh thủ tới thăm hai mẹ con. Thơi chưa về, ngồi chơi với bà mẹ Thơi, thấy có bó hoa hồng nhung cắm trong bình, bà cụ khoe của học sinh cũ đến chơi, tặng Thơi. Một lúc sau Thơi về, gặp chúng tôi, Thơi vui lắm, khoe đã quen công việc, lương tạm thời năm triệu rưỡi một tháng, chỉ phải cái thời gian đi từ bảy giờ sáng đến sáu giờ tối mới về đến nhà.
- Thế cô Thơi bảo sao?
Tôi hỏi. Học lơ đãng nhìn mấy cái lá bàng khô bay ngoài cửa sổ.
- Thơi mời em ở lại ăn cơm. Bẵng đi nửa năm nay em cũng không tới thăm mẹ con cô ấy được, vì cô ấy làm về muộn, em thì bận chuyên môn. Nay tự dưng ở lại ăn cơm, em bị ngại. Em lấy lý do phải về nhà với con bé kẻo nó sợ, thằng anh thì sang bà ngoại chơi từ chiều. Cũng trò chuyện vòng vo tam quốc, rồi mãi sau em mới nói được với cô ấy. Cô ấy bảo, bây giờ thiếu người thì gọi cô ấy về, vài hôm nữa, cô Ngà khỏi bệnh, trên lại điều cho giáo viên mới, lúc ấy cô ấy lại đi đâu. Quay về công ty ai người ta nhận nữa.
- Thế thầy có nói, trên đang đau đầu vì bài toán khủng hoảng giáo viên nhất là giáo viên tiếng Anh không? Sẽ có cơ hội thi tuyển viên chức để cho cô ấy yên tâm khi quay về không?
- Có, ý em cũng bảo vậy. Nhưng cô ấy bảo, đấy là anh nói thế thôi, chứ anh đâu có quyền. Rồi cô ấy bảo, con em đang lớn cần phải có chỗ dựa vững chắc và em thì không muốn phiêu lưu một lần nữa để rồi lại bị đuổi về tay trắng. Cô ấy cảm ơn em. Lúc em đứng dậy chào mẹ Thơi thấy bà cụ cứ ngồi im im vẻ buồn. Em cũng chỉ biết thở dài. Biết làm sao bây giờ. Cô ấy lo xa cũng phải thôi. Nếu cô ấy về trường thì phải ý kiến với cấp trên có chính sách hợp lý cho giáo viên hợp đồng lâu năm như cô ấy.
Thầy Học ngập ngừng:
- Chị cho em hỏi một chút được không?
Mắt Học tự dưng nghi ngại, tôi nheo mày.
- Thầy cứ hỏi.
- Nhưng chị hứa đừng nói với ai cơ!
Lại có người muốn tôi giữ bí mật mà mình muốn chia sẻ chứ không phải là tôi muốn moi bí mật của người khác mà phải đưa ra lời hứa giữ bí mật trước như hôm tôi hỏi em trai tôi nữa cơ đấy.
- Em biết là chị đã hiểu hoàn cảnh của em rồi nhưng chị không muốn hỏi thôi. Em thì thế, còn Thơi thì chị cũng biết. Trước kia em đã có ít nhiều cảm tình với cô ấy. Sau buổi gặp gỡ với Thơi nói về nghề, đêm về, em trằn trọc khó ngủ. Em cứ nghĩ về Thơi, em nghĩ cô ấy sẽ hợp với hoàn cảnh của em, liệu em đến với cô ấy được không chị nhỉ?
Câu hỏi bất ngờ khiến tôi lúng túng. Lời thầy Học bâng khuâng:
- Trước kia em đã từng có ý nghĩ ấy, rồi Thơi rời trường mà em không làm gì để giúp cô ấy được, tự em thấy mình hèn quá nên cứ ngại gặp Thơi. Dần dà chúng em có khoảng trống. Nay gặp lại cô ấy, cảm xúc khó tả lại trỗi dậy. Cô ấy có gầy, đen hơn một chút nhưng trông cô ấy rắn rỏi và vui tươi lắm chị ạ, mặc cảm trong em vơi bớt đi. Mỗi việc là cô ấy từ chối trở lại trường làm em day dứt. Có khi nào, nếu em đặt vấn đề cũng sẽ khiến cô ấy dù không nhận lời nhưng cũng không vui không?
Tôi nói.
- Chuyện Thơi không về lại trường với việc thầy định đến với cô ấy là hai chuyện khác nhau mà.
*
Tháng sau, cô Hòa chính thức nghỉ dạy theo chồng ra nước ngoài. Thầy Học được thầy hiệu trưởng phân công đi tìm người dạy giúp trong thời gian chờ đợi hụt hẫng này. Thầy Học gọi cho giáo viên mấy trường chung quanh thì ai cũng kín hết lịch, có vài người còn đang bận đi học khóa học bồi dưỡng tiếng Anh mới trên sở mở nên cũng không giúp gì được. Thầy Học đành gọi cho cô Mai, giáo viên tiếng Anh cũ của trường, đã nghỉ hưu được hơn một năm, nhờ cô ấy ra đứng lớp cho một thời gian đợi tìm giáo viên.
Sáng thứ năm, thầy Học gọi tôi bảo hơi mệt nên nhờ tôi chiều thứ năm chỉ đạo học sinh lớp tôi trồng hoa bổ sung vào vườn hoa của trường, trồng sớm đi thì còn kịp ngày 20/11 hoa nở cho đẹp cảnh trường, còn đón cán bộ cấp trên về kiểm tra, đón thầy cô giáo, học sinh cũ về thăm trường nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam. Cây hoa đặt mua chưa? Tôi hỏi. Thầy Học cười, em đã dự tính hết rồi, bầu hoa em ươm ở vườn nhà thoải mái trồng.
15 giờ như đã hẹn, tôi đến trường. Trong vườn trường, các em học sinh lớp tôi đã như bầy chim non dàn ra các luống hoa. Nhìn thấy thầy Học và cái dáng quen thuộc của cô Thơi đang chỉ đạo các em trồng từng luống hoa hồng, hoa cúc, tôi đã mừng quá, vội chạy lại chỗ Thơi. Hai chị em vồn vã chào nhau trong khi Học chỉ nhìn và cười tủm.
- Sao thầy Học bảo mệt mà còn ra cho các em trồng sớm hơn dự kiến làm tôi lại thành người đi muộn mất rồi?
- Đầu giờ chiều nay, Thơi bất ngờ gọi điện cho em nói sẽ quay về trường. Biết em đang chở bầu hoa ra, cô ấy qua luôn bảo còn nhận thời khóa biểu, xem chương trình đến đâu để chuẩn bị bài mai đi dạy chị ạ.
Thơi ngừng cuốc đất, đưa tay lau mấy giọt mồ hôi đang chảy xuống má:
- Hôm qua, con gái em nó về kể, thầy Học lên lớp dạy nhiều khản cả tiếng, còn ho liên tục. Đêm, em mất ngủ, rồi quyết định gọi điện cho thầy Học. Chiều nay, về trường, gặp lại học sinh, em mới hiểu mình vẫn còn yêu nghề lắm chị ạ!
Tôi nắm tay Thơi.
- Mừng đồng nghiệp về trường với chúng tôi. Yêu nghề bao nhiêu càng yêu người bấy nhiêu đúng không thầy Học?
Học liếc nhanh nhìn Thơi, không trả lời tôi.
Thơi đỏ mặt nhìn bầy học trò.
Bầy nhỏ vừa trồng cây vừa nhí nháu trêu đùa nhau. Một cậu học trò đang giơ con sâu xanh bắt được trong vòm lá lên trêu bạn gái bên cạnh khiến cô bé kêu thất thanh chạy vụt qua những cây hồng lú nhú nụ, hoa, vạt áo trắng chạm khẽ vào cành lá, hương thơm thoang thoảng bay lên.
